Diasysteem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het begrip diasysteem is zeer nauw verwant aan het begrip standaardtaal. Met een diasysteem wordt een geheel bedoeld van verschillende standaardvormen die tezamen genetisch toch als éénzelfde taal bschouwd kunnen worden. Voorbeelden hiervan zijn het Servo-Kroatische diasysteem dat het Bosnisch, Kroatisch, Montenegrijns en Servisch omvat, het Noors dat uiteenvalt in Nynorsk en Bokmål, en het Engels dat verschillende standaardvormen heeft, waarvan het Amerikaans Engels het meest gesproken wordt.

De term diasysteem wordt bij uitbreiding van dit begrip ook wel gebruikt voor verschillende dialecten die als varianten van dezelfde taal kunnen worden beschouwd. In dit opzicht zijn bijvoorbeeld het Nedersaksisch en Limburgs - die als streektalen binnen Nederland zijn erkend - diasystemen. Beide kennen echter geen overkoepelende uniforme standaard, al is voor het Limburgs enige tijd geleden wel een voorstel tot een Algemeen Geschreven Limburgs ingediend teneinde tot een standaardschrijftaal te komen voor het Limburgse diasysteem. Omdat daar geen draagvlak voor was is het bij een voorstel gebleven. Er is in Groningen een schrijftaalvorm voor de Bijbelvertaling ontwikkeld die als het Groninger diasysteem uitsluitend de Groninger dialecten zou moeten overkoepelen, maar niet het geheel van de Nedersaksische dialecten. In de dagelijkse communicatie hebben die pogingen tot standaardisering echter weinig ingang gevonden. Zowel voor het Nedersaksisch als het Limburgs geldt dat de verschillende regionale varianten aanzienlijk van elkaar afwijken en onderling niet of moeilijk verstaan worden, zeker waar het de uitersten betreft, bijvoorbeeld Oldambts tegenover Achterhoeks, en het Noord-Limburgs tegenover Mergellands.

Door de voormalige staat Tsjechoslowakije werden het grotendeels wederzijds verstaanbare Tsjechisch en Slowaaks beschouwd als dialecten van een gemeenschappelijke taal, het Tsjechoslowaaks. Voordien en nadien werden en worden deze om politieke redenen als twee afzonderlijke talen beschouwd.

De grens tussen een diasysteem en diglossie is echter vaag. Zo werden tot 1983 onder andere het Afrikaans en Nederlands als dezelfde taal gezien.[1]. Het Corsicaans en Italiaans, het Portugees en Galicisch, en het Catalaans en Occitaans worden als verschillende vormen van dezelfde talen beschouwd.

Zie ook[bewerken]