Digitenne

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Digitenne is een Nederlands netwerk voor digitale radio en televisie via de ether. De hiervoor gebruikte standaard is Digital Video Broadcasting Terrestrial (DVB-T2). Via dit netwerk kunnen de Nederlandse publieke omroepen gratis worden ontvangen, mits men in het bezit is van een geschikte decoder. Het is ook mogelijk om een abonnement af te sluiten voor de ontvangst van commerciële en buitenlandse omroepen via dit netwerk; de benodigde apparatuur krijgt men dan in bruikleen van KPN. In het Digitenne-pakket zitten circa 30 televisiezenders en 28 radiozenders.[1] Daarnaast is er een uitbreidingspakket met twee sportkanalen. Ontvangst is niet alleen mogelijk in huis, maar ook in bewegende (boot, auto) en kleine stationaire onderkomens (caravan).

Geschiedenis[bewerken]

Ontwikkeling[bewerken]

Nozema begon in 1993 in Nederland met de ontwikkeling van DVB-T en in september 1996 presenteerde het bedrijf de grondslag voor het systeem tijdens de International Broadcasting Convention (IBC) in Amsterdam.[2][3] Vanaf december 1997 werden er testuitzendingen gedaan via een DVB-T-zender in Lopik. In mei 2000 ging er een zender de lucht in die het regionale televisieprogramma van Utrecht uitzond op de digitale manier (DVB-T). Deze zender werd ontvangen door enkele kleine kabelbedrijven, die het signaal converteerden naar een analoog televisiesignaal en het daarna verspreidden.

Stichting Digitenne[bewerken]

Onder de naam Digitenne werd in 1999 een stichting opgericht die de introductie van DVB-T in Nederland moest gaan verzorgen. Nozema, KPN en NOB kregen ieder 30 procent van de aandelen in handen. De overige 10 procent kwam in handen van de publieke en commerciële omroepen, verenigd in Cahanoves Beheer.

In het najaar 2001 begon de aanvraagprocedure voor een vergunning voor commercieel gebruik van DVB-T. Op 31 januari 2002 kreeg Digitenne toestemming het netwerk tot en met 31 januari 2017 te exploiteren. De nieuwe vergunning is ingegaan op 1 februari 2017 in en heeft een looptijd van 13 jaar.

Uitrol van het netwerk[bewerken]

In het najaar van 2002 zou het Digitenne-signaal actief worden in het gebied rond Amsterdam, Haarlem, Alphen aan den Rijn, Hilversum en Almere. De introductie wordt echter uitgesteld tot het voorjaar van 2003. Vanaf 1 mei 2004 is Digitenne in vrijwel de gehele Randstad te ontvangen. De rest van het netwerk kon pas een paar jaar later worden uitgerold, omdat eerst het analoge televisiesignaal uit de lucht gehaald moest worden.

In het voorjaar van 2004 kochten Nozema en KPN tevens elk 10% van de aandelen in Digitenne over van het NOB, omdat het NOB niet meer investeerde. Vanaf het najaar van 2004 begon KPN ook zelf met de verkoop van het Digitenne-zenderpakket onder de naam KPN digitale TV. Bestaande internet- en/of telefoonklanten van KPN kregen korting op de abonnementsprijs.

Begin 2006 telde Digitenne circa 60.000 en KPN circa 100.000 DVB-T-klanten.

Overname Nozema door KPN[bewerken]

Eind 2005 gaf KPN aan dat ze Nozema wilde overnemen, mede vanwege het belang in Digitenne. In het voorjaar van 2006 kreeg KPN daarvoor toestemming. Tevens nam KPN de resterende aandelen van de NOB over. Hiermee had KPN 90% van de aandelen van Digitenne in handen. De nieuwe naam voor Nozema Services werd KPN Broadcast Services.

KPN heeft sindsdien een semi-monopolie in de digitale ethermarkt. De overname was omstreden, mede omdat in de licentievoorwaarden stond dat de minister van Economische Zaken gerechtigd was de licentie in te trekken als een dominante telecomoperator een aanmerkelijk belang in Digitenne en daarmee de controle op Digitenne zou verkrijgen. Ondanks dat KPN een dominante operator is stonden de toenmalige ministers Laurens Jan Brinkhorst en opvolgend minister Joop Wijn van Economische Zaken en Gerrit Zalm van Financiële Zaken de overname toe. Joop Wijn heeft aan het eind van zijn ministerschap, als demissionair minister, de beleidsregel geschrapt.[4]

Vanaf het najaar van 2006 konden nieuwe abonnementen uitsluitend nog bij KPN worden besteld.

Uitschakeling analoge ethertelevisie[bewerken]

Op 11 december 2006 werd het analoge televisiesignaal via de ether uit de lucht gehaald. Vanaf dat moment zijn Nederland 1, -2 en -3 en de regionale omroepen in heel Nederland alleen in digitale vorm free-to-air via de ether te ontvangen. De radiostations gingen ook via Digitenne uitzenden, maar de analoge radiozenders bleven. De betaalde zenders werden in 2007 toegevoegd.

In 2010 bereikte KPN de top op Digitenne-gebied met circa 900.000 klanten. In datzelfde jaar begonnen ook Scarlet (later Stipte)[5] en EDPnet[6] met het aanbieden van het Digitenne pakket. In 2013 kwam Canal Digitaal[7][8] met CanalTenne daar bij. In 2018 zijn ze hier weer mee gestopt na de overgang naar HD.

Abonneeverlies[bewerken]

Digitenne verloor tussen 2013 en 2018 in hoog tempo abonnees. In het derde kwartaal van 2014 telde de dienst 508.000 klanten, in het eerste kwartaal van 2015 478.000, eind 2016 ongeveer 322.000 en in het tweede kwartaal van 2018 ongeveer 225.000 abonnees. Dit komt onder andere door het beperkte aanbod en omdat de abonnementsprijs de afgelopen jaren flink is verhoogd, waardoor alternatieven aantrekkelijker zijn geworden.

Het abonneeverlies bij Digitenne houdt niet in dat KPN deze klanten ook daadwerkelijk heeft verloren. Een groot deel heeft de overstap gemaakt naar interactieve televisie.[9][10][11]

Nieuwe uitzendlicentie: Ombouw naar HD[bewerken]

De oorspronkelijke Digitenne-vergunning liep eind 2017 af. De overheid wilde Digitenne tot 2020 in de lucht houden, maar KPN zou dan in 2017 moeten overstappen op de nieuwe standaard DVB-T2. KPN wilde echter niet de kosten gaan betalen voor nieuwe decoders die klanten nodig hebben.[12][13][14] Eind 2015 besloot het Ministerie van Economische Zaken om de frequenties te gaan veilen voor een periode van 13 jaar. De licentieveiling zou in eerste instantie op 4 juli 2016 plaatsvinden, maar één van de twee geïnteresseerde partijen trok zich terug. Daarmee was KPN de enige overgebleven partij. Het bedrijf kreeg vervolgens een nieuwe vergunning die geldig is tot 1 februari 2030.[15][16] Tussen oktober 2018 en juni 2019 zal het Digitenne-netwerk gefaseerd worden omgebouwd naar DVB-T2, waarmee HD-kwaliteit mogelijk wordt.[17] De ontvangers van klanten worden kosteloos omgeruild.

Ontvangstbenodigdheden[bewerken]

Bij het afsluiten van een abonnement krijgt men alle benodigde apparatuur in bruikleen van KPN.

Ontvangers[bewerken]

Er zijn verschillende soorten ontvangers. Niet alle ontvangers zijn geschikt voor betaaltelevisie.

HD[bewerken]

Om de HD zenders van Digitenne te ontvangen is een DVB-T2 decoder nodig die de HEVC/H.265 compressiestandaard ondersteunt.

Voor betaaltelevisie is er slechts één decoder geschikt die door Digitenne wordt geleverd. Voor de gratis zenders is er vrije hardwarekeuze (losse decoder of televisie met ingebouwde DVB-T2 H.265 tuner).

SD[bewerken]

  • Televisie met ingebouwde DVB-T tuner en Common Interface slot. Sinds 2010 in bijna alle nieuwe televisies aanwezig. Met de DVB-tuner kunnen de vrij te ontvangen kanalen worden bekeken. Voor betaaltelevisie is een CAM en smartcard van de provider nodig. De CAM dient in het Common Interface slot gedrukt te worden. In de CAM moet vervolgens de smartcard gestoken worden.
  • Settopbox. Deze apparatuur wordt door middel van een scart- of soms HDMI-kabel op de televisie aangesloten. Er zijn settopboxen die alleen geschikt zijn voor de vrij te ontvangen kanalen, maar ook waarin een smartcard gestoken kan worden. Sommige settopboxen hebben ook een ingebouwde harde schijf, waarop programma's opgenomen kunnen worden.
  • Mini-televisie met een DVB-T ontvanger. Bijvoorbeeld voor in de auto.
  • USB 2.0 DVB-T ontvanger voor een computer of laptop.
  • Insteekkaart PCI. Deze kan in een uitbreidingsslot op het moederbord van een computer gedrukt worden.
  • Scart-ontvanger. De ontvanger is ingebouwd in een vergrote scartstekker en kan achter in de televisie worden gedrukt.

Antenne[bewerken]

In Nederland is er een ontvangstbereik van 98% met dakantenne en 66% met binnenantenne.[18]

Voor de ontvangst van Digitenne wordt meestal gebruikgemaakt van een actieve kamerantenne van het type DASC.[19] In een dergelijke antenne is een signaalversterker ingebouwd. De stroomvoorziening voor deze versterker loopt hierbij via de coaxkabel tussen de antenne en de ontvanger. De meeste televisies kunnen echter geen stroom leveren via de coaxkabel, er is dan een power inserter nodig.[20]

Het Digitenne-signaal kan door allerlei invloeden verstoord worden. In dat geval kan een kwalitatief goede buitenantenne uitkomst bieden.[21] Deze kan bijvoorbeeld buiten of op zolder worden geplaatst. Een buitenantenne is spatwatervrij, maar verschilt nauwelijks van een kamerantenne.

Oude (UHF) antennes die werden gebruikt voor de ontvangst van analoge televisie zijn ook bruikbaar voor ontvangst van Digitenne. Deze antennes moeten, vanwege de verticale polarisatie van het Digitenne-signaal, meestal een kwartslag gedraaid worden. Bij een yagi-antenne moeten de staafjes verticaal staan.

Smartcard (niet meer van toepassing bij HD)[bewerken]

Op een Digitenne-abonnement kan een klant tot maximaal drie smartcards gebruiken om meerdere toestellen aan te sluiten. Voor het hoofdabonnement geldt het maximale maandtarief en voor de tweede en derde smartcard geldt een gereduceerd maandtarief. De smartcards zijn er in twee formaten: op creditcardformaat of een minikaart op simkaartformaat waarbij het chipgedeelte losgemaakt kan worden uit de grote kaart. Enkele ontvangers (zoals portable ontvanger met display) gebruiken deze kleinere kaart.[22]

Daarnaast kan een Digitenne-abonnement tegen een gereduceerd maandbedrag worden besteld bij een interactieve televisie abonnement van onder meer KPN en Telfort. Dit is dan bedoeld voor een tweede of derde radio- of televisietoestel.

Externe link[bewerken]