Dirk Ayelt Kooiman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dirk Ayelt Kooiman
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Algemene informatie
Geboren Amsterdam, 3 januari 1946
Overleden Amsterdam, 2 oktober 2018
Land Nederland
Werk
Bekende werken Montyn (1982)
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Dirk Ayelt Kooiman (Amsterdam, 3 januari 1946 – aldaar, 2 oktober 2018) was een Nederlands prozaschrijver en essayist.

Biografie[bewerken]

Kooiman kwam zowel van vaders- als moederszijde uit families van predikanten en was een zoon van prof. dr. Willem Jan Kooiman (1903–1968), luthers predikant en hoogleraar, en Margaretha Alida Wumkes (1902–1996). Zijn moeder was een dochter van hervormd predikant dr. Geert Aeilco Wumkes (1869–1954) die bekend is geworden om zijn kerkhistorische werken, maar ook omdat hij op 3 januari 1915 de eerste officiële kerkdienst in het Fries hield, in Tzum. Hij werd genoemd naar de broer van zijn moeder Dirk Aijelt Wumkes (1904–1995), leraar aan een gymnasium; zijn andere oom, Ate Dirk Wumkes (1911–2001), was eveneens een predikant.

Kooiman was met Thomas Graftdijk oprichter en redacteur van Soma (1968–1972). Hij geldt, met Doeschka Meijsing, Nicolaas Matsier en Frans Kellendonk, als een uitgesproken representant van het literair tijdschrift De Revisor, dat als opvolger van Soma door hem en Graftdijk in 1974 werd opgericht en waarvan hij tot 1994 redacteur was. Hij zette in De Revisor zijn opvattingen over literatuur uiteen, die onder meer inhielden dat de anekdote en het realisme niet in de literatuur thuishoorden, maar wel vorm, verbeelding en reflectie. Hij en zijn medestanders stonden een meer op verhaalanalyse gerichte, geconstrueerde schrijfwijze voor, die de Revisor-auteurs de door de criticus Aad Nuis bedachte bijnaam 'Academisten' opleverde. Door wisselingen in vertelperspectief, manipulaties met het tijdsverloop en geraffineerde spiegeleffecten met personages en verhaalmotieven vertelde Kooiman een verhaal op een zeer gestructureerde, analytische manier, die door lezers als gekunsteld kon worden ervaren, maar logisch voortkwam uit de literatuuropvatting die hij in essays had uitgedragen.

Kooiman schreef romans en verhalen. Veel van zijn hoofdfiguren zijn twijfelende mannen met een onzekere kijk op zichzelf en op de werkelijkheid om hen heen. Met Een romance (1973) bereikte hij een groot publiek. Hij trok ook de aandacht met De grote stilte[1] (1975) en De vertellingen van een verloren dag (1980). Zijn bekendste boek is de "non-fictieve roman" Montyn uit 1982, waarin hij het levensverhaal van de kunstenaar Jan Montyn optekende.[2] Door de lineaire verhaalvorm wijkt het af van de uitgangspunten waarmee Kooiman als voorman van De Revisor bekend is geworden. Kooiman schreef ook een aantal film- en televisiescripts, onder meer voor Prettig weekend, meneer Meijer (1978) en De smaak van water (1982) van Orlow Seunke en De Dream (1985) van Pieter Verhoeff.

Hij overleed op 72-jarige leeftijd.[3]

Citaat (1977)[bewerken]

Aanhalingsteken openen

Het verhaal wordt corrupt op het moment dat er sprake is van inhoud, het volmaakte verhaal is het lege verhaal.

Aanhalingsteken sluiten

Bibliografie[bewerken]

  • 1971 – Manipulaties (verhalen)
  • 1973 – Een romance (roman)
  • 1974 – De theorie van de opiniërende identificatiereflex of: Kousbroek wast niet meer wit (essay)
  • 1974 – Souvenirs (verhalen)
  • 1975 – De grote stilte (roman), in 1977 bekroond met de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs
  • 1976 – De schrijver droomt (verhalen)
  • 1978 – Carrière (verhalen)
  • 1978 – Prettig weekend, meneer Meijer (filmscenario)
  • 1979 – Niets gebeurt (verhalen)
  • 1980 – De vertellingen van een verloren dag (roman)
  • 1981 – Alles moet anders. Op weg naar een rechtvaardig en doelmatig kunst- en kunstenaarsbeleid (essay)
  • 1982 – Montyn (biografische roman over Jan Montyn)
  • 1982 – De smaak van water (filmscenario, gebaseerd op De bezoeker van György Konrád)
  • 1985 – Wie doet mij de tekens verstaan (monografie, met Jan Bor en Tom Lenders)
  • 1985 – De Dream (filmscenario in het Fries, met Johan Frieswijk, Hans Sleurink en Pieter Verhoeff)
  • 1990 – De afwezige (roman)
  • 1996 – De terugkeer (roman)
  • 1998 – De verdwenen weg (novelle, met etsen van Pieter Holstein)
  • 2001 – Victorie (roman)
  • 2007 – Oefenen in ontsnappen (verhalen)
  • 2013 – Het geheim van Carmen (verhalen)

Externe link[bewerken]