Dode Zee

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dode Zee
Dead sea german.jpg
Situering
Stroomgebiedslanden Vlag van Israël Israël
Vlag van Jordanië Jordanië
Vlag van Palestina Palestina
Hoogte -423 m
Coördinaten 31° 29′ NB, 35° 29′ OL
Basisgegevens
Oppervlakte 810 km²
Soort water Zoutmeer
Kustlengte 135 km
Maximale lengte 67,4 km
Maximale breedte 18 km
Gemiddelde diepte 118 m
Maximale diepte 304 m
Overig
Belangrijkste bronnen Jordaan, Wadi Mujib
Plaatsen Qumran, En Gedi, Massada, Ein Bokek, Neve Zohar
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Dode Zee (Hebreeuws: ים המלח, Arabisch: البحر الميت) is het laagst gelegen meer ter wereld. De Dode Zee bevindt zich tussen de Jordaanvallei in het noorden, en de Wadi Araba in het zuiden en ligt op de grens van Jordanië, de Westelijke Jordaanoever van Palestina en Israël. De oppervlakte ervan is 1020 km². In 2005 lag de waterspiegel van de Dode Zee 423 meter onder zeeniveau, waarmee het de laagst gelegen plek op het aardoppervlak is.[1] Deze waterspiegel blijft dalen.

Ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

De Dode Zee is een onderdeel van een 'lekkende' transformbreuklijn die loopt van Turkije tot en met de Straat van Tiran, en daar aansluit op de openende breuklijn van de Rode Zee. De Arava-vallei en Jordaanvallei maken deel uit van deze 'Dode Zee'-transformbreuklijn.

Het meer kreeg waarschijnlijk de naam Dode Zee omdat door de hoge concentratie van mineralen er geen direct zichtbare levende wezens in voorkomen (wel microscopisch).

Het meer is de afvoerbasis van een groot stroomgebied, bestaande uit gedeelten van Oost-Israël, West-Jordanië, Zuidoost-Libanon, Zuidwest-Syrië en het gehele oosten van de Westelijke Jordaanoever van Palestina. Het instromende water verdampt grotendeels en daardoor wordt het meer een depot van mineralen. De concentratie zout is met 33 procent zo hoog, dat een mens er zonder moeite in blijft drijven. De Dode Zee bevat na het Don Juanmeer[2] op Antarctica en het Assalmeer[3] in Djibouti het zoutste water op aarde. De concentratie van mineralen en het aanhoudende opdrogen van de Dode Zee hangen samen met het ontstaan van het Lasanmeer (of Lashonmeer), waar de Dode Zee een overblijfsel van is. Het water in het Lasanmeer stroomde naar binnen via de Jizreël-vallei en het meer besloeg een gebied van het huidige Tiberias tot en met de Arava (steppe) van Sodom.

Vervuiling[bewerken | brontekst bewerken]

Door grote Israëlische chemische bedrijven is er van 1970 tot ongeveer 2000 grote milieuschade aangericht. Met industrieel radioactief afvalwater zijn bronnen en beken bij de Dode Zee verontreinigd en er zijn mineralen uit de Dode Zee onttrokken. Het huidige vergiftigingsniveau is honderd keer hoger dan toegestaan.[4]

Daling van de waterspiegel[bewerken | brontekst bewerken]

De waterspiegel daalt, waardoor ook de wateroppervlakte voortdurend kleiner wordt, met als laatste ontwikkeling het opdrogen van het zuidelijk bassin van de Dode Zee (er wordt nog water ingepompt voor fosfaatwinning in Jordanië en Israël en toerisme bij Ein Bokek, Israël). Doordat in Israël, Jordanië, Libanon, Palestina en Syrië steeds meer water wordt onttrokken aan het Meer van Tiberias, de Jordaan en toevoerende rivieren is het niveau van het meer de laatste decennia snel gedaald. In 2005 hebben de drie buurlanden, Israël, Jordanië en Palestina aangegeven de Dode Zee te willen redden door er water uit de Rode Zee in te laten lopen via een gepland Dode Zeekanaal. In 2007 werd door de Wereldbank de hulp ingeroepen van KEMA om te onderzoeken of dit mogelijk is.[5] In mei 2009 heeft koning Abdoellah van Jordanië het akkoord getekend om met de aanleg van deze waterverbinding te starten. 20 gespecialiseerde bedrijven uit China, Frankrijk, Singapore, Canada, Italië, Japan, Zuid-Korea en Spanje zullen dit gaan uitvoeren.[6] Het grote verval, gecombineerd met het grote waterdebiet, maakt het mogelijk aanzienlijke hoeveelheden elektriciteit op te wekken. Het is de bedoeling dit voor het grootste deel te gebruiken voor ontzilting en aldus op jaarbasis 80- tot 100 miljoen kubieke meter zoet water te produceren. Dit water zal worden verdeeld tussen Jordanië en Israel. Israel zal ongeveer 20 miljoen kubieke meter van zijn aandeel aan de Palestijnen leveren.

Plaatselijke stijging van de waterspiegel[bewerken | brontekst bewerken]

Een ander deel van de Dode Zee heeft juist te kampen met ongewenste stijging van de waterspiegel. Veel van het zout slaat neer op de bodem van de zee. De grote zoutmassa die daardoor is ontstaan doet het waterpeil stijgen met zo'n 20 centimeter per jaar. Aangezien nabijgelegen hotels hierdoor worden bedreigd, heeft Israël in 2011 besloten om het zout van de bodem te gaan opbaggeren.[bron?]

Toerisme[bewerken | brontekst bewerken]

Een kuur in de Dode Zee zou heilzaam zijn voor bepaalde huidaandoeningen. Er zijn enkele kuurdorpen, waaronder Ein Bokek, voor huidziekten als psoriasis en vitiligo. Niet ver van de Dode Zee liggen de archeologische en historische plaatsen Qumran, En Gedi en Massada. Sodom is een van de belangrijkste winningsplaatsen ter wereld van kalium en andere mineralen.[bron?] Aan de Jordaanse zuidzijde van de Dode Zee is een soortgelijk complex.[bron?]

Zie de categorie Dead Sea van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.