Dode toets

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een dode toets is op een schrijfmachine een toets die een teken afdrukt zonder dat daarbij de wagen wordt verplaatst. Het volgende teken komt dus op dezelfde plaats. Dode toetsen worden gebruikt om letters met een diakritisch teken te vormen, bijvoorbeeld: á, ç, ê, ñ, ò, ü. Men typt dan eerst het diakritische teken en daarna de letter.

Ook op het toetsenbord van een computer kunnen bepaalde karakters als dode toetsen gebruikt worden. Na het intoetsen van een diakritisch teken, zoals `, ' of ", lijkt er niets te gebeuren; de cursor blijft staan. Vervolgens kan de gewenste letter worden aangeslagen, zoals een e. Het resultaat is een è , é of een ë . Het resultaat is meestal fraaier dan bij een schrijfmachine, doordat de codetabel (-welke code voor welke letter-) en het lettertype (-hoe wordt de letter weergegeven-) met diakritische tekens van een computer apart ontworpen zijn.

Afhankelijk van het gebruikte besturingssysteem (Unix, CPM, Dos, Apple, Windows, Linux, Android, enz.), én het gebruikte toetsenbord, én land- en codetabel-instelling (-local settings-), zal de dode toets al of niet werkzaam zijn. Controleer bij de systeem-instellingen of het juiste toetsenbord met het juiste lay-out (toetsenbord-indeling) geactiveerd is. Onder de standaard Linux(-kernel) zijn de dode toetsen altijd actief gemaakt op de typemachine-manier met de UTF-8 (-ASCII-) codering. De dode toets-tekens zelf moeten dan tweemaal worden ingetypt.

Microsoft Windows[bewerken]

Hoewel er een Nederlandse toetsenbordindeling bestaat, wordt in Nederland meestal het toetsenbord met de Amerikaanse lay-out gebruikt. Wanneer dit toetsenbord in Microsoft Windows is ingesteld is als "VS (Internationaal)", dan zijn de dode toetsen ingeschakeld. Wanneer het ingesteld is als een "Verenigde Staten 101"-toetsenbord (Ook wel "Verenigde Staten" in plaats van "Verenigde Staten (internationaal)"), dan zijn er geen dode toetsen.

Het gebruik van dode toetsen in Microsoft Windows is als volgt: druk eerst op het accent ('); ogenschijnlijk gebeurt er niets. Druk dan op de letter (bijvoorbeeld e) en de letter met accent verschijnt (é). Wordt na het accent een letter ingedrukt waarmee geen combinatie mogelijk is, dan verschijnen de twee tekens apart. Wordt na het accent een spatie ingedrukt, dan verschijnt alleen het accent.

Onderstaande tabel toont de tekens die met dode toetsen gemaakt kunnen worden als het toetsenbord is ingesteld als "VS (Internationaal)". Tussen haakjes staat een toetscombinatie die ook mogelijk is (met de rechter Alt-toets of met de linker Alt plus Ctrl). Alle tekens (behalve ÿ) zijn ook (met de Shift-toets) als hoofdletter beschikbaar.

Dode toets Te gebruiken met
~ (tilde) ñ (Alt n), ã, õ
` (aanhalingsteken achterover) à, è, ì, ò, ù
^ (circonflex) â, ê, î, ô, û
' (aanhalingsteken, apostrof) á (Alt a), é (Alt e), í (Alt i), ó (Alt o), ú (Alt u), ç (Alt komma), ý
" (dubbel aanhalingsteken) ä (Alt q), ë, ï, ö (Alt p), ü (Alt y), ÿ

Unicode doodt dode toets[bewerken]

Zelfs wanneer de keyboard-hardware-settings het gebruik van dode toetsen toestaat en functioneel is, negeert de Unicode-decoder deze toetsen. Of de Unicode-decoder actief is, is Operating Platform-afhankelijk, kan applicatie-afhankelijk zijn, en kan zelfs bestandsafhankelijk zijn. Unicode is zeker actief wanneer aanhaaltekens of diakritische tekens zichtbaar worden (afgedrukt) als vraagteken (oudere teksten UTF-recovered). Tegenwoordig moeten diakritische tekens vaak als 'plaatje' met de muis uit een virtuele letterbak gevist worden.

Unicode is een internationaal opgelegde 16 bits karakter-coderingstabel van een derde partij, die na een OS- of applicatie-update ongevraagd actief wordt. OS-ontwikkelaars zijn en voelen zich niet verantwoordelijk (ASCII-keyboard en Keyboard-encoder werken correct). Applicatie-ontwikkelaars bedenken voor hun applicatie een (-telkens andere-) oplossing. De gebruiker weet van niets, snapt er niets meer van, denkt zelf iets fout te doen, of denkt de eigen computer ontregelt te hebben.

Het wachten is op een ouderwetse Alt-Keypad-unicode-invoerprogramma voor speciale tekens. Overigens, unicode heeft uitvoer-gevolgen; correct zichtbare diakritische unicode-tekens worden vaak niet correct afgedrukt. Gebruik dan een 'printen als pdf'-optie.

Mac OS X[bewerken]

Onder Mac OS X is het gebruik van dode toetsen iets anders. De meestgebruikte letters met accenten, en ook andere speciale tekens, kunnen ingevoerd worden door de Option/Alt-toets (⌥) ingedrukt te houden en dan een normale letter- of cijfertoets in te drukken; door ook de Shift-toets ingedrukt te houden zijn nog meer tekens rechtstreeks te typen. Sommige van deze Option-combinaties zijn echter "dode" toetsen: Option samen met e, u, i, n of ` typt respectievelijk ', ¨, ^, ~ of ` met een gele achtergrond. Als, na het loslaten van de toetsen, daarna een letter ingedrukt wordt die van het corresponderende diakritisch teken kan worden voorzien, verschijnt dat teken op het scherm — dus geeft bijvoorbeeld ⌥E gevolgd door e het teken é.

Andere systemen[bewerken]

Oude computersystemen zoals de MSX-computer hadden vaak een speciale dode toets, die in combinatie met de Ctrl- en Shift-toetsen de accenten ', `, ˆ en ¨ op daaropvolgende klinkers konden plaatsen.