Dode toets

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Geplaatst:
26-04-2017

Genomineerd: Verbetering nodig   Verbetering gevraagd!

Help mee dit artikel te verbeteren, zodat het voldoet aan de conventies van Wikipedia. Na een evaluatieperiode van twee weken wordt beslist of dit artikel behouden kan worden of wordt verwijderd. Je kunt hier de beoordelingslijst bekijken. De hiervoor opgegeven reden is: Artikel bestaat al langer en hoeft niet weg. Vanaf IP-adres is echter een flinke lap tekst toegevoegd die niet-encyclopedisch en niet neutraal is, bovendien ruim voorzien van externe links en aanwijzingen als: "Bij het plaatsen van een ë , moeten we de tekst verlaten, de muis ter hand nemen, een menu-optie 'Insert, Special Character' kiezen, en weer een optie, zoeken naar de juiste letter, de gewenste letter selecteren, deze 'binnenhalen', en op de juiste plek in het woord plaatsen." Heeft een flinke poets nodig.

Indien u van mening bent dat het artikel dusdanig is verbeterd en aangepast dat het wel binnen Wikipedia past, vraag dan op de lijst (of aan de nominator) of dit sjabloon verwijderd mag worden. (/)

Een dode toets is op een schrijfmachine een toets die een teken afdrukt zonder dat daarbij de (papier)wagen wordt verplaatst. Het volgende ingetoetste teken komt dus op dezelfde plaats. Dode toetsen worden gebruikt om letters met een diakritisch teken te vormen, bijvoorbeeld: á, ç, ê, ñ, ò, ü. Men typt dan eerst het diakritische teken en daarna de letter.

Veel van de oud bekende invoerwijzen voor dode-toets- (en andere bijzondere letters) op de computer, doen het vaak niet meer, en dit kan vele oorzaken hebben. In de navolgende alinea's wordt globaal aangegeven hoe de dode-toets functionaliteit is ontstaan, tegenwoordig gebruikt wordt, en in welke richting een oplossing gezocht kan worden.

Computer dode toets[bewerken]

Van oorsprong gebruikt de computer 7 bits, en codeerde hiermee alleen de standaard romeinse letters en enige speciale functietoetsen, zoals onder andere Escape en Enter. Deze gliefen-codering (https://nl.wikipedia.org/wiki/Glief) is vastgelegd als 'Basic ASCII, Latin-1' ( https://nl.wikipedia.org/wiki/ASCII_tekenset). Na introductie van de 8 bits computer, kon de 127 tekens van de basis karakterset, uitgebreid worden met 127 extra karakters/tekens/gliefen; de 'Extended ASCII karakterset'. Afhankelijk van een in te stellen landcode (https://en.wikipedia.org/wiki/Locale_(computer_software), kan de locale taalconventies ingesteld worden, en een eigen land/taal-afhankelijk 'Extended tekenset' worden gebruikt. Er bestaan dus meerdere 'Extended tekensets', waarbij elk land/taal zijn eigen versie gebruikt (https://en.wikipedia.org/wiki/AltGr_key#US-International) . Hierdoor werd het ook mogelijk om de nederlands gebruikelijke diakritische tekens te gebruiken. Met enige extra coderingstabellen (-extra extended karaktersets-) en het speciale toetsenbord-omschakelprogramma KEYB.COM, konden meertalige landen (zoals België) al onder DOS, hetzelfde toetsenbord voor meerdere talen in dezelfde programma/applicatie gebruikt worden.

Met het toetsenbord-programma KEYB.COM werd het ook mogelijk om het computer-toetsenbord van een dode toets te voorzien. Na het intoetsen van een diakritisch teken, zoals ` ' " , lijkt er niets te gebeuren; de cursor blijft staan. Vervolgens kan de gewenste letter worden ingetoetst, zoals een e . Het resultaat is een è , é of een ë . De gliefweergave is meestal fraaier dan bij een schrijfmachine, doordat de codetabel (-welke code voor welk glief-) en het lettertype (-hoe wordt de letter grafisch weergegeven-) met diakritische tekens van een computer apart ontworpen zijn. De in Nederland meest gebruikte codetabel is de 'US Extended ASCII, Latin-1' (ISO/IEC 8859-1 https://en.wikipedia.org/ wiki/ ISO/IEC_8859-1). De meest gebruikte lettertype zijn (Times) New Roman (https://nl.wikipedia.org/wiki/Times_New_Roman) en Arial (https://en.wikipedia.org/wiki/Arial).

De computer is een typisch westers apparaat, gebaseerd en gebouwd op westers gedachtengoed met westers taalgebruik en angel-saksische taalconventies. Bijzonder vervelend wanneer een Chinees, Rus of Arabier een computer gebruikt. Voor deze taalgebieden zijn speciale extended coderingstabellen, beeldscherm- en toetsenbord-interactie-programma's ontwikkeld (https://en.wikipedia.org/wiki/Chinese_input_methods_for_computers). Hoewel de presentatie van de informatie dan in lokale taal-conventies geschiedt, is en blijft de computer achter de schermen tot op de dag van vandaag westers functioneel. Zo is de US-Extended ASCII-codetabel standaard in elke computer ingebouwd, en wordt dit gebruikt om de computer/mobiele telefoon op te starten (https://en.wikipedia.org/wiki/BIOS).

Microsoft Windows[bewerken]

Hoewel er een Nederlandse toetsenbordindeling bestaat, wordt in Nederland meestal het toetsenbord met de Amerikaanse lay-out gebruikt. Wanneer dit toetsenbord in Microsoft Windows is ingesteld is als "VS (Internationaal)", dan zijn de dode toetsen ingeschakeld. Wanneer het ingesteld is als een "Verenigde Staten 101"-toetsenbord (Ook wel "Verenigde Staten" in plaats van "Verenigde Staten (internationaal)"), dan zijn er geen dode toetsen.

Het gebruik van dode toetsen in Microsoft Windows is als volgt: druk eerst op het accent ('); ogenschijnlijk gebeurt er niets. Druk dan op de letter (bijvoorbeeld e) en de letter met accent verschijnt (é). Wordt na het accent een letter ingedrukt waarmee geen combinatie mogelijk is, dan verschijnen de twee tekens apart. Wordt na het accent een spatie ingedrukt, dan verschijnt alleen het accent.

Onderstaande tabel toont de tekens die met dode toetsen gemaakt kunnen worden als het toetsenbord is ingesteld als "VS (Internationaal)". Tussen haakjes staat een toetscombinatie die ook mogelijk is (met de rechter Alt-toets of met de linker Alt plus Ctrl). Alle tekens (behalve ÿ) zijn ook (met de Shift-toets) als hoofdletter beschikbaar.

Dode toets Te gebruiken met
~ (tilde) ñ (Alt n), ã, õ
` (aanhalingsteken achterover) à, è, ì, ò, ù
^ (circonflex) â, ê, î, ô, û
' (aanhalingsteken, apostrof) á (Alt a), é (Alt e), í (Alt i), ó (Alt o), ú (Alt u), ç (Alt komma), ý
" (dubbel aanhalingsteken) ä (Alt q), ë, ï, ö (Alt p), ü (Alt y), ÿ


Mac OS X[bewerken]

Onder Mac OS X is het gebruik van dode toetsen iets anders. De meestgebruikte letters met accenten, en ook andere speciale tekens, kunnen ingevoerd worden door de Option/Alt-toets (⌥) ingedrukt te houden en dan een normale letter- of cijfertoets in te drukken; door ook de Shift-toets ingedrukt te houden zijn nog meer tekens rechtstreeks te typen. Sommige van deze Option-combinaties zijn echter "dode" toetsen: Option samen met e, u, i, n of ` typt respectievelijk ', ¨, ^, ~ of ` met een gele achtergrond. Als, na het loslaten van de toetsen, daarna een letter ingedrukt wordt die van het corresponderende diakritisch teken kan worden voorzien, verschijnt dat teken op het scherm — dus geeft bijvoorbeeld ⌥E gevolgd door e het teken é.


Andere systemen[bewerken]

Oude computersystemen zoals de MSX-computer hadden vaak een speciale dode toets, die in combinatie met de Ctrl- en Shift-toetsen de accenten ', `, ˆ en ¨ op daaropvolgende klinkers konden plaatsen.


Instellen toetsenbord[bewerken]

Sinds de introductie van USB (https://en.wikipedia.org/wiki/Computer_keyboard) en Windows NT (https://en.wikipedia.org/wiki/Windows_NT), is een dode-toets niet meer vanzelfsprekend. Of diakritische tekens als dode-toets-teken ingevoerd kunnen worden, is afhankelijk van het gebruikte besturingssysteem (Unix, CPM, DOS, Apple, Windows, BSD, Linux, Android, enz.), én het gebruikte toetsenbord (merk en type), én het gebruikte toetsenbord-programma (configuratiescherm-systeem-instellingen-keyboard), én de gebruikte applicatie zelf (het actieve programma, zoals een tekstverwerker, DosBox, Konsole, o.i.d.).

Het activeren en selecteren van een toetsenbord, -al of niet met dode-toets-functionaliteit-, is een controlelijst van meerdere opeenvolgende stappen. Controleer bij (1) de systeem-instellingen (-Mijn computer, Configuratiescherm-), of (2) het juiste toetsenbord, met (3) het juiste lay-out (toetsenbord-indeling), en (4) wijze van omschakeling en (5) juiste functionaliteit, geactiveerd is. Vervolgens moeten (6) de juiste systeemtaal en (7) de lokale land-instelling correct ingesteld worden. Herstart de computer. In de gebruikte applicatie (-zoals een tekstverwerker-) moet (8) de juiste systeem-land-taal-instellingen ingesteld worden. Hetzelfde geldt voor de land-taal-instelling van het (9) document, (10) hoofdstuk en (11) alinea. De instellingen 8 tot en met 10 zijn dus programma-applicatie verschillend; het ene programma wel, het andere weer niet.

Als allerlaaste kan nu via de het toetsenbord-icoon in de systeemwerkbalk het gewenste toetsenbord gekozen worden. Een normaal US-QWERTY toetsenbord kan in een DosBox of Konsole zo zelfs gebruikt worden voor het invoeren van japanse of arabische tekens. Onder de standaard Linux(-kernel) is de dode toets altijd actief gemaakt op de typemachine-manier met de 'US-Extended ASCII'-codering. De dode toets-tekens zelf moeten dan tweemaal worden ingetypt.


Diakritisch toetsenbord (Alt Gr)[bewerken]

Behoorlijk onbekend, is dat het toetsenbord-omschakel-programma (configuratiescherm-systeem-instelling-hardware-keyboard), standaard vaak al gebruikt kan worden voor het invoeren van diakritische tekens. Het toetsenbord-lay-out kan omgeschakeld worden, zodat de gebruikelijke toetsen opeens andere tekens genereren. Het eerste niveau (first level, lower case) is de normale invoer in de 'kleine letter mode'; 'normale layout'. Met [Caps Lock] wordt omgeschakeld naar het tweede niveau (second level, upper case), ofwel de 'hoofdletter mode'; de 'caps layout'.

IBM heeft destijds de 'Alternatieve Graphics mode' geïntroduceerd als derde niveau (third level). Wanneer het toetsenbord systeembreed geactiveerd is als 'US/English (international AltGr dead keys)', kan op een US-QWERTY-toetsenbord de rechter Alt-toets (AltGr) (https://en.wikipedia.org/wiki/AltGr_key) gebruikt worden voor het derde niveau (third level) als 'Alternate Graphics'-mode. 'Alternatief Grafisch' (Alt Gr) kan soms ook ingeschakeld worden door het gelijktijdig indrukken van de linker Ctrl + linker Alt-toets'.

Het invoeren van het euro-teken, is dan ingedrukt houden AltGr en intypen met de [ 5 ]-toets.

De losse IBM-keyboards zijn inmiddels verdrongen door laptop, tablet en touch-screen, en veel programma's ondersteunen het gebruik van AltGr helemaal niet meer. Wel kunnen de meeste USB keyboards nog steeds naar verschillende lay-out's worden omgeschakeld; soms zelfs tot een zesde niveau (sixth level) aan toe. De meeste tablet en mobiele telefoons ondersteunen USB, zodat een geschikt USB-keyboard een handige oplossing kan zijn.


Diakritisch Samenstellen, Compose, Sneltoets, Shortcut[bewerken]

Een andere manier om diakritische en andere bijzondere tekens te kunnen typen, is door gebruik van een 'Samenstel-', ofwel een 'Compose-toets' (https://en.wikipedia.org/wiki/Compose_key). In oude DOS-applicaties werd hiervoor Alt+F1 gebruikt; de 'super dode toets'. Met de direct erop volgende toets(-combinatie) - de Sneltoets, ofwel Shortcut -, kan een diakrititsch of speciaal teken worden geplaatst.

Afhankelijk van gebruikt besturingssysteem (Linux, Windows, MacOs, enz.) en de applicatie, kan men in een soort voorkeurtabel (preferences-customize-keyboard-shortcut-keys) aangeven, bij welke toetscombinatie welk teken geplaatst moet worden. Het aantal mogelijke combinaties en land-taal-toepassingen is oneindig groot, zodat elk programma en gebruiker zijn eigen tabel kent.

De compose-key kent dus geen standaard lijst van vooraf samengestelde diakritische tekens of symbolen, maar moet door de gebruiker in de applicatie zelf geprogrammeerd worden. Inmiddels bestaan er zoveel verschillende sneltoets-combinaties per OS en per applicatie dat menigeen door de bomen het bos niet meer ziet. Voor een actueel overzicht zie https://en.wikipedia.org/wiki/Table_of_keyboard_shortcuts.


Alt-keypad, diakritische code[bewerken]

In een 'vorig computer-tijdperk' (-DOS/Windows 95,XP-) kon vaak de dode toets gebruikt worden om de diakritsche tekens te plaatsen. Andere bijzondere tekens, meestal uit de 'Extended ASCII' lijst (-8 bit character encoding set ISO 8859-1, Latin 1, US Codetable 437-), konden met de 'Keypad-combinatie' van [Alt] + [3-cijfer-code met keypad] geplaatst worden (https://en.wikipedia.org/wiki/Alt_code). De professionele en/of snelle tekstverwerker-specialisten gebruiken vaak een papieren Alt-code-referentielijstje voor het snel intypen en plaatsen van de bijzondere tekens via het toetsenbord. Na verloop van tijd kent men deze Alt-codes dan uit het hoofd. In sommige Windows-programma's kan nog steeds de 'Alt-keypad-oplossing' gebruikt worden.


Unicode[bewerken]

Hoewel het technisch niet noodzakelijk was, heeft het Unicode Consortium (https://nl.wikipedia.org/wiki/Unicode) wereldwijd alle landeigen Extended ASCII-codetabelen samengevoegd tot één Unicode-tabel. Probleem met één uniform wereldwijd coderingstabel is dat niet alle talen op dezelfde wijze functioneren, zoals leesrichting, vervoegingen, samenvoegingen, vervormingen, schrijfwijzen, enz., enz. Programma's die unicode gebruiken, moeten opeens overweg kunnen met chinese karakters van boven naar beneden, of met het arabisch van links naar rechts, terwijl het toetsenbord nog steeds US-extended ASCII genereert, en achter de schermen de bestanden op westerse manier worden verwerkt en opgeslagen.

De Unicode-tabel is een 'uitbreiding en verbetering' van de US ASCII tekenset (ISO 8859-1), en het heeft daarvoor ASCII-code geassimileerd, waarbij nogal wat bijzondere US Extended ASCII tekens (-gliefen-) compleet hernummerd zijn. Bij het opstarten van de computer wordt echter nog steeds de originele US Extended ASCII gebruikt. Een ander zeer groot probleem is dat de Unicode-tabel duizenden en duizenden gliefen omvat. In de dagelijkse praktijk is een lettertype (-font-) taalgebonden, en ondersteunt maar een zeer beperkt aantal unicode-gliefen (https://nl.wikipedia.org/wiki/ISO_8859-15). Unicode-gliefen die door het huidige font/lettertype niet ondersteund worden, worden vaak weergegeven als "�" , "?", als rechthoekig kader, of soms zelf als 'helemaal niets'.

Voor Europa met het Euro-symbool, heeft Unicode de standaard lettertype-gliefen-opzoektabel ISO 8859-1 aangepast naar een speciale Europa-versie ISO 8859-15; helaas heeft Unicode hierbij veel gebruikelijke europese diakritische tekens in die tabel verwijderd (https://en.wikipedia.org/wiki/ISO/IEC_8859-15). Bij het gestandaardiseerd instellen van de locale computer-instellingen (-tijdens installatie-) wordt in Europa standaard dus codetabel 8859-15 geactiveerd zonder de diakritische tekens. De diakritische tekens komen weer beschikbaar wanneer bij de Computer-systeem-instellingen, als eerste taal 'Amerikaans-Engels' (en daarmee codetabel ISO 8859-1 -ofwel US language-) wordt gebruikt.

De dode toets gedood[bewerken]

Al deze ontwikkelingen samen, hebben het ouderwets gebruik van de computer dode toets vaak vrijwel onmogelijk gemaakt. Op besturingsniveau (ASCII in DosBox, Konsole) doet de dode toets het nog. In veel applicaties als MicroSoft Word of LibreOffice Writer (Wikipedia editor) die Unicode gebruiken, is de dode toets gedood.

Bij gebruik van Unicode (-bestands-opmaak als UTF-8-), moet elk bijzonder teken met de muis uit een grafische tekenvijver 'gevist' worden. Zit het gewenste teken niet in de tekenset -een font/lettertype zoals een 'Arial' of 'Roman'-, moet zelfs een ander font zoals een 'Symbol' of 'Courier' geselecteerd worden. Een andere oplossing is op internet zoeken naar een 'unicode table', en dan met knippen en plakken (-Copy&Paste-) het gewenste teken kopiëren. Als uiterste 'noodoplossing' kan het gewenste teken altijd nog als grafische 'karakter-afbeelding' in de tekst worden opgenomen.


US ASCII of Platte tekst?[bewerken]

De computer werkt met 'eenen' en 'nullen', ofwel met bits. Vanaf de eerste 4 bits computer, naar 8 bits, 16, 32 en tegenwoordig de 64 bits computer (https://en.wikipedia.org/wiki/64-bit_computing). De computer-processor zelf werkt met 'Mnemonics'; 3-letter afkortingen al JMP, MOV, ADD, enz (https://nl.wikipedia.org/wiki/Mnemonic). Deze mnemonics zijn de vertaalde instructies vanuit de programmeerlistings van een hogere programmeertaal als BASIC, C, enz. Deze listings zijn weer de vertalingen vanuit nog weer hogere programmeer-applicaties (https://en.wikipedia.org/wiki/Compiler). Al deze 'computer-programmeertalen' gebruiken geen unicode maar de Extended US ASCII en worden met een ASCII-editor geprogrammeerd; tegenwoordig vaak een 'Platte Editor' (https://nl.wikipedia.org/wiki/Platte_tekst) genoemd.

Grafische werkvolgorde[bewerken]

Bij het plaatsen van een ë , moeten we de tekst verlaten, de muis ter hand nemen, een menu-optie 'Insert, Special Character' kiezen, en weer een optie, zoeken naar de juiste letter, de gewenste letter selecteren, deze 'binnenhalen', en op de juiste plek in het woord plaatsen. Deze 'vissen in de lettervijver-actie' verstoort continu het werkritme (-workflow-) van het 'tekst-verwerken', en vraagt na elk bijzonder teken telkens een opnieuw inlopen (-in de flow komen-) in de tekst.

Merk op dat onder de geselecteerde letter een code weergegeven wordtt; de zogenaamde Unicode. In dit voorbeeld als U+00EB (235). 'U' verwijst naar Unicode, '00EB' [Nul,nul,Ee,Bee] is de 'Hexadecimale-code (-Loopt van 0 t/m9 door van A tot en met F, ofwel een teller van 16 tekens per tellerplaats- https://nl.wikipedia.org/wiki/Hexadecimaal). De '235' tussen haken is het decimale unicode-volgnummer van dat glief (-teken-). Inmiddels zijn veel programma's/applicaties overgegaan, en is de ASCII tekenset vervangen door Unicode in hexadecimaal formaat. Ook internet-browsers gebruiken Unicode, maar dan in decimaal formaat, en wordt dan html-codering genoemd (https://en.wikipedia.org/wiki/Unicode_and_HTML).

HexNumPad[bewerken]

De HexNumPad (Hexadecimaal toetsenbord) is de vervanger voor de Alt+Keypad-invoer. Deze alternatieve hexadecimaalnummer-invoer conform ISO/IEC 14755 'Unicode Character Input', notabene een Unicode initiatief (https://en.wikipedia.org/wiki/ISO_14755, https://en.wikipedia.org/wiki/Unicode_input), is zeer slecht gedocumenteerd. Ontdek via deze link hoe onder Windows de register-variabele EnableHexNumpad aan het register toegevoegd moet worden om HexNumPad te activeren.

In de meeste Linux, Unix en Android applicaties is de HexNumPad al geactiveert via de 'X-server'. Start een tekstverwerker. Houdt de [Ctrl]+[Shift] (=sneltoets) ingedrukt, en druk even op de [ u ]-toets om de 'hexadecimale-toetsenbord-invoer' (-HexNumPad-) te activeren; (er verschijnt als 'prompt' een u(onderstreept) ) , toets dan de hexcode 00EB (-nul,nul,ee,bee-), en laat dan pas de [Ctrl]+[Shift] weer los. In sommige applicaties moet de HexNumPad vervolgens afgesloten worden met de Enter- of Spatie-toets.

Wanneer na het intoetsen van de hexcode het gewenste teken niet verschijnt, is in de huidige tekenset (-font/lettertype-) dat teken niet beschikbaar. Vaak verschijnt er dan een vraagteken of een andere algemene aanduiding. Controleer met de menu-optie Undo of het gewenste teken daadwerkelijk in het tekstbestand geplaatst is. Wanneer het teken wel geplaatst maar niet zichtbaar is, moet een ander lettertype (bij voorkeur een TrueType) gebruikt worden, om het teken zichtbaar te maken.


Alt+X, ShortHexNumPad[bewerken]

Steeds meer programma's/applicaties kennen een HexNumPad-variant met Alt+X. Type als tekst direct het hexadecimale unicodenummer afgesloten met Alt+X. 'Meeëten' wordt dan ingevoerd als 'Mee00EB' , en gebruik dan de [Alt]+[X]-toetscombinatie. Code 00EB wordt dan vervangen door ë , zodat 'Meeë' zichtbaar wordt.


Toetsenbord-layout-programma[bewerken]

'Ctrl+Shift' is een slecht tot matig gedocumenteerd 'toetsenbord-layout-omschakel-programma', vooral handig voor vertalers en computergebruik in meertalige landen. Wanneer de u -prompt niet verschijnt, ondersteunt de computer (of het OS) geen HexNumPad, of moet het toetsenbord-layout-programma in de hardware-toetsenbord-systeeminstellingen nog geactiveerd worden.

Bij een actief toetsenbord-layout-omschakel-programma, kan wanneer een verkeerde toets wordt gebruikt, het toetsenbord zich opeens raar gedragen (per ongeluk overgeschakeld naar Swahili of iets dergelijks). Bij de Systeem-toetsenbord-instellingen kan de toetsenbord-layout-omschakelcode ingesteld worden bij een veld 'Alternative ShortCut:' Vaak wordt daarvoor Ctrl+Shift+K gebruikt, ofwel met Ctrl+Shift+K kan weer teruggeschakeld worden naar de normale US-QWERTY-toetsenbord layout. Een actief toetsenbord-layout-programma is vaak herkenbaar aan toetsenbord-icoon in de werkbalk.


Meerdere toetsenborden[bewerken]

Op een computer kunnen tegenwoordig meerdere USB/Blue Tooth-toetsenborden worden aangesloten. Onbekend is het effect van gelijktijdig gebruik van een US-QWERTY en een 'andere taal-gebied toetsenbord', zoals een arabisch/chinees toetsenbord. (-Wie vult deze alinea aan?-).


HexKeyList, ouderwets tekenlijstje[bewerken]

Hieronder zijn twee referentietabellen opgenomen. De eerste uitgebreide is een overzicht van in Nederland veelgebruikte diakritische en speciale tekens. In deze tabel wordt het teken ë aangegeven met de hexadecimale Unicode 00EB, vervolgens de decimale html-Unicode tussen haakjes als 235. Indien van toepassing, wordt ook de US Extended ASCII-code vermeldt in cursief schrift als 137 (ofwel als Alt+137).

De tweede referentietabel is een uittreksel van de eerste, en vermeldt alleen de hexa-decimale-unicodes. Download deze tabellen, en druk ze af als teken-karakterlijstje direct naast de computer. Het is ouderwets, maar wel bijzonder effectief en zeer productieverhogend.


Kenwoorden; Diakritische tekens, Hoe, intoetsen speciale tekens, Howto, Unicode, HexNumPad, Alt+Keypad, ASCII, extended ASCII, dode toets, Alt+X

HexKeyList Unicode versus extd. ASCII
HexKeyList Unicode versus extd. ASCII
HexKeyList Unicode versus extd. ASCII
HexKeyList Unicode
HexKeyList Unicode