Dominicuskerk (Nijmegen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De Dominicuskerk is een rooms-katholieke kerk in Nijmegen. Zij bevindt zich aan de rand van de wijk Galgenveld. De kerk werd in 1951 gebouwd als vervanging van de in de oorlog beschadigde Dominicuskerk aan de Broerstraat in het stadscentrum.

Oude kerk[bewerken | brontekst bewerken]

De beschadigde Broederkerk in februari 1951, kort voor de sloop.

De oude Dominicuskerk aan de Broerstraat, beter bekend als de Broederkerk,[1] Broederenkerk,[2] Broerskerk[2] of Broerenkerk, stamde uit 1375. Oorspronkelijk kregen in 1293 zes dominicanen de beschikking over een kapel van Tilman Werenbertsz, heer van Ubbergen, aan de Broerstaat. Die werd in 1375 afgebroken en vervangen door de Broederkerk, met daarnaast het Dominicanerklooster met een ingang aan de Korte Burchtstraat.[2]

In 1579, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, bezetten Staatse troepen Nijmegen en kwam de kerk in protestantse handen, tot de katholieke meerderheid in 1585 vrijwillig de poorten opende voor de Spaanse troepen van Alexander Farnese en de Broederkerk weer katholiek werd. Nadat de Staatse stadhouder Maurits van Nassau Nijmegen heroverde in 1591, werd de Broederkerk opnieuw ingenomen door hervormden en dat zou zo blijven tot 1808; de katholieken werden gedwongen om schuilkerken te gebruiken.[2]

Tijdens het Beleg van Nijmegen in 1794 vatte de kerk vlam toen aangrenzende huizen door Franse houwitsers werden geraakt; het gebouw brandde urenlang en kon pas gedoofd worden nadat de toren was ingestort.[1] De kerk bleef in hervormde handen, tot ongenoegen van de katholieken die hadden gehoopt dat, dankzij afschaffing van de Nederduitsch Gereformeerde Kerk als publiekelijk bevoorrechte kerk en gelijkstelling van burgers ongeacht geloof, de eeuwenlange bezetting ongedaan gemaakt zou worden. Het was uiteindelijk burgemeester Jan Engelbart Sanders van Well die tijdens een bezoek van koning Lodewijk Napoleon Bonaparte in juli 1808 de bezetting van de Broederkerk en Regulierenkerk succesvol ongedaan wist te maken. Onderling maakten de katholieken vervolgens ruzie, omdat men de grote en nog beschadigde kerkgebouwen nog niet kon of wilde gebruiken. In 1810 werd uiteindelijk voor het eerst weer een katholieke eredienst gehouden. Tussen 1830 en 1833 werd de kerk uiteindelijk gerenoveerd en op 13 november 1833 opnieuw ingewijd.[2]

Van 1866 tot 1885 werd de Broederkerk verbouwd in neogotische stijl door P.J.H. Cuypers.[2] In de Tweede Wereldoorlog werd de kerk tijdens Operatie Market Garden (september 1944)[3] gedeeltelijk verwoest. De Dominicanessen besloten een nieuw kerkgebouw met parochiecomplex (pastorie, school en parochiehuis) te laten bouwen. Er was ook een kloostergebouw voorzien, maar dit is nooit gerealiseerd. De oude Dominicuskerk werd, ondanks protesten van de burgerij, in 1951 gesloopt.[2]

Huidige kerk[bewerken | brontekst bewerken]

Huidige kerk aan de Prof. Molkenboerstraat (2013).

De Dominicuskerk werd ontworpen door architect Thomas Nix in de traditionalistische stijl van de Bossche School. Hij ontwierp ook het bijbehorende parochiecomplex, rondom een voorplein. Het kerkgebouw is een kruiskerk in baksteen en beton. De halfronde apsis bevindt zich aan de oostzijde, aan de Heyendaalseweg. Aan de zuidzijde bevindt zich een klokkentoren.

Jozefbeeld van Bart Welten in de Dominicuskerk

Op de scheiding tussen schip en koor bevindt zich een timpaan met beeldhouwwerk van Jac Maris. De glas-in-loodramen zijn gemaakt door Eugène Laudy. Hij plaatste in 1962 de zes ramen in de zijtransepten en tussen 1988 en 1993 nog eens tien in de zijbeuken. Rechts van het altaar bevindt zich een Jozefbeeld, links een Dominicusbeeld, beide werden gemaakt door Bart Welten in resp. 1954 en 1956. Verder bevindt zich in de smalle zijbeuken, die als wandelgang dienstdoen, een kruisweg van Ted Felen. Het Blank-orgel werd in 1994 vanuit de Sint-Aloysiuskerk te Utrecht naar Nijmegen verplaatst.

Sinds eind 2006 is de kerk aangewezen als gemeentelijk monument. Thans (2010) maakt de Dominicuskerk deel uit van de Effataparochie. In de dagkapel van dit kerkgebouw vinden sinds februari 2009 ook eucharistievieringen van de oudkatholieke kerngroep St. Stephanus plaats.

Op 31 december 2009 werd Edward Schillebeeckx vanuit de Dominicuskerk begraven.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]


Zie de categorie Broerenkerk (Nijmegen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.