Druckeruitbouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Druckeruitbouw
Een deel van de uitbouw ten tijde van de heropening van het museum in 2013
Een deel van de uitbouw ten tijde van de heropening van het museum in 2013
Opening 1909
1916
Verbouwing 1996
Architect Pierre Cuypers
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
De net voltooide Druckeruitbouw met de eigen ingang in 1908-1909

De Druckeruitbouw is een gebouw van het Rijksmuseum Amsterdam, geopend in 1909, om de collectie Drucker-Fraser, een kunstcollectie van 'moderne' negentiende-eeuwse kunstwerken van de Haagse school, afkomstig van het kinderloze echtpaar J.C.J. Drucker-Fraser, tentoon te stellen. Tot dan stond een deel van de huidige collectie sinds 1904 in het Fragmentengebouw, maar daar was plaatsgebrek. In 1913 werd begonnen aan een uitbreiding, die in 1916 gereed kwam.

Als voorwaarde voor het exposeren van de gehele collectie verlangde het echtpaar dat aan het Rijksmuseumgebouw passende ruimten zouden worden aangebouwd, zodat de verzameling chronologisch zou aansluiten op die van het Rijksmuseum. In ruil daarvoor kreeg het Rijksmuseum delen van de collectie in bruikleen, maar vastgelegd werd dat die uiteindelijk in zijn geheel gelegateerd zou worden.

Het gebouw is net als het Rijksmuseumgebouw ontworpen door Pierre Cuypers en gebouwd onder leiding van zijn zoon en architect Joseph Cuypers. Het werd naast het fragmentengebouw geplaatst met een ingang via de tuin aan de Hobbemastraat. Al snel na de totstandkoming van de eerste uitbreiding gaf het echtpaar een deel van zijn in bruikleen afgestane collectie in eigendom aan het Rijksmuseum. Beide echtelieden stierven in augustus 1944. De collectie bevat naast schilderijen en aquarellen onder meer ook pastels, andere tekeningen, tapijten, meubels, aardewerk, porselein en zilver, alsook een stel antieke Chinese vazen uit de Kangxi-periode. Het laatste dat afgestaan werd, was een verzameling kant.

Eerste Druckeruitbouw[bewerken]

Het Rotterdamse trappenhuis en koepel vormde de ingang, omstreeks 1909
Typerende zaal in de Druckeruitbouw in 1922. Het parket met het visgraatmotief, behang en houten lambrisering zijn bij latere verbouwingen verwijderd.
Plattegrond met gearceerd de eerste Druckeruitbouw

Met de bouw van de eerste Druckeruitbouw werd in 1906 begonnen en het werd op 3 december 1909 opengesteld voor het publiek. De entree werd gevormd door een Lodewijk XV-koepel afkomstig van een herenhuis uit Rotterdam en een rococo-trap. Een adviescommissie met de kunstschilders Willem Maris (om gezondheidsredenen later vervangen door Marius Bauer), Jozef Israëls en Hendrik Willem Mesdag bepaalde de inrichting[1]. De Druckercollectie bestond bij de opening van de uitbouw uit 38 schilderijen en 31 tekeningen.

Tweede Druckeruitbouw[bewerken]

Ontwerp uit 1912 met de tweede Druckeruitbouw in rood gearceerd

In 1913 werd begonnen aan een uitbreiding om meer bruiklenen te kunnen opnemen. Deze uitbouw in de richting van het hoofdgebouw stuitte aanvankelijk op verzet van de kunstwereld en gemeenteraadsleden. Ook Cuypers had bedenkingen, maar het belang van de collectie-uitbreiding won het van de bezwaren dat de harmonie van hoofdgebouw aangetast werd. Voor de uitbreiding werd een stuk tuin opgeofferd waar oorspronkelijk restanten van de Nieuwezijds Kapel opgesteld stonden[2]. Deze bouwfragmenten werden overgenomen en elders opgeslagen. De uitbreiding kwam in 1916 gereed.

De uitbouw kreeg op de begane grond geen gewelven, maar betonnen balken en werd met een lichtstraat verbonden met het fragmentengebouw waardoor een hoge hal ontstond, de Rijtuigzaal, met een groot raam uitkijkend op het hoofdgebouw[3].

Zaal in de Zuidvleugel in 2005 ten tijde van de verbouwing van het hoofdgebouw

In latere jaren is de Rijtuigzaal dichtgebouwd. In 1996 is de Druckeruitbouw door architect Quist met het fragmentengebouw gerestaureerd tot de Zuidvleugel, tegenwoordig de Philipsvleugel. Tijdens de verbouwing van het Rijksmuseumgebouw in 2003-2013 was de Zuidvleugel de hoofdtentoonstellingsruimte. Tegenwoordig is er onder meer het restaurant Rijks gevestigd.

Collectie Drucker-Fraser (selectie)[bewerken]

Inventarisnummer Toeschrijving Titel Datering Herkomst Afbeelding
SK-A-2428 Willem Maris Weide met koeien aan het water 1895-1904 Schenking Drucker-Fraser, 1910-04 Willem Maris Weidelandschap.jpg
SK-A-2436 Anton Mauve Het atelier van de Haarlemse schilder Frederik van Os Ca. 1856-1857 Schenking Drucker-Fraser, 1910-04 Mauve Atelier Van Os.jpg
SK-A-2453 Jan Hendrik Weissenbruch Ophaalbrug bij Noorden Ca. 1890 Schenking Drucker-Fraser, 1910-04 Weissenbruch Ophaalbrug bij Noorden2.jpg
SK-A-2598 Jozef Israëls Joodse bruiloft 1903 Schenking Drucker-Fraser, 1912-05-04 Joodse bruiloft Rijksmuseum SK-A-2598.jpeg
SK-A-3580 George Hendrik Breitner De Singelbrug bij de Paleisstraat in Amsterdam 1896 en/of 1898 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Breitner3.jpg
SK-A-3584 George Hendrik Breitner Meisje in witte kimono 1894 Legaat Drucker-Fraser, 1944 George Hendrik Breitner - Meisje in witte kimono (Geesje Kwak).jpg
SK-A-3585 George Hendrik Breitner Schepen in het ijs 1901 Legaat Drucker-Fraser, 1944 George Hendrik Breitner - Schepen in het ijs.jpg
SK-A-3591 Isaac Israëls Twee meisjes in de sneeuw Ca. 1890-1894 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Isaac Israels Twee meisjes in de sneeuw.JPG
SK-A-3592 Isaac Israëls Etalage 1894 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Israels Isaac - Shop Window.jpg
SK-A-3597 Isaac Israëls Ezeltje rijden langs het strand Ca. 1890-1901 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Isaac Israels - Donkeyride.jpg
SK-A-3602 Anton Mauve Morgenrit langs het strand 1876 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Anton Mauve - Morgenrit langs het strand.jpg
SK-A-3698 Anton Mauve Bosrand 1848-1888 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Bosrand Rijksmuseum SK-A-3698.jpeg
SK-A-3699 Anton Mauve Bosrand aan het water 1848-1888 Legaat Drucker-Fraser, 1944 Bosrand aan het water Rijksmuseum SK-A-3699.jpeg