ECHELON

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht van de afluisterstations van het ECHELON-programma
Menwith Hill Station in Engeland, met onder de witte bollen schotelantennes waarmee in het kader van ECHELON satellietverkeer wordt onderschept

ECHELON is de naam waaronder de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland zich gezamenlijk inspannen om wereldwijd satellietcommunicatie af te luisteren. De verkregen informatie wordt Signals Intelligence (SIGINT) genoemd. De gezamenlijke inspanning is gebaseerd op de in 1948 gesloten United Kingdom-USA Communications Intelligence Agreement, beter bekend als het UKUSA-akkoord.

Onthullingen[bewerken]

Europees onderzoek[bewerken]

Op 5 juli 2000 besloot het Europees Parlement tot het opzetten van een tijdelijke commissie om onderzoek naar ECHELON te doen. De reden hiervoor was een rapport getiteld Interception capabilities 2000, waarin melding werd gemaakt van het gebruik van de door het ECHELON-netwerk vergaarde inlichtingen voor commerciële doeleinden van de bij het UKUSA aangesloten landen.

Zo zou in 1994 het Franse bedrijf Thomson-CSF een contract in Brazilië ter waarde van 1,3 miljard dollar zijn misgelopen ten gunste van het Amerikaanse Raytheon als gevolg van onderschepte commerciële informatie die aan Raytheon zou zijn doorgespeeld.

In datzelfde jaar zou Airbus een contract van 6 miljard dollar in Saoedi-Arabië zijn misgelopen ten gunste van de Amerikaanse bedrijven Boeing en McDonnell Douglas, doordat via ECHELON alle onderhandelingen tussen Airbus en Saoedi-Arabië waren afgeluisterd en de informatie werd doorgespeeld aan de beide Amerikaanse bedrijven.

Bevestiging[bewerken]

In 2015 werd het bestaan van ECHELON bevestigd door twee interne nieuwsbrieven van de NSA, die op 3 augustus van dat jaar, in het kader van de Snowden-onthullingen, werden gepubliceerd door de website The Intercept. Uit deze documenten blijkt dat ECHELON onderdeel was van een overkoepelend programma met de codenaam FROSTING, dat in 1966 door de NSA was opgezet om verkeer van communicatiesatellieten te onderscheppen en verwerken. FROSTING bestond uit twee subprogramma's:

  • TRANSIENT: voor het onderscheppen van satellieten van de Sovjet-Unie
  • ECHELON: voor het onderscheppen van satellieten van Intelsat

Het eerste satellietgrondstation voor ECHELON werd in 1971 gebouwd op een militair oefenterrein nabij Yakima in de staat Washington. Dit station, met de codenaam JACKKNIFE, werd operationeel in mei 1973 en was via een beveiligde telexverbinding verbonden met het hoofdkwartier van de NSA.[1]

Werking[bewerken]

Apparatuur in het Yakima-station van ECHELON, vermoedelijk begin jaren 70
Telextypisten in het Yakima-station van ECHELON, vermoedelijk begin jaren 70

Het systeem ontleent zijn naam aan een bepaald type computer dat sinds de jaren zeventig werd gebruikt om in de gigantische hoeveelheid verzamelde data de spreekwoordelijke speld in de hooiberg te vinden.

De zogenaamde volglijsten zijn een fundamenteel concept in de inspanningen. Op deze lijsten staan de targets (doelen) die afgeluisterd moeten worden. Alle bekende informatie van deze targets, zoals namen, telefoonnummers en internetadressen, worden als een trefwoord gebruikt om de onderschepte communicatie te doorzoeken. De verzameling trefwoorden worden de Dictionaries genoemd. Hoewel de vijf aangesloten organisaties (zie hieronder) de targets onderling verdeeld hebben, zijn alle organisaties in het bezit van de complete Dictionaries waarmee ze de door hen onderschepte communicatie doorzoeken.

Eind jaren negentig werd het originele ECHELON-systeem geüpdatet naar ECHELON II.

Organisaties[bewerken]

De met afluisteren belaste geheime diensten van de vijf landen aangesloten bij het UKUSA-akkoord zijn:

Grondstations[bewerken]

Kaart uit een NSA-presentatie uit 2002 met daarop de grondstations voor het onderscheppen van buitenlandse satellieten, oftewel FORNSAT

De genoemde vijf afluisterdiensten beschikken over een wereldwijd netwerk van satellietstations waarvandaan de downlinks van communicatiesatellieten wordt opgevangen. Het gaat om de volgende stations met de codenamen:

Amerikaanse stations:

Stations van de andere partners:

Zie ook[bewerken]