Ebenbürtigkeit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Ebenbürtigkeit (Duits) is een juridische term. Twee partners waren in de standenmaatschappij van de Middeleeuwen en in het Duitse adelsrecht tot aan de Tweede Wereldoorlog alleen ebenbürtig wanneer zij tot dezelfde stand behoorden en daarbinnen trouwden (= standesgemäße Ehe). De nadelen die een huwelijk met standsverschil voor de echtgenote en de kinderen van lagere edelen meebracht, zijn in het Pruisische Burgerlijk Recht pas in 1854 opgeheven. Voor de grafelijke families en de hoge adel verdwenen de consequenties pas met het oprichten van de egalitaire Bondsrepubliek Duitsland.

Ebenbürtigkeit en de huwelijken van de hoge adel[bewerken]

Ebenbürtigkeit is ook een term die aanduidt dat een persoon gerechtigd is om een huwelijk te sluiten met een lid van een regerend, of voorheen regerend, vorstenhuis.

De term "ebenbürtig" was al langer in gebruik om er die hoge edelen mee aan te duiden die een dergelijk huwelijk konden sluiten. Het was een privilege van een vorst van het Heilige Roomse Rijk van de Duitse Natie. Toen meer dan honderd van deze vorsten in 1803 bij de Reichsdeputationshauptschluss de gebieden waarover zij regeerden verloren, was het toekennen van de "Ebenbürtigkeit" een troostprijs voor deze gemediatiseerde families. Tijdens het Congres van Wenen legden de deelnemende landen de Ebenbürtigkeit van een aantal families nogmaals vast en in artikel 14 van de "Deutsche Bundesakte", de nieuwe Duitse grondwet van 1815, werd vastgelegd dat de gemediatiseerde huizen tot de hoogste adel behoorden en daarin de gelijken waren van de regerende huizen.

Het betekende dus dat de talrijke Duitse vorstengeslachten beschikbaar bleven als huwelijkspartners voor de overgebleven 28 Duitse vorsten en de buitenlandse vorstelijke families.

Bij het zoeken naar partners voor de koninginnen Wilhelmina en Juliana speelde Ebenbürtigkeit nog een grote rol. Aangezien Bernhard sinds 1916 opvolgingsrechten had verkregen op de troon van Lippe was Bernhard sindsdien ebenbürtig; bij zijn geboorte was Bernhard als gevolg van het morganatisch huwelijk van zijn ouders geen lid van het huis Lippe, en dus niet ebenbürtig. De Duitse diplomaat Claus von Amsberg was van lage adel en dus niet ebenbürtig. Omdat aan Ebenbürtigkeit in de loop der jaren minder waarde werd gehecht, kon het huwelijk toch doorgang vinden.

Sommige voormalige regerende families in Duitsland (bijvoorbeeld het huis Hohenzollern) schrijven hun prinsen en prinsessen nog steeds, in de zogenaamde huiswetten, een huwelijk met een ebenbürtige partner voor. Het overtreden van deze regel betekent dat men zijn titel en koninklijke rang verliest. De Duitse wet, die geen adeldom kent en van egalitaire republikeinse principes uitgaat, erkent de geldigheid van deze regels niet. De voormalige adellijke titels zijn een onderdeel van de achternaam geworden en gaan niet verloren, tenzij men een formele naamswijziging aanvraagt.

Het tegendeel van een "ebenbürtig" huwelijk is een morganatisch huwelijk, een bijzondere vorm van mesalliance.

Zie ook[bewerken]