Eilandnachthagedis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Eilandnachthagedis
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Orde: Squamata (Schubreptielen)
Onderorde: Lacertilia (Hagedissen)
Infraorde: Scincomorpha (Skinkachtigen)
Familie: Xantusiidae (Nachthagedissen)
Geslacht: Xantusia
Soort
Xantusia riversiana
Cope, 1883
Afbeeldingen Eilandnachthagedis op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Eilandnachthagedis op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

De eilandnachthagedis[1] (Xantusia riversiana) is een hagedis uit de familie nachthagedissen (Xantusiidae).

Naamgeving en taxonomie[bewerken]

De wat romantische aandoende Nederlandstalige naam komt voort uit het verspreidingsgebied, enkele rotsige eilandjes voor de kust van Californië, en het feit dat deze dieren 's nachts leven, althans dat werd lange tijd gedacht. Het zeer afgelegen gebied waar de soort voorkomt en het feit dat het dier erg schuw is hebben ertoe geleid dat pas recentelijk bleek dat de soort alleen overdag actief is.

De soort werd voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Edward Drinker Cope in 1883. De wetenschappelijke naam was vroeger Klauberina riversiana waardoor deze in de literatuur nog wordt gebruikt. Een andere soort uit dit geslacht is de woestijnnachthagedis (Xantusia vigilis).

Uiterlijke kenmerken[bewerken]

De hagedis kan tot ongeveer 20 centimeter lang worden, inclusief staart. De basiskleur is lichtbruin met zwarte luipaardachtige vlekken en een gebandeerde staart, maar sommige exemplaren lijken qua tekening nog het meest op de ook in Nederland en België levende zandhagedis (Lacerta agilis) buiten de paartijd; een grijsbruin tot bruine basiskleur en twee gelige tot witte lengtestrepen op de rug en over het hele lijf kleine onregelmatige donkerbruine tot zwarte vlekjes, lichtere flanken en een geelwitte buik. Wel heeft de soort een duidelijk gedrongen lichaam; kortere poten en staart en een in verhouding duidelijk grotere kop. De oogleden -in dit geval het onderste paar- zijn net zoals bij de slangenooghagedis (Ophisops elegans) vergroeid met de ogen en vormen twee doorzichtige lenzen die mee vervellen. Over het algemeen komt dit verschijnsel alleen voor bij slangen en gekko's.[2]

Verspreiding en habitat[bewerken]

De eilandnachthagedis komt voor in de Verenigde Staten, en alleen op enkele eilandjes voor de klust van de westelijk gelegen staat Californië, Deze kleine eilandjes worden de Channel Eilanden genoemd, en kenmerken zich door een yucca-achtige begroeiing en vele granietrotsen.

Levenswijze[bewerken]

Het voedsel bestaat voornamelijk uit insecten maar ook plantendelen zoals bladeren en zaden worden gegeten.[1] De hagedis heeft zich aangepast aan een leven in een microklimaat; een enkel exemplaar kan het gehele leven onder een enkel rotsblok doorbrengen, en alleen tevoorschijn komen om te eten. De eilandnachthagedis heeft door zijn specialisatie enkele aanpassingen ontwikkeld die uniek zijn voor hagedissen. De nachthagedis is opvallend door de trage motoriek, metabolisme en de ontwikkeling. De hagedis is daarnaast levendbarend, maar lang niet ieder jaar worden jongen geboren en het zijn er meestal niet meer dan twee.[3] Het duurt jaren eer een juveniel geslachtsrijp is. De kan zeer oud worden voor een dier met een dergelijke lengte en kan tot twintig jaar oud kan worden.

Bedreiging en bescherming[bewerken]

Door menselijke invloeden was de soort ooit bijna van de kaart geveegd, door hoefdieren die de planten weg graasden en met name de katten en ratten die ook in rotsspleten kunnen komen en de hagedis en het legsel op aten.[2] Tegenwoordig is de eilandnachthagedis beschermd en de eilanden zijn bevrijd van alle exoten, met name voor het behoud van deze soort, die de grootste is uit de familie nachthagedissen.

Er worden twee ondersoorten erkend: Xantusia riversiana reticulata en Xantusia riversiana riversiana.

Externe links[bewerken]

Bronvermelding[bewerken]