Engels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Engelse taal)
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Engels (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Engels.
Engels (English)
Gesproken in
  • Verenigd Koninkrijk,

    grote delen van :

    wereldwijd als lingua franca

  • Sprekers 335 miljoen moedertaalsprekers[1]
    Rang 3 (moedertaal)
    Taalfamilie
    Dialecten
    Creoolse talen
    Alfabet Latijns
    Officiële status
    Officieel in
    Vlag van India India
    Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
    Vlag van Pakistan Pakistan
    Vlag van Nigeria Nigeria
    Vlag van Filipijnen Filipijnen
    Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
    Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika
    Vlag van Tanzania Tanzania
    Vlag van Kenia Kenia
    Vlag van Canada Canada
    Vlag van Oeganda Oeganda
    Vlag van Ghana Ghana
    Vlag van Australië Australië
    Vlag van Sri Lanka Sri Lanka
    Vlag van Kameroen Kameroen
    Vlag van Zimbabwe Zimbabwe
    Vlag van Malawi Malawi
    Vlag van Zambia Zambia
    Vlag van Rwanda Rwanda
    Vlag van Hongkong Hongkong
    Vlag van Sierra Leone Sierra Leone
    Vlag van Papua-Nieuw-Guinea Papoea-Nieuw-Guinea
    Vlag van Singapore Singapore
    Vlag van Curaçao Curaçao
    Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland
    Vlag van Ierland Ierland
    Vlag van Liberia Liberia
    Vlag van Jamaica Jamaica
    Vlag van Namibië Namibië
    Vlag van Sint Maarten Sint Maarten
    Vlag van Lesotho Lesotho
    Vlag van Botswana Botswana
    Vlag van Mauritius Mauritius
    Vlag van Swaziland Swaziland
    Vlag van Trinidad en Tobago Trinidad en Tobago
    Vlag van Fiji Fiji
    Vlag van Guyana Guyana
    Vlag van Salomonseilanden Salomonseilanden
    Vlag van Malta Malta
    Vlag van Bahama's Bahama's
    Vlag van Zuid-Soedan Zuid-Soedan
    Vlag van Belize Belize
    Vlag van Barbados Barbados
    Vlag van Nederland Nederland (Saba, Sint Eustatius)
    Vlag van Vanuatu Vanuatu
    Vlag van Guam Guam
    Vlag van Saint Lucia Saint Lucia
    Vlag van Saint Vincent en de Grenadines Saint Vincent en de Grenadines
    Vlag van Amerikaanse Maagdeneilanden Amerikaanse Maagdeneilanden
    Vlag van Micronesia Micronesia
    Vlag van Kiribati Kiribati
    Vlag van Jersey Jersey
    Vlag van Guernsey Guernsey
    Vlag van Grenada Grenada
    Vlag van Seychellen Seychellen
    Vlag van Man Man
    Vlag van Dominica Dominica
    Vlag van Antigua en Barbuda Antigua en Barbuda
    Vlag van Bermuda Bermuda
    Vlag van Marshalleilanden Marshalleilanden
    Vlag van Kaaimaneilanden Kaaimaneilanden
    Vlag van Saint Kitts en Nevis Saint Kitts en Nevis
    Vlag van Gibraltar Gibraltar
    Vlag van Britse Maagdeneilanden Britse Maagdeneilanden
    Vlag van Cookeilanden Cookeilanden
    Vlag van Turks- en Caicoseilanden Turks- en Caicoseilanden
    Vlag van Palau Palau
    Vlag van Anguilla Anguilla
    Vlag van Montserrat Montserrat
    Vlag van Verenigd Koninkrijk Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
    Vlag van Falklandeilanden Falklandeilanden
    Vlag van Norfolk Norfolk
    Vlag van Christmaseiland Christmaseiland
    Vlag van Pitcairneilanden Pitcairneilanden
    Afrikaanse Unie
    Vlag van Europa Europese Unie
    Vlag van de UZAN Unie van Zuid-Amerikaanse Naties
    Vlag van Verenigde Naties Verenigde Naties
    Zie ook: Lijst van landen waar Engels een officiële taal is
    Taalorganisatie geen
    Taalcodes
    ISO 639-1 en
    ISO 639-2 eng
    ISO 639-3 eng
    Portaal  Portaalicoon   Taal
    Engels

    Het Engels (English) is een Indo-Europese taal, die vanwege de nauwe verwantschap met talen als het Fries, (Neder-)Duits en Nederlands tot de West-Germaanse talen wordt gerekend. De taal is ontstaan in Engeland in de tijd van de Angelsaksen en is nu de lingua franca in grote delen van de wereld, als resultaat van de militaire, economische, culturele, wetenschappelijke en politieke invloed van het Britse Rijk gedurende de 18e, 19e en begin 20e eeuw[2] en de invloed van de Verenigde Staten vanaf het begin van de 20e eeuw tot op heden. Het Engels wordt tegenwoordig op grote schaal gebruikt als tweede taal of officiële taal in de Gemenebestlanden en is de voertaal van vele internationale organisaties. Zo is het een van de zes officiële talen van de Verenigde Naties.

    De gezamenlijke Engelstalige landen en hun gewoonten worden soms aangeduid als Angelsaksisch, om verwarring te voorkomen met de andere betekenis van 'Engels', nl. 'uit Engeland'.

    Betekenis[bewerken]

    EN: Engels gesymboliseerd door taalcode ISO 639-1

    Modern Engels wordt soms beschreven als de eerste wereldwijde lingua franca [3][4] en is de belangrijkste internationale taal voor communicatie, wetenschap, luchtvaart, toerisme, radio, diplomatie en in de zakenwereld.[5] De uitbreiding van de taal vanaf de Britse eilanden over de hele wereld begon tegelijk met de groei van het Britse Rijk, en aan het eind van de 19e eeuw was de taal werkelijk wereldwijd verspreid.[6] De taal is dominant in de Verenigde Staten en door de groeiende economische en culturele invloed en status van dit land als wereldmacht sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is ook de positie van de Engelse taal wereldwijd versterkt[4], waardoor ze zich tot een echte wereldtaal heeft ontwikkeld.

    Een goede kennis van het Engels is een vereiste in een aantal werkgebieden en beroepen zoals geneeskunde en informatica; ten gevolge daarvan beheersen ten minste één miljard mensen op zijn minst de beginselen van het Engels.

    Taalkundigen als David Crystal wijzen erop dat een van de gevolgen van de groei van het Engels (net als andere wereldwijd gesproken talen) is dat de taalkundige diversiteit op veel plekken ter wereld verloren gaat, met name in Australazië en Noord-Amerika.

    Geschiedenis[bewerken]

    1rightarrow blue.svg Zie ook: Grote klinkerverschuiving (Engels).

    Oorspronkelijk is het Engels ontstaan uit vele dialecten (Oudengels), die naar Engeland werden overgebracht door de Angelsaksische kolonisten, beginnend in de 5e eeuw. De taal werd sterk beïnvloed door de Oudnoorse taal van de Vikingen. Na de Normandische verovering van Engeland in 1066, ontwikkelde Oudengels zich tot Middelengels. Onderdeel van die verandering was het grote gebruik van leenwoorden uit de Normandische woordenschat en het gebruik van Normandische spellingsregels. Het hedendaagse Engels ontwikkelde zich daarvandaan, en ging door met het opnemen van buitenlandse woorden, met name uit het Latijn en Grieks.

    Het Engels vindt zijn oorsprong in de Germaanse talen die in Groot-Brittannië gesproken werden, in het bijzonder de taal van de Angelen, de Saksen en de Juten.[7] Het is sterk beïnvloed door het Oudnoords (dankzij de vele Vikingen die er zich vestigden tussen 800-1000) en vooral het Oudfrans (na de verovering door de Normandiërs in 1066). De grammaticale structuur van het Engels is dus nog steeds overwegend Germaans op enkele aan de Romaanse talen ontleende zinsconstructies na, maar van de totale Engelse woordenschat is veel (circa 60%) ontleend aan het Oudfrans en Latijn. Men noemt het Engels daarom soms ook wel een brugtaal tussen de wereld van de Germaanse en die van de Romaanse talen.

    Het Engels wordt doorgaans als volgt geperiodiseerd:

    Modern gebruik[bewerken]

    De Engelse taal is vanaf de 20e eeuw de invloedrijkste taal ter wereld. Dit is deels het gevolg van de Britse expansie in de 19e eeuw waardoor het Engels in veel voormalige koloniën nog steeds de voornaamste (ambtelijke en bestuurlijke) taal is maar vooral door de cultureel en wetenschappelijk dominerende Verenigde Staten.

    Eerste taal[bewerken]

    Engels is de officiële taal van onder andere Australië, Belize, Nieuw-Zeeland en Nigeria, en een van de officiële talen van onder andere Canada, Ierland en Zuid-Afrika. Engels fungeert de facto als officiële taal van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.

    Landen en staten van de wereld waar het Engels een officiële of de facto officiële functie vervult.

     Landen en staten waar het Engels de officiële taal is of de moedertaal van de meerderheid.

     Landen en staten waar het Engels een officiële maar niet de meest gesproken taal is.

    Tweede taal[bewerken]

    1rightarrow blue.svg Zie ook Lijst van landen waar Engels een officiële taal is.

    Het Engels wordt door een zeer groot deel van de wereldbevolking als tweede taal gesproken. Beschouwt men alleen de eerstetaalsprekers, dan wordt het Engels overtroffen door zowel het Mandarijn als het Spaans.[1][8] De taal fungeert als lingua franca bij de communicatie in wetenschap, techniek en het internationale politieke en economische verkeer over de gehele wereld.

    Een initiatief van de Universiteit van Cambridge is de University of Cambridge ESOL examination is een serie van examens die de beheersing van de Engelse taal toetst van personen die Engels niét als moedertaal spreken. Wereldwijd nemen jaarlijks 2 miljoen mensen deel aan de examens en het examen wordt in meer dan 130 landen afgenomen.

    Het Engels is ook in Nederland voor veel mensen hun tweede taal, en voor een aantal hun eerste taal. In Vlaanderen is het de derde taal. In het voortgezet onderwijs is Engels een verplicht eindexamenvak.

    Woordenschat[bewerken]

    Het Engels heeft vergeleken met andere talen een zeer grote woordenschat. Dit ligt mede aan het feit dat er vaak twee woorden zijn voor één begrip: een Germaans en een Romaans (zo betekenen bijvoorbeeld de woorden freedom en liberty allebei 'vrijheid'). Het verschil in gebruik wordt grotendeels bepaald door het register: de Germaanse woorden worden bij voorkeur in het dagelijks leven gebruikt, de Romaanse synoniemen in officiële geschreven taal.[noten 1] Het totaal aantal woorden in de Engelse taal is onderwerp van discussie, maar volgens de Oxford Dictionary zijn het er minimaal 500.000.

    Naar aanleiding van een onderzoek dat werd uitgevoerd op 80.000 woorden in de Shorter Oxford Dictionary (derde editie) in 1973[9] wordt de oorsprong van de Engelse woorden als volgt ingeschat:

    Franse oorsprong[bewerken]

    Een groot deel van de Engelse woordenschat is van Franse of langues d'oïl-oorsprong. Deze woorden werden overgenomen in het Engels via de Anglo-Normandische taal die werd gesproken door de bovenklasse in Engeland in de eeuwen na de Normandische verovering van Engeland. Woorden van Normandisch-Franse herkomst zijn onder andere competition, mountain, art, table, publicity, police, role, routine, machine en force. In de loop van de tijd zijn deze woorden verder verengelst, waardoor ze beter passen bij de Engelse regels op het gebied van fonologie, uitspraak en spelling.

    Sommige Franse woorden werden pas later overgenomen, van de 17e tot de 19e eeuw, toen het Frans de dominante taal was van de westerse internationale politiek en handel. Deze woorden kunnen normaal gesproken worden onderscheiden, omdat ze de Franse regels voor uitspraak en spelling met inbegrip van diakritische tekens hebben behouden. Het zijn vaak ook frases in plaats van losse woorden. Voorbeelden hiervan zijn façade, table d'hôte en affaire de cœur. Typisch voor deze woorden en frase is dat ze hun oorspronkelijke Franse spelling en uitspraak hebben behouden, omdat historisch gezien de nadruk werd gelegd op de Franse herkomst om te benadrukken dat de gebruiker van de woorden goed opgeleid en wel bereisd was, wat duidde op een hogere sociale status van de gebruiker.

    Nederlandse woorden in het Engels[bewerken]

    1rightarrow blue.svg Zie Lijst van Nederlandse leenwoorden in het Amerikaans-Engels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

    Het Nederlands heeft ook een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het Engels, vooral in woorden die te maken hebben met de scheepvaart. Enkele redelijk gangbare Engelse (vaak Amerikaanse) woorden met een Nederlandse oorsprong zijn: cookie (koekje), cruise (doorkruisen), dike (dijk), Santa Claus (van Sinterklaas), waffle (wafel) bourse (beurs) en yacht (jacht (boot)). Ook het woord apartheid is een woord dat via Zuid-Afrika van het Nederlands naar het Engels verhuisd is.

    Spelling[bewerken]

    Het Engels heeft een zeer diepe orthografie, dat wil zeggen, er is weinig verband tussen uitspraak en schrijfwijze. Veertig klanken worden op 1120 verschillende wijzen geschreven. Volgens onderzoeker Eraldo Paulesu van de Milaanse universiteit is dit er de oorzaak van, dat in Engelstalige landen tweemaal zoveel dyslexie-diagnoses worden gesteld als in Italië. In het Italiaans worden 25 klanken op slechts 33 verschillende wijzen geschreven.

    Die onregelmatigheid van de Engelse spelling en uitspraak kan geïllustreerd worden met het gedicht The Chaos van Gerard Nolst Trenité.

    Zie ook[bewerken]

    Externe links[bewerken]

    Icoontje WikiWoordenboek Zoek Engels op in het WikiWoordenboek.
    Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Engelse uitgave van Wikipedia.

    Beluister

    (info)
    Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Engels op Wikisource
    Wikibooks Wikibooks heeft meer over dit onderwerp: Engels.
    Zoek dit woord op in WikiWoordenboek