Engels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf English)
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Engels (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Engels.
Engels (English)
Gesproken in Britse Eilanden, Noord-Amerika, Caribisch Gebied, Australië, Nieuw-Zeeland, Oceanië, grote delen van Europa, Afrika en Azië, wereldwijd als lingua franca
Sprekers 335 miljoen moedertaalsprekers[1]
Rang 3 (moedertaal)
Taalfamilie

Indo-Europees

Dialecten
Creoolse talen
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in

Vlag van India India
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van Pakistan Pakistan
Vlag van Nigeria Nigeria
Vlag van Filipijnen Filipijnen
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika
Vlag van Tanzania Tanzania
Vlag van Kenia Kenia
Vlag van Canada Canada
Vlag van Oeganda Oeganda
Vlag van Ghana Ghana
Vlag van Australië Australië
Vlag van Sri Lanka Sri Lanka
Vlag van Kameroen Kameroen
Vlag van Zimbabwe Zimbabwe
Vlag van Malawi Malawi
Vlag van Zambia Zambia
Vlag van Rwanda Rwanda
Vlag van Hongkong Hongkong
Vlag van Sierra Leone Sierra Leone
Vlag van Papua-Nieuw-Guinea Papoea-Nieuw-Guinea
Vlag van Singapore Singapore
Vlag van Curaçao Curaçao
Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland
Vlag van Ierland Ierland
Vlag van Liberia Liberia
Vlag van Jamaica Jamaica
Vlag van Namibië Namibië
Vlag van Sint Maarten Sint Maarten
Vlag van Lesotho Lesotho
Vlag van Botswana Botswana
Vlag van Gambia Gambia
Vlag van Mauritius Mauritius
Vlag van Swaziland Swaziland
Vlag van Trinidad en Tobago Trinidad en Tobago
Vlag van Fiji Fiji
Vlag van Guyana Guyana
Vlag van Salomonseilanden Salomonseilanden
Vlag van Malta Malta
Vlag van Bahama's Bahama's
Vlag van Belize Belize
Vlag van Barbados Barbados
Vlag van Nederland Nederland (Saba, Sint Eustatius)
Vlag van Vanuatu Vanuatu
Vlag van Guam Guam
Vlag van Saint Lucia Saint Lucia
Vlag van Saint Vincent en de Grenadines Saint Vincent en de Grenadines
Vlag van Amerikaanse Maagdeneilanden Amerikaanse Maagdeneilanden
Vlag van Micronesia Micronesia
Vlag van Kiribati Kiribati
Vlag van Jersey Jersey
Vlag van Guernsey Guernsey
Vlag van Grenada Grenada
Vlag van Seychellen Seychellen
Vlag van Isle of Man Man
Vlag van Dominica Dominica
Vlag van Antigua en Barbuda Antigua en Barbuda
Vlag van Bermuda Bermuda
Vlag van Marshalleilanden Marshalleilanden
Vlag van Caymaneilanden Kaaimaneilanden
Vlag van Saint Kitts en Nevis Saint Kitts en Nevis
Vlag van Gibraltar Gibraltar
Vlag van Britse Maagdeneilanden Britse Maagdeneilanden
Vlag van Cookeilanden Cookeilanden
Vlag van Turks- en Caicoseilanden Turks- en Caicoseilanden
Vlag van Palau Palau
Vlag van Anguilla Anguilla
Vlag van Montserrat Montserrat
Vlag van Verenigd Koninkrijk Sint-Helena, Ascension en Tristan da Cunha
Vlag van Falklandeilanden Falklandeilanden
Vlag van Norfolk Norfolk
Vlag van Christmaseiland Christmaseiland
Vlag van Pitcairneilanden Pitcairneilanden
Afrikaanse Unie
Vlag van Europa Europese Unie
Vlag van de UZAN Unie van Zuid-Amerikaanse Naties
Vlag van de VN Verenigde Naties
Zie ook: Lijst van landen waar Engels een officiële taal is

Taalorganisatie geen
Taalcodes
ISO 639-1 en
ISO 639-2 eng
ISO 639-3 eng
Portaal  Portaalicoon   Taal
Engels

Het Engels (English) is een in Angelsaksisch Engeland ontstane West-Germaanse taal die nauw verwant is aan andere Indo-Europese talen zoals het Duits, Fries en Nederlands. Het is nu in feite de lingua franca in grote delen van de wereld, als resultaat van de militaire, economische, culturele, wetenschappelijke en politieke invloed van het Britse Rijk gedurende de 18e, 19e en begin 20e eeuw[2] en de invloed van de Verenigde Staten vanaf het begin van de 20e eeuw tot op heden. De gezamenlijke Engelstalige landen en hun gewoonten worden soms aangeduid als Angelsaksisch, om verwarring te voorkomen met de andere betekenis van 'Engels', nl. 'uit Engeland'.

Het Engels wordt uitgebreid gebruikt als een tweede taal of als officiële in het Gemenebest en is de voorkeurstaal van vele internationale organisaties. Het is ook een van de zes officiële talen van de Verenigde Naties.

Betekenis[bewerken]

Modern Engels, soms beschreven als de eerste wereldwijde lingua franca,[3][4] is de belangrijkste internationale taal voor communicatie, wetenschap, luchtvaart, toerisme, radio, diplomatie en in de zakenwereld.[5] De uitbreiding van de taal vanaf de Britse eilanden over de hele wereld begon tegelijk met de groei van het Britse Rijk, en aan het eind van de 19e eeuw was de taal werkelijk wereldwijd verspreid.[6] De taal is dominant in de Verenigde Staten en door zijn groeiende economische en culturele invloed en status als wereldmacht sinds de Tweede Wereldoorlog is de positie van de taal wereldwijd versterkt.[4]

Een goede kennis van het Engels is een vereiste in een aantal werkgebieden en beroepen zoals geneeskunde en informatica; ten gevolge daarvan beheersen ten minste één miljard mensen op zijn minst de beginselen van het Engels.

Taalkundigen als David Crystal wijzen erop dat een van de gevolgen van de groei van het Engels (net als andere wereldwijd gesproken talen) is dat de taalkundige diversiteit op veel plekken ter wereld verloren gaat, met name in Australazië en Noord-Amerika.

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Grote klinkerverschuiving (Engels).

Oorspronkelijk is het Engels ontstaan uit vele dialecten (Oudengels), die naar Engeland werden overgebracht door de Angelsaksische kolonisten, beginnend in de 5e eeuw. De taal werd sterk beïnvloed door de Oudnoorse taal van de Vikingen. Na de Normandische verovering van Engeland in 1066, ontwikkelde Oudengels zich tot Middelengels. Onderdeel van die verandering was het grote gebruik van leenwoorden uit de Normandische woordenschat en het gebruik van Normandische spellingsregels. Het hedendaagse Engels ontwikkelde zich daarvandaan, en ging door met het opnemen van buitenlandse woorden, met name uit het Latijn en Grieks.

Het Engels vindt zijn oorsprong in de Germaanse talen die in Groot-Brittannië gesproken werden, in het bijzonder de taal van de Angelen, de Saksen en de Juten[7]. Het is sterk beïnvloed door het Oudnoords (dankzij de vele Vikingen die er zich vestigden tussen 800-1000) en vooral het Oudfrans (na de verovering door de Normandiërs in 1066). De grammaticale structuur van het Engels is dus nog steeds overwegend Germaans op enkele aan de Romaanse talen ontleende zinsconstructies na, maar van de totale Engelse woordenschat is veel (circa 60%) ontleend aan het Oudfrans en Latijn. Men noemt het Engels daarom soms ook wel een brugtaal tussen de wereld van de Germaanse en die van de Romaanse talen.

Het Engels wordt doorgaans als volgt geperiodiseerd:

Modern gebruik[bewerken]

De Engelse taal is vanaf de 20e eeuw de invloedrijkste taal ter wereld. Dit is deels het gevolg van de Britse expansie in de 19e eeuw waardoor het Engels in veel voormalige koloniën nog steeds de voornaamste (ambtelijke en bestuurlijke) taal is maar vooral door de cultureel en wetenschappelijk dominerende Verenigde Staten.

Eerste taal[bewerken]

Engels is de officiële taal van onder andere Australië, Belize, Nieuw-Zeeland en Nigeria, en een van de officiële talen van onder andere Canada, Ierland en Zuid-Afrika. Engels fungeert de facto als officiële taal van het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika.

Landen van de wereld waar het Engels een officiële of de facto officiële functie vervult.

██ Landen waar het Engels de officiële taal is of de moedertaal van de meerderheid.

██ Landen waar het Engels een officiële maar niet de meest gesproken taal is.

Tweede taal[bewerken]

Het Engels wordt door veel mensen als tweede taal gesproken. Als men de eerste- en tweedetaalsprekers bij elkaar optelt, is het zelfs de meest gebruikte taal ter wereld.[bron?] Beschouwt men alleen eerstetaalsprekers, dan wordt het Engels nog overtroffen door het Mandarijn en het Spaans.[1][8] De taal fungeert als lingua franca bij de communicatie in wetenschap, techniek en het internationale politieke en economische verkeer over de gehele wereld.

Een initiatief van de Universiteit van Cambridge is de University of Cambridge ESOL examination is een serie van examens die de beheersing van de Engelse taal toetst van personen wie Engels niét als moedertaal spreken. Wereldwijd nemen jaarlijks 2 miljoen mensen deel aan de examens en het examen wordt in meer dan 130 landen afgenomen.

Het Engels is in Nederland voor veel mensen hun tweede taal. In Vlaanderen is het de derde taal. In het voortgezet onderwijs is het Engels een verplicht vak. Leerlingen moeten hier eindexamen in doen.

Woordenschat[bewerken]

Het Engels heeft een zeer grote woordenschat, dit komt vooral doordat er vaak twee woorden zijn voor één begrip: een Germaans en een Romaans (bijvoorbeeld freedom en liberty betekenen beide 'vrijheid'). Het verschil in gebruik wordt grotendeels bepaald door het register: de Germaanse woorden worden bij voorkeur in het dagelijks leven gebruikt, de Romaanse synoniemen in officiële geschreven taal. (Dit is overigens ook in het Nederlands zo; bijvoorbeeld 'op prijs stellen' en 'appreciëren'.) Het totaal aantal woorden in de Engelse taal is onderwerp van discussie, maar volgens de Oxford Dictionary zijn het er minimaal 500.000.

Naar aanleiding van een onderzoek dat werd uitgevoerd op 80.000 woorden in de Shorter Oxford Dictionary (derde editie) in 1973[9] wordt de oorsprong van de Engelse woorden als volgt ingeschat:

Franse oorsprong[bewerken]

Een groot deel van de Engelse woordenschat is van Franse of Langues d'Oïl oorsprong en werd overgebracht naar het Engels via de Anglo-Normandische taal die werd gesproken door de bovenklasse in Engeland in de eeuwen na de Normandische verovering van Engeland. Woorden van Normandisch-Franse herkomst zijn onder andere competition, mountain, art, table, publicity, police, role, routine, machine en force. In de loop van de tijd zijn deze woorden verder verengelst waardoor ze beter passen bij de Engelse regels van fonologie, uitspraak en spelling.

Sommige Franse woorden werden overgenomen van de 17e tot de 19e eeuw, toen het Frans de dominante taal was van de westerse internationale politiek en handel. Deze woorden kunnen normaal gesproken worden onderscheiden, omdat ze de Franse regels voor uitspraak en spelling met inbegrip van diakritische tekens hebben behouden. Het zijn vaak ook frases in plaats van losse woorden. Voorbeelden hiervan zijn façade, table d'hôte en affaire de cœur. Deze woorden en frases behouden hun Franse spelling en uitspraak, omdat historisch gezien een nadruk werd gelegd op de Franse herkomst om te benadrukken dat de gebruiker van de woorden goed opgeleid en wel bereisd was wat duidde op een hogere sociale status van de gebruiker.

Nederlandse woorden in het Engels[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Nederlandse leenwoorden in het Amerikaans-Engels voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Nederlands heeft ook een aanzienlijke bijdrage geleverd aan het Engels, vooral in woorden die te maken hebben met de scheepvaart. Enkele redelijk gangbare Engelse (vaak Amerikaanse) woorden met een Nederlandse oorsprong zijn: cookie (koekje), cruise (doorkruisen), dike (dijk), Santa Claus (van Sinterklaas), waffle (wafel) bourse (beurs) en yacht (jacht (boot)). Ook het woord apartheid is een woord dat via Zuid-Afrika van het Nederlands naar het Engels verhuisd is.

Spelling[bewerken]

Het Engels heeft een zeer diepe orthografie, dat wil zeggen, er is weinig verband tussen uitspraak en schrijfwijze. Veertig klanken worden op 1120 verschillende wijzen geschreven. Volgens onderzoeker Eraldo Paulesu van de Milaanse universiteit is dit er de oorzaak van, dat in Engelstalige landen tweemaal zoveel dyslexie-diagnoses worden gesteld als in Italië. In het Italiaans worden 25 klanken op slechts 33 verschillende wijzen geschreven.

Zie ook[bewerken]

Noten

  1. a b (en) Lewis, M. Paul, Gary F. Simons & Charles D. Fennig (eds.). 2013. Ethnologue: Languages of the World (17e editie), Dallas, Texas: SIL International. Geraadpleegd 14 april 2014.
  2. The world-wide expansion of the English language
  3. Global English: gift or curse? Geraadpleegd op 4 april 2005
  4. a b David Graddol. The Future of English? (PDF). The British Council (1997) Geraadpleegd op 15 april 2007
  5. The triumph of English. The Economist (20 december 2001) Geraadpleegd op 26 maart 2007
  6. Lecture 7: World-Wide English. eHistLing Geraadpleegd op 26 maart 2007
  7. Robert McCrum, William Cran, Robert MacNeil: The Story of English hoofdstuk 2 'The Mother Tongue': "In the simplest terms, the language was brought to Britain by Germanic tribes, the Angles, the Saxons, and Jutes"
  8. (sv) Världens 100 största språk 2010, Nationalencyklopedin, 2010. Geraadpleegd 14 april 2014.
  9. Finkenstaedt, Thomas; Dieter Wolff, Ordered profusion; studies in dictionaries and the English lexicon, C. Winter, 1973 ISBN 3-533-02253-6.

Externe links

Icoontje WikiWoordenboek Zoek Engels op in het WikiWoordenboek.
Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Engelse uitgave van Wikipedia.

Beluister

(info)
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Engels op Wikisource
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Engels.
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek