Eotyrannus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Eotyrannus
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Model van Eotyrannus in het Poolse JuraPark te Solec Kujawski
Model van Eotyrannus in het Poolse JuraPark te Solec Kujawski
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Superorde: Dinosauria (Dinosauriërs)
Orde: Saurischia
Onderorde: Theropoda
Superfamilie: Tyrannosauroidea
Geslacht
Eotyrannus
Hutt et al., 2001
Typesoort
Eotyrannus lengi
Afbeeldingen Eotyrannus op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Herpetologie

Eotyrannus is een geslacht van middelgrote vleesetende theropode dinosauriërs dat tijdens het vroege Krijt, zo'n 120 miljoen jaar geleden, leefde in het gebied van het huidige Engeland. De typesoort is Eotyrannus lengi.

Vondst en naamgeving[bewerken]

In 1995 vond de lokale verzamelaar Gavin Leng op de zuidwestkust van het Britse eiland Wight, aan de voet van de klippen van Brighstone Bay tussen Atherfield Point en Hanover Point, een klauw. In 1997 liet hij de vondst zien aan Stephen Hutt die daarop hoger op de rotswand een skelet van een theropode ontdekte, gevat in een concretie van sideriet. De botten van de roofsauriër waren gemengd met die van een plantenetende euornithopode, wellicht een soort verwant aan Valdosaurus. Het bleek dat verschillende delen van het skelet al eerder afgebrokkeld moeten zijn geweest en op het strand gevallen. Hoewel de precieze locatie geheim gehouden werd om te voorkomen dat fossielenjagers delen zouden buitmaken, werd een beroep gedaan op het grote publiek om gevonden stukken in te leveren.

De typesoort Eotyrannus lengi is in 2001 beschreven door Stephen Hutt, Darren Naish, David Martill, Michael Barker en Penny Newbery. De geslachtsnaam, afgeleid van het Klassiek Griekse èoos, "dageraad" en tyrannos, "tyran", verwijst naar de basale positie van de soort in de stamboom van zijn ruimere verwanten, de Tyrannosauroidea. Eerst was overwogen het geslacht "fusinasus" te noemen naar de vergroeide neusbeenderen. De soortaanduiding eert Gavin Leng.

Het fossiel, holotype MIWG1997.550, is gevonden in een laag van de Wessexformatie daterend uit het Barremien. Het bestaat uit een gedeeltelijk skelet met schedel van een onvolgroeid dier. Bwaard zijn geblevenL: een praemaxilla, beide bovenkaaksbeenderen, de neusbeenderen, een traanbeen, een quadratum, de onderkaken, tanden, de draaier, twee verdere halswervels, stukken van minstens vijf ruggenwervels, ribben, een sacrale wervel, vijf staartwervels, de schouderbladen, een ravenbeksbeen, beide opperarmbeenderen, een onderarm met hand, stukken van de darmbeenderen, een scheenbeen, een kuitbeen en een voet.

Later zijn er nog verdere vondsten gemeld waaronder een losse tand en een scheenbeen.

In 2006 wijdde Naish zijn dissertatie aan Eotyrannus. Die bleef ongepubliceerd maar een verbeterde tekst die samen met Andrea Cau zal worden gepubliceerd, is aangekondigd

Beschrijving[bewerken]

Eotyrannus was een middelgrote roofsauriër met een lengte van ongeveer 4,5 meter.

Fylogenie[bewerken]

Eotyrannus werd in 2001 in de Tyrannosauroidea geplaatst. Sommige latere analyse hebben als uitkomst dat hij een lid is van de Megaraptora, die op hun beurt wel of niet tot de Tyrannosauroidea behoren, afhankelijk van de studie. Het onderzoek wordt gehinderd doordat Naish nog niet gepubliceerd heeft.

Als Eotyrannus inderdaad een tyranosauroïde is, vertegenwoordigt hij een de van de oudste bekende leden van de Tyrannosauroidea en is dan relatief nauw verwant aan de voorouder van Tyrannosaurus. Dit kon men bepalen aan de hand van zijn neusbeen. Bij de meeste vleesetende dinosauriërs bestaat dit uit twee samengegroeide delen, maar bij de tyrannosauroïden is het één enkel bot, zo ook bij Eotyrannus. In tegenstelling tot zijn latere verwanten, die zeer korte armpjes met twee vingers hadden, had Eotyrannus lange, sterke armen met drie krachtige vingers. Deze werden duidelijk bij de jacht gebruikt. Al met al is Eotyrannus een informatieve schakel in de evolutie van de tyrannosauroïden, die de overgang laat zien tussen snellere, kleinere theropoden en de zwaardere soorten die vooral hun sterke kaken gebruiken bij de jacht. Eotyrannus vertrouwde vermoedelijk nog veel op zijn snelheid, maar zijn zware schedel speelde een vrij belangrijke rol die in de loop der miljoenen jaren bij de tyrannosauroïden steeds belangrijker is geworden.