Epistel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Middeleeuwse geïllustreerde kopie van Galaten, waarin Paulus een Galaat zijn epistel geeft.

Een epistel (Grieks ἐπιστολή, epistolē, "brief"; Latijn: epistula of epistola) is een schrijven gericht aan een persoon of een groep personen, meestal in de vorm van een erg formele brief, vaak didactisch van aard en elegant geformuleerd.

Epistel als vroegchristelijk geschrift[bewerken]

De term vindt zijn oorsprong in het christendom. Epistels zijn geschriften die zichzelf presenteren als brieven tussen apostelen en Joodse en vroegchristelijke gemeenten in de wereld of tussen apostelen en andere individuen (zoals andere apostelen).[1] 20 of 21[2] van deze epistels, de canonieke epistels, zijn opgenomen in het Nieuwe Testament van de Bijbel. Aangezien het Nieuwe Testament in totaal uit 27 boeken bestaat, is het epistel daarmee verreweg het meest voorkomende genre. Deze Bijbelse epistels worden meestal ingedeeld in de dertien of veertien[2] brieven van Paulus (of Paulijnse brieven) en de zeven katholieke of algemene (zend)brieven. Daarnaast bestaat er nog een groot aantal apocriefe epistels die niet in de Bijbel zijn opgenomen. Sommige epistels beweren te zijn geschreven door een apostel, maar blijken dat niet te zijn geweest; dit zijn zogenaamde pseudepigrafen. Verreweg de meeste pseudepigrafische epistels dateren uit de eerste eeuw, waarvan sommige tot de canon van het Nieuwe Testament zijn gaan behoren; er zijn relatief weinig pseudepigrafische epistels overgeleverd uit de tweede en derde eeuw.[3](1:52)(5:59)

Canonieke epistels[bewerken]

De term 'canonieke epistels' slaat op de brieven die zijn opgenomen in het Nieuwe Testament.

1rightarrow blue.svg Zie brieven van Paulus en auteurschap van de brieven van Paulus voor de hoofdartikelen over dit onderwerp.

Veertien daarvan zijn traditioneel toegeschreven aan de apostel Paulus en met uitzondering van de Brief aan de Hebreeën (dat eigenlijk een anonieme preek is in plaats van een epistel) beweren ze ook allemaal door Paulus te zijn geschreven. Paulus' auteurschap van zes van de dertien epistels wordt echter ernstig betwist en er is consensus dat Hebreeën niet aan Paulus moet worden toegeschreven.

Status Categorisering[3](3:10) Brief
Onbetwist Authentieke Paulijnse brieven
Betwist Deutero-Paulijnse brieven;
misschien authentiek
Pastorale brieven;
waarschijnlijk niet authentiek[3]
Anonieme preek;
niet authentiek
1rightarrow blue.svg Zie katholieke brieven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Van de overige zeven epistels, samen bekend als de katholieke of algemene (zend)brieven, is niets met zekerheid bekend over wie ze heeft geschreven. Traditioneel zijn ze toegeschreven aan een aantal apostelen, maar hun auteurschap is nooit aangetoond of fel omstreden (vooral bij de twee brieven van Petrus) en in het geval van de brieven van Johannes wordt de naam 'Johannes' er überhaupt niet in genoemd.

Traditionele briefnaam Auteur volgens tekst (NBV) Traditionele toeschrijving Moderne consensus[3](3:10)
Brief van Jakobus "Jakobus, dienaar van Jezus Christus" Jakobus, broer van Jezus Een onbekende Jakobus
Eerste brief van Petrus "Petrus, apostel van Jezus Christus" Petrus Misschien Petrus
Tweede brief van Petrus "Sim(e)on Petrus, dienaar en apostel van Jezus Christus" Petrus Waarschijnlijk niet Petrus
Eerste brief van Johannes anoniem Johannes, zoon van Zebedeüs Onbekend
Tweede brief van Johannes anoniem Johannes, zoon van Zebedeüs Onbekend
Derde brief van Johannes anoniem Johannes, zoon van Zebedeüs Onbekend
Brief van Judas "Judas, dienaar van Jezus Christus en broer van Jakobus" "Judas, broer van Jezus" Een onbekende Judas

Apocriefe epistels[bewerken]

Apocriefe epistels zijn geschriften die zichzelf presenteren als brieven tussen apostelen en vroegchristelijke gemeenten of tussen apostelen en andere individuen (zoals andere apostelen), maar uiteindelijk niet in het Nieuwe Testament zijn opgenomen. In sommige vroege canons werden sommige van deze epistels nog wel opgenomen, zoals de brief van Barnabas, die was opgenomen in de Codex Sinaiticus.[4](5:16)

Overige betekenissen[bewerken]

De opbouw van katholieke liturgie bevat meestal een epistellezing. Voor liturgisch gebruik worden ook de Handelingen van de apostelen en de Openbaring van Johannes als epistel gerekend.[1] Een fragment van zo'n brief wordt opgelezen en gaat vooraf aan het evangelie. Dit geschiedt volgens een vastgesteld leesrooster.

In een kerk is de epistelzijde de rechterkant van het koor. De evangeliezijde is de linkerkant.

Icoontje WikiWoordenboek Zoek epistel in het WikiWoordenboek op.