Esther Gerritsen

Esther Gerritsen
Gerritsen in 2015
Persoonsgegevens
Volledige naam	Esther Gerritsen
Geboortedatum	2 februari 1972
Geboorteplaats	Nijmegen
Geboorteland	Nederland
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Werkveld(en)	podiumkunst
Oriënterende gegevens
Jaren actief	1997 - heden
Werken
Genre(s)	Romans
Bekende werken	De terugkeer
Erkenning en lidmaatschap
Prijzen en onderscheidingen	Charlotte Köhler Stipendium (2001), Halewijnprijs (gehele oeuvre; 2004), BNG Nieuwe Literatuurprijs (2005), Frans Kellendonk-prijs (2014), Charlotte Köhler Prijs voor Literatuur (2001), Frans Kellendonk-prijs (2014)
Links
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Website
Portaal    Literatuur

Esther Gerritsen (Nijmegen, 2 februari 1972) is een Nederlandse schrijfster. Vanaf 1997 schreef ze toneel en proza. Sinds 2004 legt ze zich geheel op proza toe. Zij schrijft romans en verhalen en was columniste voor onder andere de Volkskrant, Opzij en de VPRO Gids. Sinds 2014 is ze ook actief als scenarioschrijver, onder andere voor de tv-serie Red Light en de film Instinct, beide in samenwerking met Halina Reijn en Carice van Houten.

Biografie

Gerritsen groeide op in Gendt en studeerde Dramaschrijven en Literaire vorming aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.

In oktober 1999 ging haar toneelstuk, de monoloog Huisvrouw, in de regie van Alexandra Koch, in Amsterdam in première. Een jaar later volgde in Utrecht de première van Het geeft niet, eveneens een monoloog.

Gerritsen debuteerde als prozaschrijver in 2000 met de verhalenbundel Bevoorrecht bewustzijn. In 2002 verscheen Tussen een persoon, haar eerste roman. In maart dat jaar vond te Arnhem de première plaats van haar toneelstuk Een vriendelijk stuk over aardige mensen, in de regie van Willibrord Keesen, over drie mensen die samen een avond bij een van hen doorbrengen. In september dat jaar ging Monoloog van een paard in Rotterdam in première, gevolgd door Hoe komt het kalf bij zijn maat (Arnhem, maart 2003). Samen met de lunchvoorstelling Seks & eten werden deze teksten in 2004 gebundeld in Toneel.

In haar lezing Waarom ik eens even stop met toneelschrijven uit 2007 zette Gerritsen uiteen dat ze tijdens het schrijven van toneel een volle 'evenementenhal' voor zich ziet en dit werkt storend: 'Ik ben bang voor de groep. Een toneelschrijver werkt voor de groep.' Deze situatie is 'een groot mankement als je toneelschrijver bent'. Het gaat om de volgende factoren. Gaat het schrijven van toneel in de ervaring van Gerritsen gepaard met het inspelen op een denkbeeldig publiek, het schrijven van proza levert haar wel de verlangde intimiteit op: 'Alles wat ik als toneelschrijver niet durfde, durfde ik wel als prozaschrijver.' Omdat zij haar humor voor het toneel reserveerde, durfde zij zich in haar proza hiervan niet te bedienen. Als prozaschrijver ziet zij de lezer als bondgenoot, als toneelschrijver het publiek als de ander die zij voor zich moet winnen. Het rekening houden met het publiek is een kwestie van angst en wie die niet weet te overwinnen, kan zich volgens Gerritsen maar beter op proza toeleggen.

In 2010 verscheen de roman Superduif. Hoofdpersoon Bonnie Mol is een meisje in de leeftijd dat de basisschool voor de middelbare school wordt ingeruild. Uit verlangen mensen te behoeden voor rampen beeldt zij zich in dat ze op gezette tijden in een grote duif transformeert en dan allerlei heldendaden verricht. Maar als Sjoerd, de broer van haar vriendin Ine, verongelukt, voelt zij zich schuldig en meent tekortgeschoten te zijn.

In 2011 verscheen Jij hebt iets leuks over je, een verzameling beschouwend werk uit de periode 2001-2011. Naast columns uit onder meer de Volkskrant, Opzij, Humanist, Viva, Armada en Passionate Magazine, zijn hierin ook reportages (Radio Kootwijk), lezingen en beschouwingen te vinden. Het betreft onderwerpen als de ziekte en de dood van haar oudere broer, het (katholieke) geloof waarin ze is opgegroeid, de ideale bibliotheek, en de brieven van Vincent van Gogh.

Het cultureel tijdschrift Hollands Diep vroeg in 2011 aan 27 recensenten wie de meest belovende Nederlandse en Vlaamse auteurs onder de 40 jaar waren. Esther Gerritsen behoorde tot de tien meest genoemde namen, naast onder meer Peter Buwalda, Gustaaf Peek, Dimitri Verhulst en Christiaan Weijts.

In 2013 verscheen een tweede bundel non-fictie, Ik ben vaak heel kort dom, geheel gevuld met columns die in de periode 2010-2012 in de VPRO Gids verschenen. De onderwerpen zijn huiselijk, met terugkerende elementen als het opvoeden van een jonge dochter en het leven na een echtscheiding. Maar het eigenlijke thema is de ontvankelijke, associatieve geest van de auteur die haar noopt het leven overzichtelijk klein te houden.

Gerritsen schreef het boekenweekgeschenk voor 2016 Broer.

De trooster stond op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2019. In 2024 werd Gerritsen met Gebied 19 genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs die ze opnieuw niet wist te winnen. Hierop zwoer de "shortlist-koningin" nooit meer naar een prijsuitreiking te gaan, omdat ze toch nooit won. Later dat jaar won ze met het boek echter de Boekenbon Literatuurprijs.

Bibliografie

Toneel

• 1997 - Is dat een kapstok? (toneelscènes, Stichting Buitenkunst) ISBN 90-801049-4-9
• 1999 - Bad angel (sonnet 144). Bew. van: Love's labour's lost van Shakespeare, 1594-1595
• 2001 - Gewoon
• 2001 - Verschrikkelijke boom. Gebaseerd op: Het lijden van de jonge Werther van Goethe
• 2001 - Lovesongs
• 2002 - Gras; Dit is een monoloog voor een jongen die er niet uitziet en die bovendien of bovenal een heel onsympathiek karakter heeft; Alles (planeet Alles) ISBN 90-6403-609-8
• 2002 - Drie theaterteksten (IT&FB i.s.m. Het Syndicaat)
• 2004 - Toneel. 1999-2003 (De Geus, ISBN 978-90-445-0423-1, bundeling van de toneelteksten 1999-2003: Huisvrouw, Het geeft niet, Een vriendelijk stuk over aardige mensen, Monoloog van een paard, Hoe komt het kalf bij zijn maat en Seks & eten)
• 2006 - Door jou, of 'een nieuw toneelstuk van Peter Witjes'
• 2015 - De kopvoeter en andere toneelteksten. Bevat: De kopvoeter; Lijk; Alles (planeet Alles); Dit is een monoloog voor een jongen die er niet uitziet en die bovendien of bovenal een heel onsympathiek karakter heeft; Gras ISBN 978-90-6403-806-8

Proza

• 2000 - Bevoorrecht bewustzijn. Verhalen, De Geus ISBN 90-5226-844-4
• 2002 - Tussen een persoon (roman), De Geus ISBN 90-445-0157-7
• 2005 - Normale dagen (roman), De Geus ISBN 90-445-0653-6
• 2008 - De kleine miezerige god (roman), De Geus ISBN 978-90-445-1288-5 Met grote letter gedrukt, 2009 ISBN 978-90-463-0549-2
• 2010 - Superduif (roman), De Geus ISBN 978-90-445-1643-2 Met grote letter gedrukt, 2011 ISBN 978-90-463-0706-9
• 2011 - Jij hebt iets leuks over je (bundeling columns uit o.a. de Volkskrant en Opzij 2001-2011), De Geus, ISBN 978-90-445-1878-8
• 2012 - Dorst (roman), De Geus, ISBN 978-90-445-2518-2 Met grote letter gedrukt, 2012 ISBN 978-90-463-0935-3
• 2013 - Ik ben vaak heel kort dom. Dd VPRO-columns 2010-2012, De Geus ISBN 978-90-445-2638-7
• 2014 - Roxy (roman), De Geus ISBN 978-90-445-3339-2 Met grote letter gedrukt, 2015 ISBN 978-90-463-1115-8
• 2014 - Perron 11b (5 verhalen uit Bevoorrecht bewustzijn, Literaire Juweeltjes) ISBN 978-90-8516-383-1
• 2016 - Veilig leren lezen (bundeling columns uit de VPRO-gids), De Geus, ISBN 978-90-445-3767-3
• 2016 - Broer (novelle, boekenweekgeschenk 2016) ISBN 978-90-5965-360-3
• 2018 - De trooster (roman), De Geus ISBN 978-90-445-4014-7 Met grote letters gedrukt, 2023 ISBN 978-90-463-1503-3
• 2020 - De Terugkeer (roman), De Geus, ISBN 978-90-445-4252-3 Met grote letters gedrukt, 2021 ISBN 978-90-463-1345-9
• 2023 - Gebied 19 (roman), De Geus, ISBN 978-90-445-4790-0 Met grote letters gedrukt ISBN 978-90-463-1498-2

Scenario's

• 2014 - Nena (een film van Saskia Diesing, Gerritsen was co-auteur)
• 2018 - Dorst (een film van Saskia Diesing, Gerritsen was co-auteur)
• 2019 - Instinct (in samenwerking met Halina Reijn)
• 2019 - Red Light (in samenwerking met o.a. Halina Reijn)

Hoorspel

• 2015 - Verhaal voor het slapen gaan

Prijzen

• 1999 - Nederlands-Duitse Jeugdtheaterprijs voor toneeltekst Gras
• 2001 - Charlotte Köhler Stipendium voor toneel
• 2002 - Wim Bary-perspektiefreis voor toneel
• 2004 - Halewijn-literatuurprijs van de stad Roermond voor proza
• 2005 - Dif/BNG Aanmoedigingsprijs voor haar oeuvre
• 2008 - Nederlands-Duitse Kaas & Kappes toneelschrijfprijs voor toneeltekst De Kopvoeter
• 2014 - Frans Kellendonk-prijs
• 2020 - Peter van Straaten Psychologieprijs voor Superduif. Samen met Yvonne Keuls en Marieke Lucas Reijneveld.
• 2024 - Boekenbon Literatuurprijs voor de roman Gebied 19

Externe links

• Officiële website
• Profiel bij Singel Uitgeverijen
• Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)

Bronnen, noten en/of referenties

Voetnoten

Bronnen

• Gerritsen, Esther (2004). Toneel. De Geus. ISBN 978 90 445 0423 1.
• Gerritsen, Esther (2011). Jij hebt iets leuks over je. De Geus. ISBN 978 90 445 1878 8.

Bibliografische informatie

• Bibliothèque nationale de France: cb144572538 (data)
• Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren: gerr006
• Gemeinsame Normdatei: 140071822
• International Standard Name Identifier: 0000 0000 7841 743X
• Library of Congress Control Number: nb99150981
• Nationale Bibliotheek van Tsjechië: mub2013752219
• Nederlandse Thesaurus van Auteursnamen: 168748460
• Système universitaire de documentation: 111330777
• Virtual International Authority File: 19903463
• WorldCat: E39PBJpdQxcjWvRpkCYKYjwXBP