Etymologisch woordenboek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een etymologisch woordenboek bespreekt de etymologie van woorden.

Achtergrond[bewerken]

Dit soort woordenboeken komt tot stand op basis van lexicale onderzoeken in de historische taalkunde. Bij een aantal onderzochte woorden blijft de etymologie onzeker, betwist of onbekend. In zulke gevallen zal, afhankelijk van de beschikbare ruimte, een etymologisch woordenboek diverse theorieën vermelden, al dan niet met verwijzingen naar volledige besprekingen in de vakliteratuur.

Pas in de late 18e eeuw verschenen er echte etymologische woordenboeken. Wel waren er 17de-eeuwse voorgangers, zoals Vossius' Etymologicum linguae Latinae (1662) of Stephen Skinners Etymologicon Linguae Anglicanae (1671).

Nederlands[bewerken]

De belangrijkste etymologische woordenboeken van het Nederlands zijn:

  • N. van Wijk, Franck’s etymologisch woor­denboek der Nederlandsche taal, 's-Gravenhage, 1912; 2e druk, 1936; in 1949 heruitgegeven met een Supplement van F. van Haeringen
  • J. Vercoullie, Beknopt etymologisch woordenboek der Nederlandsche taal, 1925.
  • Jan de Vries, Nederlands etymologisch woordenboek (NEW), Leiden: Brill, 1963; 2e druk, 1971; latere uitgaves zijn ongewijzigd
  • P.A.F. van Veen en Nicoline van der Sijs, Van Dale Etymologisch woordenboek. De herkomst van onze woorden, Utrecht, 1989; 2de druk, Utrecht-Antwerpen: Van Dale Lexicografie, 1997.
  • Antonius Angelus Weijnen, Etymologisch dialectwoordenboek, Assen: Van Gorcum, 1996.
  • Jan de Vries en F. de Tollenaere, Etymologisch woordenboek, 23e druk, Utrecht: Het Spectrum, 2004.
  • Marlies Philippa, Frans Debrabandere, A. Quak, T. Schoonheim en Nicoline van der Sijs (reds), Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN), 4 dln, Amsterdam: Amsterdamse universitaire uitgaven, 2003-2009.

Het eerstgenoemde boek is alleen nog antiquarisch verkrijgbaar.

Digitale varianten[bewerken]

Een website met veel etymologische informatie over het Nederlands is etymologiebank.nl, die in 2010 werd opgericht op initiatief van Nicoline van der Sijs, als vervolg op het Etymologisch woordenboek van het Nederlands. Hier worden zo veel mogelijk etymologische naslagwerken bijeengebracht, waardoor belangstellenden en onderzoekers eenvoudig een overzicht kunnen krijgen van de stand van kennis over een woord of uitdrukking. Bovendien zullen op de etymologiebank nieuwe etymologische bevindingen worden gepubliceerd. De woordenboeken zijn onder leiding van Van der Sijs gescand en gecorrigeerd door vrijwilligers; de website is ontwikkeld in samenwerking met het Meertens Instituut, het Prins Bernhard Cultuurfonds en de Kiliaanstichting.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]