Euraziatische uitwisseling

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Euraziatische uitwisseling (Eurasian Exchange, soms ook Afro-Eurasian Exchange genoemd) is een term die - naar analogie met de Columbiaanse uitwisseling - wordt gebruikt om de culturele uitwisselingen binnen Eurazië aan te duiden. Deze uitwisselingen verliepen voornamelijk langs de zijderoutes, maar konden evengoed door verovering - zoals die van Alexander de Grote - gebeuren.

Een kruispunt van deze culturele uitwisseling - en van de zijderoute - was het gebied van Transoxanië (Vallei van Fergana), met aangrenzend Bactrië en Sogdië. Al zeer vroeg gebeurde er een uitwisselen tussen de Euraziatische culturen. In Sumerië zijn bijvoorbeeld rolzegels afkomstig uit de Indusvallei gevonden. Men heeft ook jade voorwerpen teruggevonden bij opgravingen te Troje (ca. 1400 v.Chr.), die wijzen op (indirecte) handelsrelaties met China.

Handynastie[bewerken]

Paardenkop (Han-dynastie)

keizer Wudi stuurde in 135 v.Chr. zijn generaal Zhang Qian uit om een bondgenootschap te sluiten met de Xiongnu, die na vele avonturen terugkeerde met de bloedzwetende paarden uit de vallei van Fergana, die groter, sterker en sneller waren dan diegene die de Chinezen voor hun beperkte cavalerie gebruikten. Mogelijk werd de zijderoute hierdoor definitief geopend. De route liep van Chang'an (in de provincie Xi'an, het huidige Shaanxi), door Sinkiang en Centraal-Azië tot aan de oostkust van de Middellandse Zee. De goederenruilhandel in middelen als Chinese zijde, Afrikaans ivoor en Romeinse wierook verbeterde de contacten tussen het Oosten en het Westen.

Het leidde tot de introductie van het boeddhisme in China vanuit India in de eerste eeuw. Andere godsdiensten die zich over de zijderoute zouden verspreiden waren onder andere het christendom (onder de vorm van het Nestorianisme) en de islam. Wellicht hebben joodse handelaren ook bijgedragen aan het tot stand komen van de route: na de eerste diaspora en de vervolgingen ontstonden tot diep in Azië joodse gemeenschappen. Een andere Chinese ontdekker, in dienst van de generaal Pan Tsau, zou Perzië hebben bereikt. In Hormuz in Perzië werd hem echter door de Perzen, tuk op het behouden van hun eigen winstmarges, zulke gruwelverhalen over de resterende reis verteld, dat hij terugkeerde. Berichten waren echter tot China doorgedrongen over Daqin (Rome), dat erg rijk en machtig was, en graag met China handel wilde drijven. Rond 150 na Chr. zou een klein Romeins gezelschap zelfs Annam hebben bezocht met wierook en goud voor de Chinese keizer. Hierdoor ontstond een geregelde handelsstroom.

Sogdiërs[bewerken]

De Sogdiërs waren dé handelaars op de zijderoutes en het Sogdisch was dan ook de internationale omgangstaal op de zijderoutes. Hun thuisland was Transoxanië, dat - zoals gezegd - het kruispunt vormde van de Euraziatische uitwisseling. Men reisde door de onherbergzame gebieden op hybridekamelen.

Kushanrijk[bewerken]

Het Kushanrijk zou het nieuwe kruispunt worden van de interculturele uitwisselingen in Eurazië. Eén van dé belangrijkste uitvindingen - zo niet de belangrijkste uitvinding - voor de bevordering van de Zijderoute werd door de Kushans gedaan: de stijgbeugel.

Mongoolse rijk[bewerken]

Het Mongoolse rijk deed de uitwisseling in Eurazië toenemen, doordat het grote dele van deze continenten beheerste.

Mogolrijk[bewerken]

Het Mogolrijk in India, één van de rijken die ontstonden na de desintegratie van het Mongolenrijk, zette de traditie van uitwisseling binnen Eurazië verder. Vooral Akbar de Grote bevorderd de Euraziatische uitwisseling door zijn interesse in cultuur.

Yuan-dynastie[bewerken]

De Yuan-dynastie in China, die door Koeblai Khan gesticht werd, zorgde voor een heropleving van de Euraziatische uitwisseling in China, die door de drie rijken waarin het verdeeld was geweest minder contacten had gehad met de buitenwereld. Rabban Bar Sauma was een diplomatieke gezant die uit China naar Europa reisde en onderhoud had met Paus Nicolaas IV, Edward I en Filips de Schone.

Marco Polo[bewerken]

Van Europese kant kwam een geslaagde toenadering tot China pas echt tot stand na de reizen van Marco Polo.

Portugezen & Nederlanders[bewerken]

Door de Portugese koloniën en Nederlandse koloniën in Azië begon de Euraziatische uitwisseling verder toe te nemen.

Zie ook[bewerken]

Goudborduren

Overzicht[bewerken]

Euraziatische verspreiding van organismen met nauwe banden met de mens
Groep organismen Inheems in Europa (en Amerika) Inheems in Azië
Gedomesticeerde dieren
Gewassen
Technieken
Ziekten

 

Verder lezen[bewerken]