Fietselfstedentocht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Fietselfstedentocht, tot 2009 Elfsteden Rijwieltocht geheten, is een jaarlijks georganiseerde toertocht op de fiets langs de Friese elf steden.

De tocht wordt georganiseerd door Stichting de Friese Elfsteden Rijwieltocht. De tocht is in 1912 voor het eerst georganiseerd en wordt sinds 1947 elk jaar op tweede Pinksterdag verreden. Alleen in 2001 werd de fietstocht afgelast om verspreiding van mond- en klauwzeer te voorkomen. In 2009 werd de naam Elfsteden Rijwieltocht veranderd in Fietselfstedentocht zodat de naam beter aansluit bij het dagelijks taalgebruik. De naam van de organiserende stichting bleef onveranderd.

Fietselfstedentocht, Sneek 1912

Inschrijving[bewerken]

Ieder jaar kunnen er maximaal 15 000 fietsers meerijden. Vaak overtreft de vraag het maximum. Degenen die de tocht reeds vijf keer hebben verreden ontvangen een uitnodiging voor de voorinschrijving. Zij zijn zo altijd verzekerd van deelname. Daarna start de vrije inschrijving, en na de sluitingstijd daarvan wordt er onder de inschrijvingen geloot. In het verleden, nadat de inschrijving via internet werd ingevoerd werd, werd de inschrijving gesloten als het maximum aantal bereikt was, maar dat resulteerde in een lawine van inschrijvingen - dus een overbelaste server - in de eerste seconden, en boze reacties van degenen die na die paar seconden al merkten dat het maximum al bereikt was.

In 2015 waren er 5700 voorinschrijvingen. Daarna waren er meer dan 20 000 aanmeldingen voor de resterende 9300 kaarten.

Starttijd[bewerken]

In de straten van Bolsward, wachtend op het vertreksein (situatie 2006)

Degenen wier inschrijving geaccepteerd is, ontvangen per post een stempelkaart, ook startkaart of controlekaart geheten. Deze kaart geldt als bewijs van inschrijving. Op de stempelkaarten staat aangegeven hoe laat er gestart mag worden. Dit wordt door loting bepaald. Momenteel zijn er 23 startgroepen van ruim 650 deelnemers (voorheen 24 van 625, nog eerder 25 van 600). De eerste groep start om 5 uur 's ochtends, de volgende groep steeds 8 minuten later. De laatste groep start pas tegen 8 uur.

Veel deelnemers willen zo vroeg mogelijk vertrekken. Er wordt voor de tocht flink gehandeld in stempelkaarten van een vroege startgroep. Of dat nodig is, is echter twijfelachtig, want ook voor langzame fietsers met een hoog startnummer is het doorgaans goed mogelijk om voor sluitingstijd (middernacht) de tocht te voltooien. In 2015 verschenen er 14 185 fietsers aan de start en ongeveer 14 000 daarvan haalden de eindstreep.

Route[bewerken]

De tocht vertrekt in Bolsward en leidt via stempelposten in alle elf steden terug naar Bolsward, waar de deelnemers voor middernacht moeten aankomen om de begeerde medaille in ontvangst te mogen nemen. Bolsward wordt ook halverwege nog een keer bezocht en verder zijn er stempelposten in Holwerd en Oudemirdum, hoewel dat geen steden zijn.

De fietstocht is een toertocht en geen wedstrijd, dit in tegenstelling tot de schaatstocht. Er geldt zelfs een maximale snelheid van 25 km/h. Wie gemiddeld sneller heeft gereden moet bij enkele stempelposten (zie de tabel hieronder) wachten tot het moment dat hij/zij gepasseerd zou zijn indien er gemiddeld precies 25 km/h gereden zou zijn.

De organisatie bewegwijzert de af te leggen route vooraf. Vrijwel alle kruisingen worden afgezet door vrijwilligers en politie zodat de deelnemers zo veel mogelijk kunnen doorfietsen. Alleen open bruggen en wachtrijen voor de stempelposten zorgen nog wel eens voor oponthoud ("klunen"). Brugwachters houden rekening met de fietsers door de bruggen zo min mogelijk te openen. Toch is dat door de drukke pleziervaart af en toe onvermijdelijk. Voor de brug bij Sloten kunnen de wachttijden voor de fietsers wel eens oplopen.[bron?] In 2008 verving men de brug over de Jeltesloot door een aquaduct zodat deze geen obstakel meer vormt.

Stempelposten[bewerken]

De tabel toont de stempelposten. De openingstijden van de stempelposten in Dokkum, Bolsward en Stavoren zijn afhankelijk van de groep waarin de fietser gestart is. Wie bijvoorbeeld in groep 23 is gestart, mag niet vóór 10:56 de stempelpost in Dokkum passeren.

Stempelpost Afstand Openingstijd Sluitingstijd Verwachte
doorkomsttijd
km groep 1 groep 23 alle groepen
Bolsward (start) 0 5:00 7:56 8:30 †† 5:00-8:00
Harlingen 18,6 5:30-9:30
Franeker 29,1 5:45-10:00
Holwerd (extra stempelpost) 66,4 6:45-12:45
Dokkum 77,9 8:00 10:56 7:15-13:00
Leeuwarden 102,3 8:30-15:00
Bolsward (tussenstop) 135,7 10:15 13:11 17:00 9:30-16:30
Sneek 146,8 10:30-17:00
IJlst 150,9 10:45-17:15
Sloten 169,6 11:35-18:30
Oudemirdum (extra stempelpost) 182,9 12:00-19:45
Stavoren 198,5 13:00 15:56 12:45-21:00
Hindeloopen 208,3 13:15-21:30
Workum 216,3 13:30-22:30
Bolsward (einde) 229,4 24:00 14:15-24:00

† Na passage van de bezemwagen
†† Sedert 2016 staat op de stempelkaart dat het startpunt tot 8:30 open blijft voor eventuele laatkomers.

Zwaarte[bewerken]

De afstand is volgens de organisatie 235 km. Er is weinig bos in Friesland, waardoor de wind vrij spel heeft. Vooral het 15 kilometer lange stuk van Oude Mirdum tot Stavoren, via de IJsselmeerdijk, is berucht door de tegenwind waarmee de rijders vaak te maken krijgen.

Medaille[bewerken]

Wie bij de finish de stempelkaart toont met alle stempels, ontvangt een medaille. In 2008 werd een medaille ingevoerd met de vorm van het Elfstedenkruisje en een wapen van een van de steden. In 2008 was dat het wapen van Harlingen, de eerste stempelpost na het vertrek. In het jubileumjaar 2012 was Bolsward aan de beurt, de hoofdstad van de fietstocht en de vijfde stad na vertrek. Deze jubileummedaille was extra groot en kon aan een koord om de hals worden gedragen. De overige medailles hangen aan een lint met het patroon van de Friese vlag.

Trivia[bewerken]

  • Sinds 2013 is er ook een Elfsteden Fietsvierdaagse, georganiseerd door Friesland Beweegt.
  • De stempelpost van Franeker wordt bemand door stempelaars in toga, ter herinnering aan de in 1811 opgeheven Universiteit van Franeker.

Externe link[bewerken]