Foelie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vruchten (rijp en onrijp) en zaden van de muskaatboom. Het rijpe zaad bestaat uit (van binnen naar buiten) het bruine kiemwit (de muskaatnoot), een zwarte zaadhuid (de dop), en een rode zaadmantel.
foelie

Foelie (ook: folie) is een in de keuken gebruikte specerij met een vrij zachte smaak. Het woord foelie stamt af van het Latijnse woord folium, voor "blad" of "vlies" (vergelijk folie).

Foelie is de gedroogde zaadmantel van de nootmuskaat. Myristica fragrans. De zaadmantel is niet volledig gesloten maar bestaat uit onregelmatig gevormde sliertjes, rondom het zaad. Dit zaad staat beter bekend als de muskaatnoot. De geschiedenis en productie van foelie zijn dus sterk verbonden met die van nootmuskaat.

Vanaf de Middeleeuwen behoort foelie tot de geliefde kruiden. De Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) had gedurende lange tijd het monopolie op de productie en handel in foelie en nootmuskaat, door ervoor te zorgen dat muskaatbomen alleen op de Molukken groeiden, in het bijzonder in het Molukse district Banda. De Engelsen slaagden erin de muskaatbomen te verbouwen op Grenada en braken zo dit monopolie. Toen ook de Fransman Pierre Poivre het zaad meesmokkelde en het begon te kweken, verloren ook de Engelsen hun positie.

Bij de oogst is de foelie karmozijnrood, maar na het drogen is de kleur oranjeachtig. De foelie uit Grenada is echter oranjegeel. Tijdens het drogen wordt de foelie met zout water besproeid. Een volledig stuk foelie is ongeveer drie centimeter lang en één millimeter dik.

Foelie wordt in de Nederlandse keuken vooral gebruikt bij het stoven van vlees (runderlappen) en in soepen. Ook in speculaaskruiden vindt foelie toepassing. Foelie is een onmisbaar bestanddeel van de Oost-Vlaamse donkere vlaaien zoals uit Aalst, Wetteren, Asse, etc. In de Beierse keuken wordt foelie gebruikt bij de bereiding van Weißwurst, een met kalfsvlees bereide worstsoort. Het wordt gebruikt in het Franse aperitief Hypocras, gebaseerd op de middeleeuwse drank Hipocras. In Frankrijk gebruikt men het kruid ook bij vis.

Foelie wordt eveneens toegepast in parfum en likeur, bijvoorbeeld in chartreuse.

Foelie bevat de stoffen safrol en methyleugenol. Uit dierproeven en ander onderzoek blijkt dat deze stoffen gentoxisch en daarmee mogelijk kankerverwekkend zijn. Of foelie kankerverwekkend voor mensen is moet uit nader onderzoek blijken.