Forsite

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Forseti door Carl Emil Doepler (1824-1905)
Forseti, 1680

Forsite of Forseti is in de Germaanse mythologie een Noordse god gewijd aan de rechtspraak. Aangenomen wordt dat de Noorse dienst van deze god in verband staat met een soortgelijke dienst in de Friese wereld, waar de god opduikt onder de naam Fosite of Foseti. Wellicht vond de Noorse dienst via de handel overzee daar ook zijn oorsprong.[1] De naam houdt verband met het Friese (of algemeen Germaanse) woord voor "voorzitter".

Forsite wordt in verband gebracht met de legende van de dertien Asega's.

Forseti/Forsite[bewerken]

Onder de namen Forseti en Forsite speelt de god een rol in de Noordse mythologie als de Asengod van het recht, de vrede en de waarheid. Hij is daar de zoon van Baldur en Nanna en hij heeft er een hal in de hemel Glitnir, wat "stralend" betekent en verwijst naar het zilveren dak en de gouden pilaren die zo stralend waren dat deze hal tot op grote afstand kon worden gezien. Ook in het Oudnoords betekende de naam "voorzitter" en het woord heeft in het moderne IJslands en Faeröers de betekenis van president.

Forseti werd beschouwd als de wijste en welsprekendste god van Asgaard. In tegenstelling tot de aan hem verwante god Týr, die recht sprak over zwaardere misdrijven, onderhandelde en besliste Forseti over kleinere twisten. In zijn hal verschafte hij recht aan iedereen die hem daartoe verzocht en er werd beweerd dat zijn oordeel altijd door alle partijen als rechtvaardig werd gezien. Net als zijn vader Baldur was hij een zachtaardige god die vrede voorstond en zo kon iedereen die zijn oordeel opvolgde in veiligheid leven. Forseti stond zo hoog in aanzien, dat alleen de meest plechtige eden in zijn naam werden uitgesproken.

Hij wordt niet vermeld als strijder in Ragnarok en men neemt aan dat hij als vredesgod niet aan krijgszaken deelnam. Meegespeeld kan hebben dat de overgeleverde versie van Ragnarok behoort tot de Noordse mythologie, terwijl de god Forseti wordt beschouwd als een oorspronkelijk Friese god die mogelijk nog niet geheel in de Noordse mythologie was doorgedrongen.

Fosite/Fosete[bewerken]

De god wordt binnen de Friese context zowel Fosite als Fosete genoemd. Over zijn precieze plaats binnen de Friese mythologie is weinig bekend. In het Friese gebied kan hij als god van het recht een synoniem geweest zijn van de in Romeinse tijd in een aantal Friese inscripties als "Mars Thingso" aangeduide god van het Ding. Deze god wordt algemeen geïdentificeerd met de hemelgod *Tiwaz, die in de Noordse mythologie overeenkomt met Týr. Van deze laatste wordt vermoed dat hij in het oorspronkelijke geloof van de Indo-Europeanen de hoogste plaats innam.

Ook zijn er pogingen ondernomen om Fosite te identificeren met Fro Ing, die meestal wordt geassocieerd met vruchtbaarheid en de zee. Zie hiervoor de Wanengod Freyr en Inguz.

Friese verwijzingen naar Fosite[bewerken]

Van verschillende plaatsen wordt beweerd dat zij het toneel van de vergadering onder leiding van Forsite zijn geweest. De bekendste is het rotseiland Helgoland (op oude kaarten wel aangegeven als 'Fositeland'), maar ook het waddeneiland Ameland en de heilbron aan de voet van de Noordfriese Stollberg worden genoemd.

De herinnering aan Forsite wordt in Friesland (zowel in het Nederlandse als in het Duitse deel) op meer of minder serieuze manier in ere gehouden tijdens het Friesen-droapen op Helgoland en door het plaatsen van een extra stoel voor Forsite tijdens vergaderingen.

Kerstening[bewerken]

Op Fositeland zou de missionaris Willibrord volgens zijn latere hagiograaf Alcuinus de door heidenen als heilig beschouwde waterbron, Fosite en het vee hebben onteerd.[2][3] Volgens de hagiograaf Altfridus reisde circa 785 de missionaris Liudger af naar dit eiland en vernielde daar alles wat met de verering van de god Fosite te maken had, bouwde er een kerk en kerstende het eiland inclusief de heidens heilige waterbron.[4][5]

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Rond het jaar 700 waren de culturele betrekkingen tussen Friesland en Zuid-Noorwegen sterk genoeg om de Fosite-cultus noordwaarts naar de Oslofjord te kunnen laten verbreiden (Vries, J. de, Altgermanische Religionsgeschichte, band II, Berlin, 1957)
  2. Alcuin, Vita Sancti Willibrordi, circa 795, hoofdstuk 10
  3. Dr. M. Mostert (1999), 754, Bonifatius Bij Dokkum Vermoord , blz. 23, Uitgeverij Verloren, ISBN 9065504486
  4. Altfridus, Vita sancti Liudgerii, circa 840, hoofdstuk 19
  5. Catholic Encyclopedia, 1913 (digitaal Engelstalig raadpleegbaar)