Frank Martinus Arion

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frank Martinus Arion
Frank Martinus Arion, oktober 2005
Frank Martinus Arion, oktober 2005
Algemene informatie
Volledige naam Frank Efraim Martinus
Geboren 17 december 1936, Curaçao
Overleden 28 september 2015, Curaçao
Land Curaçao
Werk
Bekende werken Dubbelspel
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   literatuur

Frank Martinus Arion, schrijversnaam van Frank Efraim Martinus, (Curaçao, 17 december 1936 – aldaar, 28 september 2015) was een Curaçaos schrijver, dichter en taalwetenschapper.

Hij werkte in Nederland, Suriname en op de Nederlandse Antillen en schreef in het Nederlands en het Papiaments. De roman Dubbelspel (1973) vormde zijn debuut en zijn grootste publiek succes.

Literatuuropvatting[bewerken]

Aanhalingsteken openen

Ik vind en ik blijf vinden dat 'het literaire' niet alles is. De roman moet doordringen in de aspecten waar de sociologie niet kan komen, ze moet onderzoeken en de uitslag van het onderzoek moet waar zijn en waarheidlievend worden opgetekend.(Vrij Nederland, 16 januari 1993)

Aanhalingsteken sluiten

Levensloop[bewerken]

Op 17 december 1936 zag Frank Efraim Martinus Arion op Curaçao het levenslicht. Hij kwam uit een gezin van drie kinderen. Toen hij twee was, vertrok het gezin naar Aruba, omdat zijn vader daar een baan kreeg bij de oliemaatschappij LAGO. Toen Frank vier was, kwamen zijn zusje en moeder om bij een verkeersongeluk. Frank en zijn overgebleven zusje werden naar hun oma op Curaçao gestuurd. Die voedde hen verder op. Hij groeide op in het levendige Otrabanda, een stadsdeel dat veel beschreven is door andere auteurs. Frank was een heel goede leerling. Hij mocht op de lagere school een aantal klassen overslaan. Toen hij afscheid nam van de middelbare school had hij aan een vriendin gevraagd of zij een boekje wilde uitgeven dat hij geschreven had. Hij wilde dit als afscheidscadeautje aan zijn vrienden geven omdat hij naar Nederland ging. Toen een schrijver dit script onder ogen kwam zag die meteen de schrijversgave van Frank Martinus in.

In 1955 vertrok Frank naar Nederland hij was toen 18 jaar oud. Hij studeerde Nederlandse taal en letterkunde aan de Universiteit Leiden. Hij kon moeilijk aarden in Nederland en ging eigenlijk alleen om met andere Antillianen. Hij kwam in contact met Cola Debrot. Samen met hem gaf Frank Arion zijn eerste gedichtenbundel uit in 1957. Hierna richtte hij met nog twee andere een Antilliaans tijdschrift op, Encuentro Antilliano.

In de jaren zestig ging hij terug naar de Antillen waar hij voor de Wereldomroep lezingen hield over de Antillen. Tien jaar later besloot Frank Martinus zijn studie af te maken en ging weer terug naar Nederland. In deze periode waardeerden de Leidse neerlandici hem als goede student en collega, en was hij beslist niet geïsoleerd. Na zijn studie besloot hij zich te gaan inzetten voor het samenbrengen van de Antillianen in Nederland. Hij richtte verschillende clubs en verenigen voor Antillianen op. Ook begon hij aan Dubbelspel, zijn eerste echte roman. Het boek was na uitgave in 1973 meteen een groot succes. Hij won er zelfs de Van der Hoogtprijs mee. Het daarmee gewonnen geld gaf hij aan een organisatie tegen de apartheid in Zuid-Afrika. Apartheid was iets waar Frank zich enorm druk over kon maken.

In 1975 doceerde hij aan het Instituut voor de Opleiding van Leraren in Paramaribo waar hij ook zijn vrouw ontmoette, de Surinaamse cultureel antropologe en dichter Trudi Guda. Ze kregen een dochter. Na de coup van Bouterse vertrok het gezin naar Curaçao, waar Frank zich eindelijk op het werk kon richten dat hem fascineerde: de standaardisering van de Papiamentse taal. Uiteindelijk richtte hij zijn eigen politieke partij op die deze taal moest beschermen voor de toekomst. In 1996 verscheen zijn dissertatie over de oorsprong van het Papiamentu, waarop hij promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam: The Kiss of a Slave. Papiamentu's West-African Connections.

Onderscheiding[bewerken]

In 1992 werd Frank Martinus Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. In december 2008 maakte hij bekend zijn lintje terug te willen geven aan de Staat der Nederlanden, omdat hij meent dat Nederland bezig is aan een herkolonisatie van de Antillen, door sanering van de Antilliaanse schulden te koppelen aan meer justitiële controle.[1][2]

Dubbelspel speerpunt[bewerken]

In oktober en november 2006 was Dubbelspel de speerpunt van de nieuwe leescampagne Nederland Leest van de Stichting CPNB. Journaallezer Philip Freriks was de "ambassadeur" van de campagne. Arions roman werd in een oplage van 575.000 exemplaren gratis verstrekt aan leden van openbare bibliotheken en een gebonden editie werd tegen gereduceerd tarief (€ 10,-) in de boekhandel aangeboden. Het was de bedoeling dat zo veel mogelijk lezers van het boek met elkaar in discussie gaan. Blijkbaar werkte de actie, want de run op de bibliotheken om een exemplaar te bemachtigen was zo massaal, dat al na een week besloten werd een extra oplage van 150.000 stuks te drukken.
De informele aftrap voor de campagne werd gegeven met een gastcollege van Frank Martinus Arion aan de Universiteit van Amsterdam op woensdag 18 oktober 2006. Hij was uitgenodigd door de leesclub "Nooit meer slapen" van de Universiteit van Amsterdam. Onder de titel "Literatuur als vermakelijk onderzoek; De wording van Dubbelspel ". Het college werd ingeleid door bijzonder hoogleraar West-Indische Letteren, Michiel van Kempen. De eigenlijke aftrap vond plaats op 20 oktober in aanwezigheid van minister van Onderwijs Maria van der Hoeven en Tweede Kamervoorzitter Frans Weisglas.
De burgemeesters van Nunspeet, Ermelo en Putten wilden op 20 oktober 2006 niet meehelpen met de uitdeling van het boek in de plaatselijke openbare bibliotheken omdat ze de inhoud moreel verwerpelijk vonden.
Frank Martinus Arion trad in de maanden oktober-december 2006 in tal van bibliotheken en boekhandels in Nederland op. Het einde van de campagne werd gemarkeerd door een reading van Dubbelspel op 3 december 2006 in Paradiso (Amsterdam), onder regie van John Leerdam, zoals hij dat ook eerder deed met De tranen van Den Uyl van Hugo Pos. Aan de opvoering deed een keur van bekende Antillianen en Nederlanders mee. Een van de personages werd gespeeld door toenmalig VVD-lijsttrekker Mark Rutte. Overige rollen werden gespeeld door Paulette Smit, Raymi Sambo, Helen Kamperveen, Ed Gumbs, Jörgen Raymann en Arthur Kibbelaar. De muzikale begeleiding werd verzorgd door Izaline Calister, Denise Jannah, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Jeannine La Rose, Giovanca Ostiana en Lesley Voss.

Bibliografie[bewerken]

  • 1957 - Stemmen uit Afrika (gedichten)
  • 1972 - Bibliografie van het Papiamentu
  • 1973 - Dubbelspel
  • 1974 - Sisyphiliaans alpinisme tegen miten
  • 1975 - Afscheid van de koningin
  • 1977 - Albert Helman, de eenzame jager
  • 1979 - Nobele wilden
  • 1993 - De ibismensmuis
  • 1995 - De laatste vrijheid
  • 1996 - The Kiss of a Slave. Papiamentu's West-African Connections (proefschrift)
  • 2001 - De eeuwige hond
  • 2005 - Eén ding is droevig
  • 2006 - De deserteurs
  • 2006 - Drie romans (bevat: Afscheid van de koningin; Nobele wilden; De laatste vrijheid)

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]