Frans Francken (I)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frans Francken (I)
Frans Francken the Elder (1542-1616) by Studio of Peter Paul Rubens.jpg
Persoonsgegevens
Geboren ca. 1542
Overleden 1616
Geboorteland Zuidelijke Nederlanden
Beroep(en) Kunstschilder
Oriënterende gegevens
Stijl(en) barok
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur
Triptiek van de Calvarie (1585) bewaard in Sevilla

Frans Francken (I) (de Oudere) (Herentals, ca. 1542 - Antwerpen 1616) was een Zuid-Nederlandse kunstschilder uit de barokperiode, een van de belangrijkste schilders in Antwerpen tijdens de Contrareformatie.[1] Hij is vooral bekend om zijn grote altaarstukken en allegorische schilderijen. Hij behoorde tot de Franckendynastie van schilders die in de 17e eeuw een belangrijke rol speelden in de Antwerpse kunstwereld

Hij wordt hier Frans Francken (I) of de Oudere genoemd om hem te onderscheiden van zijn derde zoon Frans Francken (II), en diens zoon Frans Francken (III), die beiden eveneens schilders waren. Ook zijn zoon Hiëronymus Francken (II) en zijn broers Hiëronymus (I) en Ambrosius (I) Francken waren lid van deze schildersfamilie.

Leven[bewerken]

Francken werd geboren in Herentals als de tweede zoon van Nicolaas Francken, een onbekende schilder uit Herentals.[2] Zijn vader vestigde zich later in Antwerpen en was waarschijnlijk zijn eerste leraar. Hij werd de meester van de Antwerpse Sint-Lucasgilde in 1567 en was diaken in 1587.[1] Zijn jongere broers Hieronymus Francken I en Ambrosius Francken werden ook succesvolle schilders. De vroege biograaf Karel van Mander schrijft dat Frans Francken de Oudere een leerling was van de toonaangevende Antwerpse maniëristische schilder Frans Floris.[3]

Frans Francken trouwde met Elisabeth Mertens. Op het moment van zijn dood in 1619 waren van zijn kinderen nog in leven: Thomas, Frans, Hieronymus, Ambrosius II, Magdalena en Elisabeth.[4]

Leerlingen van zijn zoon Frans waren onder anderen: Gortzius Geldorp, Herman van der Mast en Jan de Wael.[4]

Werk[bewerken]

Christus onder de schriftgeleerden

Frans Francken de Oude maakte vooral altaarstukken, aangezien daarnaar een grote vraag was als gevolg van de beeldenstorm van de calvinisten. Zijn meesterwerk is een drieluik getiteld Christus onder de schriftgeleerden, dat werd gemaakt voor de kathedraal van Antwerpen in 1587. De figuren zijn vrij houterig in de late maniëristische stijl. De hoofden daarentegen tonen de vaardigheid van de kunstenaar voor portretten. Frans Francken de Oudere was ook een portretschilder; enkele hofportretten worden aan hem toegeschreven.[1]

Zijn vroegste schilderijen waren in de stijl van Frans Floris, maar na 1600 ontwikkelde hij zijn eigen stijl, die classicistische kenmerken, vergelijkbaar met het werk van Otto van Veen.[5]

De strijd van de Tijd tegen de Dood

Frans Francken de Oudere schilderde kleinschalige kabinet foto's, een genre waarin zijn zoons Frans en Hieronymus zouden uitblinken.[1] Hij werd verder bekend om zijn allegorische schilderijen, een traditie die zijn zoon Frans zou voortzetten. Een voorbeeld van een allegorisch schilderij is de De strijd van de Tijd tegen de Dood in de Bayerische Staatsgemäldesammlungen.

Panelen van hem worden bewaard in de kathedraal van Antwerpen, het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen, Sint Waldetrudiskerk van Herentals, het Bonnefantenmuseum te Maastricht, het Musée des Beaux-Arts van Besançon en het Musée des Beaux-Arts van Nancy. Het schilderij Triptiek van de Calvarie wordt bewaard in het Museo de Bellas Artes te Sevilla. Oorspronkelijk hing het schilderij in een plaatselijk hospitaal.

Stamboom van de familie Francken[bewerken]

Nicolaes Francken
1515–1596
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Hieronymus Francken I
circa 1540–1610
 
Frans Francken I
1542–1616
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ambrosius Francken I
1544–1618
 
(Cornelis Francken)
1545-?
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Isabella Francken
 
Thomas Francken
1574–na 1639
 
Hieronymus Francken II
1578–1623
 
Frans Francken II
1581–1642
 
Ambrosius Francken II
1590–1632
 
 
 
 
 
Hans Francken
1581–1624
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Frans Francken III
1607–1667
 
Hieronymus Francken III
1611–na 1661
 
Ambrosius Francken III
1614–1662
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Constantijn Francken
1661–1717
 
 
 
 
 
 
 

Referenties[bewerken]

  1. a b c d Ursula Härting. "Francken." Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 10 mei. 2014
  2. Christa Grossinger, Noord-Europese jury schilderijen: catalogus van Nederlanse & Duitse schilderijen van vóór 1600 in het Engels kerken en scholen , Harvey Miller, 1992, p. 263
  3. Frans Francken in Karel van Manders Schilder-boeck uit 1604
  4. a b Frans Francken (I) aan Nederland Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
  5. Franks Francken I, in:. Walter A. Liedtke , Vlaamse Schilderijen in het Metropolitan Museum of Art , Metropolitan Museum of Art, New York, 1984, p. 224

Literatuur[bewerken]