Františkovy Lázně

**Františkovy Lázně**
Stad in Tsjechië
	;
Situering
Regio (kraj)	Karlsbad
District (okres)	Cheb
Coördinaten	50° 7′ NB, 12° 21′ OL
Algemeen
Oppervlakte	25,74 km²
Inwoners	5.607 (1 januari 2025)
Politiek
Burgemeester	Ivo Mlátilík
Overig
Postcode(s)	351 01
Gemeentenummer	554529
Website	http://www.mufrlazne.cz
Foto('s)
Portaal	Tsjechië

Františkovy Lázně (Duits: Franzensbad) is een stad in de Tsjechische regio Karlsbad. De stad heeft 5.428 inwoners. Sinds 2021 staat het kuuroord op de UNESCO-Werelderfgoedlijst als onderdeel van de Historische kuuroorden van Europa.

Geschiedenis

Františkovy Lázně is beroemd geworden als kuuroord. In de 14de eeuw was in het moerasgebied ter plaatse een heelkrachtige bron onder de naam Sauerbrunn bekend, waarvan het water in latere eeuwen ook in flessen onder de naam Schletterer Sauerwasser werd verkocht. In 1705 werd het eerste Gasthaus met badaccommodaties opgericht om bezoekers te herbergen. Dit gebouw heeft er tot 1808 gestaan. In het jaar 1791 liet de arts Bernhard Adler ter bescherming van de bron een houten paviljoen eroverheen aan te leggen en het water in een afgescheiden reservoir leiden. De zogenaamde wasvrouwen die vanuit de stad Eger (Cheb) hier werkten, waren er niet blij mee, zij konden immers het water niet meer verkopen. Ze verwoestten het paviljoen. In 1794 werd een nieuw paviljoen en een kuurhuis gebouwd, onder bescherming van de Oostenrijkse keizer Frans en te zijner ere onder de naam Kaiser Franzensdorf, in 1807 verkort tot Franzensbad. Voor de minder vermogenden werd door Christian Loimann, burgemeester van Eger, in 1827 een algemeen toegankelijk bad ingericht met 30 badkamers. Later werden nog twee baden gebouwd. In 1852 werd Franzensbad onafhankelijk van Eger en in 1865 kreeg het stadsrechten. Inmiddels had de stad een grote naam opgebouwd als kuuroord. Een onderzoeksinstituut voor de kwaliteitscontrole van het water werd opgericht. Vooral vrouwen werden geacht baat te hebben bij het bronwater. In 1862 werd Franzensbad een onafhankelijke gemeente. In 1865 kreeg het stadsrechten. Ten behoeve van de gasten werd naast de katholieke een protestantse kerk opgericht, en een synagoge.

De Eerste en Tweede Wereldoorlog waren rampzalig voor Franzensbad en andere kuuroorden. De buitenlandse gasten bleven weg. In 1918 werd de stad met het overige Sudetenland bij het nieuwe Tsjecho-Slowakije gevoegd, ondanks protesten van de bevolking. Bij het Verdrag van München annexeerde het Nazi-Duitsland het Sudetenland in 1938. De minderheid van Tsjechen paste zich aan of vluchtte. Evenals de Joden, voor zover deze niet werden geïnterneerd. De synagoge werd afgebrand.

In de Tweede Wereldoorlog namen de Amerikanen de stad in mei 1945 in en droegen haar later weer over aan het Sovjet-leger. De stad kwam weer bij Tsjecho-Slowakije en de Duitstalige bevolking van bijna 4.000 inwoners werd op grond van de Benešdecreten verdreven over de nabijgelegen grens met Duitsland.

Bronnenbaden

In totaal zijn in Františkovy Lázně/Franzensbad 24 bronnen waarvan er nog twaalf worden gebruikt. Het water van de meeste bronnen in Franzensbad heeft een doordringende zwavelgeur, in tegenstelling tot die in Karlsbad (Karlovy Vary) en Mariënbad (Mariánské Lázně). De stad was een van de eersten in Europa die een modderbad bezat. Franzensbad is eveneens bekend om haar therapie met kaolin, een fijne witte klei die ook wordt gebruikt voor de fabricage van porselein.

De bronnenbaden en hotelbedrijven werden na de oorlog genationaliseerd en verloor zijn buitenlandse gasten. De Tsjechische naam Františkovy Lázně is gebruikelijker geworden. Sinds 1990 probeert het als concurrent van de nabijgelegen grotere baden in Karlsbad en Mariënbad weer een eigen plaats als kuuroord te verwerven.