Frantz Fanon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Frantz Fanon

Frantz Fanon (Fort-de-France, Martinique, 20 juli 1925Washington D.C., Verenigde Staten, 6 december 1961) was een Frans-Martinikaanse psychiater, schrijver, Pan-Afrikaans filosoof, vrijheidsstrijder en revolutionair. Zijn werk had invloed op het postkoloniale denken, het marxisme en de kritische theorie.[bron?]

Fanon werd geboren op Martinique, als zoon van een douaneambtenaar. Hij groeide op in een middenklassengezin, en volgde het Lycée Schoelcher, waar Aimé Césaire een van zijn leraren was. Tijdens de Tweede Wereldoorlog diende hij in het leger van de Vrije Fransen en vervolgens studeerde hij geneeskunde en psychiatrie in Frankrijk. Hij werkte van 1952 tot 1956 als psychiater in Algerije waar hij zich ook bezighield met de Algerijnse onafhankelijkheidsstrijd, en wel als redacteur van het blad van het Front de Liberation Nationale (FLN).

Fanon is een invloedrijk denker en schrijver, waarbij zijn bekendste werk waarschijnlijk zijn tweede boek is, Les Damnés de la Terre (De verworpenen der aarde, 1961). Zijn eerste boek, Peau noire, masques blancs (Zwarte huid, blanke/witte maskers), gaat over de psychologische gevolgen van kolonisatie en onderdrukking. Met Les Damnés de la Terre verkreeg hij wereldwijde faam als inspiratiebron voor vrijheidsstrijders in de derde wereld. Fanon stelt zich niet tevreden met nationale of economische onafhankelijkheid, maar predikt een integraal herontwaken, ook in cultureel en intellectueel opzicht. Fanon geldt als belangrijke inspiratiebron in de postkolonialisme-stroming.

Hij was gehuwd met Josie Dublé (1930-1989) en had met haar een zoon. Uit een eerdere relatie had hij een dochter.

Fanon staat er om bekend dat hij niet zelf zijn werken opschreef, maar ze dicteerde aan zijn vrouw Josie, die zijn werk opschreef en in een aantal gevallen redigeerde, aanpaste en aanvulde.[1]

Fanon overleed op 36-jarige leeftijd aan de gevolgen van leukemie.

Controverse over vertaling[bewerken | brontekst bewerken]

Fanons eerste boek, Peau noire, masques blancs, is twee keer in het Nederlands vertaald. De eerste vertaling, Zwarte huid, blanke maskers, door Evelien van Leeuwen, werd uitgebracht in 1971, en de tweede, Zwarte huid, witte maskers, door Jeanne Holierhoek, werd uitgebracht in 2018. Zwarte huid, witte maskers werd gepresenteerd in De Balie op donderdag 13 december 2018, met sprekers Glenn Helberg (psychiater, gespecialiseerd in onder andere transculturele psychiatrie), Babah Tarawally (schrijver en journalist), Patricia Pisters (hoogleraar filmwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam), Babs Gons (schrijver, performer en theatermaker), Grâce Ndjako (schrijver, filosoof en politicoloog met een specialisatie in het werk van Fanon) en Jeanne Holierhoek (de vertaler van dit boek). De gespreksleider was Aldith Hunkar.[2] Bij deze boekpresentatie werd ook duidelijk dat er een controverse was rondom de vertaling, verwoord door met name Grâce Ndjako in De Nederlandse Boekengids.[3]

Publicaties (in Nederlandse vertaling)[bewerken | brontekst bewerken]

  • Zwarte huid, blanke maskers. Vertaald door Evelien van Leeuwen. Utrecht, Bruna, 1971. 3e druk 1984 (Amsterdam, Van Gennep). ISBN 90-6012-562-2
  • Zwarte huid, witte maskers. Vertaald door Jeanne Holierhoek. Octavo Publicaties, 2018. ISBN 9789490334246.
  • De verworpenen der aarde. Inleiding door Jean-Paul Sartre. Vertaald door Han Meyer. Utrecht, Bruna, 1969. 3e druk 1984 (Amsterdam, Van Gennep). ISBN 9060123948
  • Waarom de Algerijnen geweld gebruiken. Amsterdam, Socialistisch Perspectief, 1960.