Frontnacht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Dit artikel is in bewerking voor de Schrijfwedstrijd. Crystal wp.png
Wil je een grotere wijziging in dit artikel doorvoeren, dan is het misschien beter deze eerst op de overlegpagina voor te stellen. Voor uitleg hierover zie hier.
Frontnacht
Gehouden in Steenstrate (Ieper)
Vlag van België België
Data 27 augustus 2022 (afgelast)
Organisator vzw IJzerwake
Thema extreemrechtse muziek
Detailkaart
Frontnacht (België)
Frontnacht

Frontnacht was een gepland extreemrechts muziekfestival dat in 2022 in de Belgische stad Ieper zou plaatsvinden, maar werd afgelast. Het werd georganiseerd door vzw IJzerwake en zou plaatsgrijpen op zaterdag 27 augustus 2022, de vooravond van de IJzerwake, aan het monument van de gebroeders Van Raemdonck in Steenstrate. De muziekgroepen op de affiche werden in verband gebracht met fascisme en neonazisme. Na een golf van verontwaardiging en protest, trok het stadsbestuur op 16 augustus de vergunning in.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Context[bewerken | brontekst bewerken]

IJzerwake 2019

Sinds 1920 organiseert het IJzerbedevaartcomité een jaarlijkse IJzerbedevaart om de gesneuvelde Vlaamse soldaten uit de Eerste Wereldoorlog te herdenken. Het groeide uit tot een van de belangrijkste manifestaties van de Vlaamse Beweging. Eind 20e eeuw groeiden de spanningen binnen de Vlaamse Beweging over de ideologische koers van onder andere de IJzerbedevaart. Zo bliezen in de jaren 1980 Europese neonazi's verzamelen in de marge van de IJzerbedevaart, wat de organisatie veroordeelde. Uit onvrede organiseert de radicale of extreemrechtse vleugel rond het Vlaams Blok en later Vlaams Belang sinds 2003 een eigen evenement, de IJzerwake. Na enkele edities waarin het aantal deelnemers afnam, trok de IJzerwake vanaf 2019 meer jongeren aan onder invloed van Schild & Vrienden.[1] Tijdens de editie van 2021, waarop zo'n 2000 deelnemers waren,[2] werd de wake onder andere bijgewoond door leden van de Nederlandse neonazistische groepering Volksverzet.[3]

Aankondiging en vergunning[bewerken | brontekst bewerken]

In mei 2022 kondigde de organisator een bijkomend festival met "identitaire" muziek aan de vooravond van de IJzerwake, inclusief festivalcamping.[4] vzw IJzerwake wilde het muziekfestival organiseren om een jonger publiek aan te trekken.[5] Voorzitter Wim De Wit stelde:

"Wij zijn tot het besef gekomen dat wij moeten verjongen als wij de IJzerwake een toekomst willen geven. Ik stelde vast dat op vorige twee edities opvallend veel jongere mensen aanwezig waren. Een aantal van die jonge mensen hebben zich gegroepeerd om ook op de zaterdagavond een activiteit te organiseren, en dat is Frontnacht geworden. De bedoeling is dat die jonge mensen ook blijven overnachten en 's anderendaags ook naar de IJzerwake komen. De toekomst is aan de jonge mensen. Als wij geen jonge bezoekers krijgen, dan sterven wij op den duur uit."[6]

Ten tijde van de aankondiging was nog geen vergunningsaanvraag ingediend bij de stad Ieper.[4] Op 1 juni berichtten de media dat de organisatoren overgingen tot een aanvraag.[7] In juli gaf de stad toestemming onder voorwaarden.[8] Ze stipuleerde:

"Artikel 1: toelating te verlenen tot het organiseren van het evenement mits alle opgelegde verplichtingen nageleefd worden. Indien er wordt vastgesteld dat de bands of leden van de bands die optreden veroordeeld zijn voor racisme, negationisme, deelname aan neonazistische of extremistische organisaties of er zou worden vastgesteld dat er in hun optredens of in hun liedjesteksten wordt aangezet tot discriminatie, haat, geweld of segregatie of er hierin denkbeelden worden verspreid over rassensuperioriteit of rassenhaat of indien er door het college van burgemeester en schepenen of bij hoogdringendheid door de burgemeester op basis van de bevoegdheden toegekend in de Nieuwe Gemeentewet wordt vastgesteld dat de veiligheid en/of de fysieke of mentale integriteit op ‘Frontnacht’ niet kan gegarandeerd worden, zal de vergunning per direct worden ingetrokken zonder dat er hier in hoofde van de vergunningverlenende overheid enige schadevergoeding kan opeisbaar zijn."[9]

Banden met neonazi's en fascisten[bewerken | brontekst bewerken]

Bronson werd opgericht door leden van CasaPound, zelfverklaarde "fascisten van het derde millennium". De organisatie verheerlijkt Mussolini en wordt ervan beschuldigd aan te zetten tot geweld tegen immigranten, minderheden en politieke tegenstanders.

De Mediahuis-kranten,[10] Het Observatorium,[11] Anti-Fascistisch Front[12][13][14] en het platform voor onderzoeksjournalistiek Bellingcat[15] brachten de uitgenodigde bands in verband met fascistische en neonazistische organisaties in het buitenland. De Italiaanse hardcore punkgroep Bronson, de headliner, is gelieerd aan de neofascistische beweging CasaPound. Zanger Philipp Neumann van Flak verheerlijkt in zijn muziek het nationaalsocialisme, de SS en Hitler en roept op om de joden uit te moorden. Zowel Neumann als de Nederlander Harm-Jan Smit (Flatlander) traden eerder op voor de Amerikaanse supremacistische skinheads Hammerskins. De Duitse groep Sacha Korn onderhoudt volgens experts losse banden met extreemrechts in Europa. Voor de beveiliging van Frontnacht zou Project Thule ingeschakeld worden, "een soort privémilitie" van de in 2014 veroordeelde terrorist Tomas Boutens.[16]

Verzet[bewerken | brontekst bewerken]

Begin juli reikte het stadsbestuur van Ieper, waar Open Ieper, N-VA en Vooruit de meerderheid uitmaken, een vergunning uit aan Frontnacht. Bevoegd schepen Diego Desmadryl gaf te kennen dat "[als] er linken zijn met het neonazisme of neofascisme", de activiteit zou worden geweigerd.[17]

Jordy Sabels, fractieleider van Groen Ieper kloeg de vergunning aan in de gemeenteraad en lanceerde een petitie om de vergunning in te trekken:[18]

"We betreuren dat de stad niet onmiddellijk de aanvraag heeft geweigerd, op ethische grond [...] Wat wij kunnen doen is het stadsbestuur wakker schudden en als burgers laten weten dat we hier niet voor kiezen. [...] Als Vredesstad kunnen we extreme standpunten en ideologieën niet tolereren en heeft dit festival dan ook geen plaats op ons grondgebied. Ieper vredesstad moet meer zijn dan een logo, het is iets wat we in onze kern moeten uitdragen."[19]

De petitie werd zo'n 600 keer getekend.[20] Sabels ontving doodsbedreigingen als reactie.[21]

Begin augustus bundelden verschillende lokale organisaties en burgers zich in een antifascistisch Vredescollectief. Het Vredescollectief bracht een open brief uit,[22] die ondertekend werd door de 8 mei-coalitie, ABVV West-Vlaanderen, Anarchistisch Collectief Brugge, ACV West-Vlaanderen, CD&V Ieper, Een Andere Joodse Stem, Gezinsbond Colette Verschaeve, Groen Ieper, Hand in Hand tegen racisme, Hart boven Hard, Ieperse kunstkring Richten, Intal, Käthe Kollwitz Collectief, Links Ecologisch Forum, PVDA Ieper-Westhoek, Stream Media, Vrede vzw, Vredesactie Brugge en Wakker voor Vrede, alsook door Jan Breyne, Piet Chielens, Luc Dehaene, Jan Durnez, Gilbert Ossieur en Lieven Stubbe.[23][9]

"Dat een vredesstad beoogt diverse geloofsovertuigingen en ideologieën te willen omarmen in een verdraagzaam en tolerant klimaat van samen-leven, zal iedereen toejuichen. Verschillende, afwijkende meningen vreedzaam naast elkaar laten bestaan is een nobel, hoog doel en daarmee zet Ieper zich op de wereldkaart. [...] Wat 'Frontnacht' beoogt staat daar haaks op. Haat is namelijk geen mening."[9]

— Open brief van Vredescollectief Ieper

Er volgde een tweede petitie die meer dan 4000 keer werd ondertekend.[24][25] De oproep werd onder andere gesteund door schrijver Tom Lanoye.[26][27]

Op 16 augustus vroeg de PVDA in een nationale communicatie om het festival te verbieden[28] en dreigde Vooruit-voorzitter Conner Rousseau dat de Vooruit-schepenen uit de Ieperse bestuurscoalitie zouden stappen als de vergunning niet werd ingetrokken.[24]

De organisatoren reageerden dat het om nepnieuws ging en dat het Vredescollectief een initiatief was van PVDA. Woordvoerder Wim De Wit dreigde de kosten te verhalen op de stad Ieper als het festival niet kon doorgaan.[29][27]

Iepers burgemeester Emmily Talpe

Het stadsbestuur reageerde dat het punt besproken zou worden op het eerstvolgende college, op 16 augustus.[30] Daarvoor had het nieuw onderzoek aangevraagd bij het Orgaan voor de Coördinatie en de Analyse van de Dreiging (OCAD).[31] Het OCAD verstuurde de resultaten – een negatief rapport, dat de line-up in verband bracht met neonazisme en wees op een gemiddeld dreigingsniveau – op 5 augustus;[16] de burgemeester en schepenen zouden ze op 9 augustus hebben ontvangen.[32] Daarnaast gaf de politie te kennen mogelijk niet genoeg mankracht te hebben om het evenement in goede banen te leiden.[33] Europese inlichtingendiensten drukten hun ongerustheid uit.[34] In De Standaard van 16 augustus liet Duits muziekwetenschapper Thorsten Hindrichs, kenner van de extreemrechtse muziekscene, verstaan:

"We merken hier in Duitsland dat jonge neonazi’s in Telegram-kanalen afspreken om naar Frontnacht te gaan. Ik raad mensen van kleur of lgbti-mensen dan ook af om in dat weekend in de buurt van Ieper te komen."[33]

De uitspraak van Hindrichs ontlokte bij Kamerlid Dries Van Langenhove (Vlaams Belang) een tweet waarin hij suggereerde "zuiver bij wijze van wetenschappelijk experiment, eens [te] kijken wat er zou gebeuren met een Vlaamse stad als we er een tijdje alleen nog etnische Vlamingen toelaten en we de 'multiculturele verrijking' dus terugdraaien." De uitspraak werd veroordeeld door onder andere Bart Somers, Theo Francken en partijgenoot Chris Janssens; voorzitter Tom Van Grieken stelde nadat Van Langenhove de tweet verwijderde dat "huidskleur geen issue is voor Vlaams Belang".[35][36]

Annulatie[bewerken | brontekst bewerken]

In de namiddag van 16 augustus bogen burgemeester Emmily Talpe en de schepenen van Ieper zich tijdens het college opnieuw over de vergunning, met onder andere het rapport van het OCAD.[33] De stad Ieper trok de vergunning in omdat de line-up niet voldeed aan de gestelde voorwaarden.[37]

De Wit reageerde "met verbazing, met verstomming en met verontwaardiging" op de beslissing.[37] Zowel Frontnacht als de voorziene camping werden geschrapt. De vzw IJzerwake besliste op 17 augustus om niet naar de Raad van State te stappen,[38] maar kwam daar op 19 augustus op terug, ook al zou het indien succesvol niet meer lukken om het evenement te laten doorgaan.[39]

Afloop[bewerken | brontekst bewerken]

Voorafgaand aan het weekend van 27 en 28 augustus werd gevreesd dat er alsnog extremisten naar Ieper zouden komen[40] of dat er antifascistische tegenbetogingen zouden plaatsvinden.[41] Dat gebeurde evenwel niet. Op zondag 28 augustus ging de 21e editie van de IJzerwake door. Volgens de politie waren er 1500 deelnemers en verliep het evenement zonder incidenten.[42] De Wit haalde in zijn toespraak uit naar de beslissing van het stadsbestuur.[43] In de media werd de aanwezigheid van Tomas Boutens opgemerkt.[44]

Het Vredescollectief Ieper annuleerde de geplande protestactie op 27 augustus.[45] Wel legden het Vredescollectief en de 8 mei-coalitie in Ieper bloemen neer aan een gedenksteen voor burgers in het Verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. De bloemenhulde werd bijgewoond door Simon Gronowski.[46]

De Ieperse oppositiepartijen bekritiseerden het stadsbestuur omdat ze het evenement eerst wel vergunden. De hetze bracht de stad ook imagoschade toe, volgens onder andere het Vredescollectief en schrijver Tom Lanoye.[47][48] Burgemeester Talpe en schepen Desmadryl verdedigden de gemaakte beslissingen; er was volgens hen lange tijd geen juridische grond om het festival niet te vergunnen.[21]

Programma[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]