G.B.J. Hiltermann

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Mr. G.B.J. Hiltermann in 1969 voor de Amsterdamse rechtbank naar aanleiding van het door de Volkskrant aangespannen kort geding.

Gustavo Bernardo José (Guus) Hiltermann (Buenos Aires (Argentinië), 1 mei 1914 - Amsterdam, 15 juli 2000) was een Nederlands journalist, politiek commentator, uitgever en historicus.

Voornamen[bewerken]

Hiltermann werd uit Nederlandse ouders in Argentinië geboren. Naar zijn eigen zeggen wilden zijn ouders hem Gustaaf Bernard Jozef noemen, maar de Argentijnse wet stond uitsluitend Spaanse voornamen toe. Hiltermann liet zich nimmer voluit bij de voornaam noemen en hij werd achter zijn rug vaak aangeduid als Geebeejee, naar zijn voorletter.

Werkzaamheden[bewerken]

Hij werkte enige tijd voor De Telegraaf. In 1942 stapte hij op bij de krant, naar eigen zeggen omdat de Duitsers de krant dwongen een antisemitisch artikel te plaatsen.[bron?] Dit wordt overigens weerlegd in het boek "Het Geheim van de Telegraaf" van Mariëtte Wolf.[bron?] Daarna was hij een van de medeoprichters van Elsevier. Tussen 1952 en 1965 was hij eigenaar en directeur van de Haagse Post, waar zijn echtgenote Sylvia Brandts Buys op dat moment hoofdredactrice was. Later werd hij hoofdredacteur van de zesde druk van de Winkler Prins Encyclopedie.

Hij promoveerde in 1972 aan de Universiteit van Utrecht op het proefschrift "Oost-Europa en de Duitse Deling". Deze promotie werd verstoord door de Utrechtse vereniging van geschiedenisstudenten UHSK, vanwege bezwaren tegen zijn denkbeelden. Naar aanleiding van deze promotie maakte Theo Uittenbogaard een portret van hem in het VPRO-programma 'Het Gat van Nederland'. Gedurende zijn werkzame leven schreef hij veel artikelen en boeken.

De toestand in de wereld[bewerken]

Verreweg de meeste landelijke bekendheid verwierf hij met zijn wekelijkse radiocommentaar op de internationale politiek: De toestand in de wereld, door mr. G.B.J. Hiltermann, bij de AVRO gepresenteerd in AVRO's Radiojournaal op zondagmiddag om 1 uur. Hij begon hiermee in oktober 1956 en de laatste werd uitgezonden op 22 november 1999. Deze commentaren werden gekenmerkt door geoliede zinsconstructies, een gedragen toon en in het algemeen pro-westerse stellingnames. De laatste zin van elke column eindigde steevast met de woorden 'de toestand in de wereld'. In nogal wat Nederlandse huiskamers vormde dit commentaar een vertrouwd element van de zondagmiddag. Hij sprak ruim 2000 radio-columns uit. Volgens bronnen bij de AVRO sloeg hij nauwelijks een week over. Na 39 jaar op de zondagmiddag verhuisde hij in 1995 naar de woensdag en kwam in september 1999 uiteindelijk op de maandagmiddag terecht.

Hij besloot zijn laatste commentaar met "De tijd van eeuwige vrede is nog niet aangebroken, en dat zijn mijn laatste woorden over de toestand in de wereld."

Conflicten[bewerken]

In 1969 had hij een conflict met de Volkskrant. In een van zijn columns noemde hij het dagblad rondweg antisemitisch, althans anti-Israël. De Volkskrant spande een proces wegens smaad tegen hem aan. In hoger beroep werd besloten dat Hiltermann zijn uitspraak moest terugnemen, wat hij publiekelijk in zijn rubriek deed.

In juni 1998 haalde hij zich de woede van het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie op de hals door veel asielzoekers voor etnische profiteurs uit te maken. Ook zei hij dat etnische minderheden niets toevoegen aan de cultuur. Hierop besloot de directie van de AVRO zijn teksten vooraf te raadplegen.

Citaten[bewerken]

  • "Leven zonder God is minder makkelijk dan het leek. Smartelijk missen velen in deze nieuwe tijd ook de duivel. Tot hen behoort Amerika’s meest gelezen onheilsprofeet professor Noam Chomsky."
  • Hiltermanns definitie van zichzelf: "een progressieve, liberale, democratische cultuurdemocraat".
  • "Er bestonden twee meningen: de zijne en de verkeerde" (Collega-commentator Arie Kuiper)
  • "Je had Luns en je had Hiltermann. Hij was een conservatief en poseerde als man van het midden." (Directeur A. van Staden van het Instituut Clingendael)

Trivia[bewerken]

Na het overlijden van Hiltermann schreef NRC Handelsblad als grapje: "Mr. G.B.J. Hiltermann spreekt over de toestand in de andere wereld."