Gardabani (gemeente)
Gemeente in Georgië  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Locatie in Georgië | |||
 | |||
| Geografie | |||
| Regio | Kvemo Kartli | ||
| Hoofdplaats | Gardabani | ||
| Oppervlakte | 1212.2 km² [1] | ||
| Hoogste punt | Jalno (1874 m) | ||
| Coördinaten | 41° 28' NB, 45° 5' OL | ||
| Bevolking | |||
| Inwoners (2024) | 83.483 [2] (68,9 inw./km²) | ||
| Etniciteit (2024) | Georgisch (48,9%) Azerbeidzjaans (48,5%) | ||
| Religie (2024) | Orthodox (50,0%) Islam (47,7%) | ||
| Overige informatie | |||
| Eerdere namen | Karajaz (1938-1947) | ||
| Tijdzone | UTC+4 | ||
| Website | gardabani | ||
| Gardabani in Kvemo Kartli | |||
  | |||
| Foto('s) | |||
 | |||
| Gemeentehuis | |||
| |||
Gardabani (Georgisch: გარდაბნის მუნიციპალიტეტი, Gardabnis moenitsipaliteti)) is een gemeente in het zuiden van Georgië, gelegen in de regio Kvemo Kartli. De gemeente heeft een oppervlakte van 1212 km², heeft ongeveer 83.000 inwoners (2024) en is gesitueerd in het Kvemo Kartli-laagland tussen hoofdstad Tbilisi en Azerbeidzjan. De gelijknamige stad is het bestuurlijk centrum.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het gebied van de gemeente lag voor een niet nader bekend deel in het historische hertogdom Gatsjiani dat volgens de Georgische mythologie gesticht werd door een zoon van de aartsvader Kartlos. Door de ligging in het stroomgebied van de Mtkvari, het vlakke terrein en de oude toegangswegen naar Tbilisi vanuit het zuiden, werd het gebied veel geteisterd door Perzische invallen en Georgische heroveringen, met name na het uiteenvallen van het Koninkrijk Georgië in de 15e eeuw.
Het gebied behoorde toen tot het Koninkrijk Kartli, dat in 1762 overging in het Koninkrijk Kartli-Kachetië. In de tussentijd kwam het gebied met de Vrede van Amasya in 1555 onder Safavidisch Perzisch gezag te staan.[3] In de 18e eeuw worstelde het Koninkrijk Kartli-Kachetië zich los van de Perzische overheersing.
Russische Rijk
[bewerken | brontekst bewerken]
Als gevolg van het in 1783 gesloten Verdrag van Georgiejevsk tussen Kartli-Kachetië en het Russische Rijk werd het Kartli-Kachetië eerst een Russisch protectoraat en in 1801 door Rusland ingelijfd.[4] Het gebied van Gardabani lag vervolgens tot 1880 in de oejezd Tiflis, dat onderdeel was van achtereenvolgens het gouvernement Georgië (1801-1840), het gouvernement Georgië-Imeretië (1840-1846) en het gouvernement Tiflis (1846-1917).
Het moderne Gardabani lag binnen dat oejezd in de westelijke helft van de districten (oetsjastok) Karajaz,[5] en Sartatsjali.[6] Het zuidelijke deel, Karajaz, werd voornamelijk bewoond door Azerbeidzjanen, die destijds net als andere Turkssprekende etnische groepen als Tataren werden aangeduid.
Democratische Republiek Georgië
[bewerken | brontekst bewerken]Bij verkiezingen in 1918 in de Democratische Republiek Georgië werd Peri-Chan Sofijeva uit het dorp Karajala (ook wel Karajalari) gekozen tot volksvertegenwoordiger voor het district Karajaz. Zij was daarmee volgens de geschiedschrijving de eerste moslima ter wereld die door democratische verkiezingen en met algemeen stemrecht werd gekozen.[7][8]
In de Sovjet-Unie
[bewerken | brontekst bewerken]Karajaz lag tijdens de invasie van het Rode Leger in februari 1921 van de Democratische Republiek Georgië aan een van de belangrijke aanvalsroutes vanuit Azerbeidzjan, waar zwaar werd gevochten tussen beide partijen. De Sovjets trokken aan het langste eind en lijfden de jonge republiek in als de Georgische Socialistische Sovjetrepubliek.
Met de bestuurlijke herindeling van de Georgische sovjetrepubliek rond 1930 bleef het gebied van Gardabani aanvankelijk in het okroeg Tiflis liggen, maar in 1938 werd het rajon (district) Karajaz van het okroeg afgescheiden. Het bestuurlijke centrum van het district werd het dorp Karajaz(i).[9] In dit nieuwe district waren Azerbeidzjanen in de getalsmatige meerderheid, ruim twee derde van de bevolking.[10] In 1947 veranderde de naam van het district en de plaats naar Gardabani. In 1969 kreeg Gardabani stadsrechten.[11]
Onafhankelijk Georgië
[bewerken | brontekst bewerken]Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de onafhankelijkheid van Georgië daalden de economische omstandigheden in het land, maar de gemeente wist de grote emigratiegolf van de jaren 1990 te ontsnappen. In 1995 werd het district ingedeeld bij de nieuw gevormde bestuurlijke regio (mchare) Kvemo Kartli, en werd het in 2006 omgevormd naar gemeente.
In 2006 werden de grenzen van de stadsregio Tbilisi flink aangepast ten koste van de omliggende gemeenten. Gardabani verloor ongeveer 92 km² aan de hoofdstedelijke regio.[12][14] Voor de gemeente Gardabani had dit voornamelijk betrekking op het gebied aan de noordoostkant van Tbilisi, gelegen binnen de oostelijke randweg S9 van Tbilisi, waardoor de gemeente diverse dorpen en veel inwoners verloor aan de hoofdstad.
Tijdens de Russisch-Georgische Oorlog bombardeerden Russische vliegtuigen op 8, 9 en 10 augustus 2008 de luchtmachtbasis Vaziani, twintig kilometer ten oosten van Tbilisi, die in de gemeente Gardabani ligt. Hierbij werd alleen schade aan de basis toegebracht en vielen er geen slachtoffers.[15][16][18]
Geografie
[bewerken | brontekst bewerken]
Gardabani grenst aan zes gemeenten, te weten in het westen Marneoeli en de regiohoofdstad Roestavi, in het noorden de hoofdstad Tbilisi half omheen ligt, in het noorden aan Mtscheta (regio Mtscheta-Mtianeti) en in het oosten aan Sagaredzjo (regio Kacheti). Ten slotte grenst de gemeente in het zuidoosten over een lengte van 26 kilometer aan Azerbeidzjan.
Kvemo Kartlilaagland
[bewerken | brontekst bewerken]Het zuidelijke deel van Gardabani ligt geografisch in het Kvemo Kartlilaagland, waar de Mtkvari doorheen stroomt die een groot deel van de gemeentegrens met Marneoeli vormt. Het laagland ligt op ongeveer 300-400 meter boven zeeniveau, met het laagste punt van de gemeente bij de Azerbeidzjaanse grens, waar de Mtkvari het land uit stroomt. Hier lopen ook een belangrijke internationale autoweg en spoorlijn over de grens.
Iori-hoogland
[bewerken | brontekst bewerken]
Het noordelijke deel van Gardabani met het het oostelijke grensgebied met Sagaredzjo worden gevormd door het Iori-hoogland, een plateau in zuidoostelijk Georgië met een semi-aride klimaat. Gardabani ligt in het noorden om de oostkant van Tbilisi heen gedrapeerd tot aan de noordoostzijde van de stad. Aan de zuidkant van Tbilisi wordt de gemeentegrens met de hoofdstad gevormd door de Sabadoeri bergrug, de meest westelijke uitloper van het Trialetigebergte.
De noordgrens van de gemeente wordt geografisch bepaald door het Jalnogebergte dat de oostelijke verlenging is van het Sagoeramogebergte. De hoogste berg van de gemeente Gardabani en die van het Jalnogebergte is de Jalno van 1874 meter boven zeeniveau.[19]
Demografie
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeente Gardabani telde 83.483 inwoners bij de volkstelling van 2024, een toename van twee procent ten opzichte van de volkstelling van 2014. Het aantal inwoners in hoofdplaats Gardabani groeide met 21 procent in diezelfde periode.
| Bevolkingsontwikkeling van de gemeente Gardabani | ||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1897 | 1923 | 1939 | 1959 | 1970 | 1979 | 1989 | 2002 | 2014 | 2024 | |||||||||
| Gemeente Gardabani[20] | - | - | 17.770 |  72.493 | 117.552 |  100.439 | 115.140 | 114.348 | 81.876 | 83.483 | ||||||||
| Gardabani[21] | - | 904 | 1.846 | - | 9.131 | 13.661 | 17.176 | 11.858 | 10.753 | 13.041 | ||||||||
| Verantwoording data: Bevolkingsstatistiek Georgië 1897 tot heden.[22][23][24][10][2] * Noot:[26] | ||||||||||||||||||
Etniciteit en religie
[bewerken | brontekst bewerken]In de gemeente Gardabani wonen bijna evenveel Georgiërs als Azerbeidzjanen, namelijk respectievelijk 48,9 en 48,5 procent. Sinds de volkstelling van 2014 zijn beide gemeenschappen getalsmatig dichter bij elkaar gekomen door een absolute afname van het aantal Georgiërs en een toename van het aantal Azerbeidzjanen in de regio.[27][28] Kleine minderheidsgroepen zijn Armeniërs (0,7 procent), Russen (0,4 procent), Assyriërs, ruim honderd Osseten, Bosja, Pontische Grieken, Oekraïners en Jezidi's.
De geloofsovertuiging in de gemeente volgt de etnische samenstelling, waarbij de helft Georgisch-Orthodox is en bijna 48 procent moslim. Er is een kleine minderheid Armeens-Apostolisch, katholiek en jehova.[27]
Administratieve onderverdeling
[bewerken | brontekst bewerken]
De gemeente Gardabani is administratief onderverdeeld in 18 gemeenschappen (თემი, temi) met in totaal 40 dorpen (სოფელი, sopeli). Er is één stad (ქალაქი, kalaki).[1]
Bestuur
[bewerken | brontekst bewerken]De gemeenteraad van Gardabani (Georgisch: საკრებულო, sakreboelo) wordt elke vier jaar gekozen in een gemengd kiesstelsel. Een deel wordt via enkelvoudige kiesdistricten gekozen en een deel via evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten.[30] Oud-voetballer Gotsja Dzjamaraoeli was in de periode 2016-2017 het gekozen hoofd van de gemeente, een gambregeli, vergelijkbaar met burgemeester.
| Partij | 2014[31] | 2017[32] | 2021[33] | 2025[34] | |
|---|---|---|---|---|---|
| Georgische Droom (GD) | 24 | 32 | 26 | 36 | |
| Verenigde Nationale Beweging (UNM) | 4 | 2 | 10 | ||
| Overige partijen | 6 [35] |
4 [36] |
|||
| Totaal | 34 | 36 | 36 | 36 | |
Bezienswaardigheden
[bewerken | brontekst bewerken]
Er zijn in de gemeente diverse historische monumenten. Enkele bezienswaardigheden zijn:
- Martkopiklooster. Een historisch klooster ten noordoosten van Tbilisi, net buiten de ringweg S9.[37] Het oorspronkelijke klooster op deze plek stamde uit de 6e eeuw.
- Sjavnabadaklooster. Klooster op de top van een uitgestorven vulkaan, ten zuiden van Tbilisi, een kilometer van de S6 bij het dorpje Teleti.
- Gardabani natuurreservaat. Tussen de stad Gardabani en de Mtkvari rivier ligt dit riviervlakte reservaat waar veel vogels verblijven.
Energie
[bewerken | brontekst bewerken]
Gardabani is het centrum van de thermische elektriciteitsproductie in Georgië. Drie kilometer ten westen van de stad Gardabani staat een complex met meerdere gas- en kolengestookte centrales dat verantwoordelijk is voor vrijwel alle thermische elektriciteitsproductie in het land. Na de Rozenrevolutie van 2003 werd er ingezet op uitbreiding van de elektriciteitsproductie voor meer energieonafhankelijkheid, maar ook om de energiecrisis die het land jarenlang plaagde het hoofd te bieden.[38] In 2006 werd in Gardabani een gasgestookte centrale geopend met een capaciteit van 110 MW, de eerste nieuwe centrale sinds de onafhankelijkheid van het land.[39]
Vanaf 2012[40][41] werd een verdere stapsgewijze investering in de energieonafhankelijkheid van het land gelanceerd met de bouw van nieuwe gecombineerde stoom- en gascentrales in Gardabani. Waterkrachtcentrales produceren 75-80% van de elektriciteit in het bergrijke land, waarvan een deel seizoensgebonden, maar er was naast thermische elektriciteitsproductie nog steeds aanvullende import nodig.[42] Daarnaast stijgt het energieverbruik in het land en zijn verouderde (waterkracht)centrales niet efficiënt genoeg.
In 2015 opende de eerste gecombineerde stoom- en gascentrale van Georgië, de 230 MW sterke Gardabani-1.[43] Begin 2020 volgde Gardabani-2 van 230 MW.[44] In september 2020 werd de bouw van de 272 MW sterke Gardabani-3 centrale aangekondigd,[45] en een jaar later de 250 MW sterke Gardabani-4.[46]
In 2005 opende in de gemeente tussen Gardabani en de Azerbeidzjaanse grens een pompstation voor de Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding, waarmee de Georgische sector werd gecompleteerd. Bij de inauguratie waren de presidenten Micheil Saakasjvili (Georgië), Ilham Alijev (Azerbeidzjan) en Ahmet Sezer (Turkije) aanwezig.[47]
Vervoer
[bewerken | brontekst bewerken]
De weg van internationaal belang, de S4 (E60), passeert door de gemeente tussen Tbilisi en Roestavi, waar de S4 uitgevoerd is als autosnelweg. De S4 eindigt bij de Georgisch-Azerbeidzjaanse grensovergang Tsiteli Chidi (Rode Brug) in de gemeente Marneoeli. Dit is de belangrijkste grensovergang tussen de twee landen met bijna 150.000 buitenlandse reizigers die Georgië binnenkwamen.[48] Azerbeidzjan hield ook na de coronapandemie de landsgrenzen lange tijd dicht, met uitzondering van economisch vervoer. In 2019 waren er nog 1,2 miljoen passages via de grensovergang Rode Brug.[49]
De weg van internationaal belang S5, de Kacheti Highway passeert in oost-west richting de gemeente. Dit is de verbinding vanuit Tbilisi naar de oostelijke regio Kacheti. De S6 (E117) takt af van de S4 in Tbilisi, en passeert circa 12 kilometer door Gardabani aan de zuidkant van Tbilisi, langs een reeks dorpen aan de voet van de Sabadoeri-bergrug, de meest westelijke uitloper van het Trialetigebergte. De S6 gaat via Marneoeli naar Armenië. De S9 Tbilisi Bypass, de oostelijke ringweg rond Tbilisi, ligt voor het grootste deel in de gemeente Gardabani en verbindt de S1 bij Mtscheta met de S5 en de S4 bij Roestavi.
Er liggen verschillende regionale wegen door de gemeente. De belangrijkste zijn de nationale route Sh38 naar het bestuurlijk centrum van Kacheti, Telavi, via de Gomboripas. In het zuiden van de gemeente is de Sh66 een verbinding vanuit Roestavi via Gardabani naar de grensovergang Vachtangisi met Azerbeidzjan.
Ten slotte zijn de Sh157 en Sh158 een toegangsroute naar het David Garedzja-klooster, een bekende toeristische trekpleister aan de Azerbeidzjaanse grens in de gemeente Sagaredzjo.
De internationale spoorlijn Tbilisi - Bakoe loopt door de gemeente en heeft het grensstation bij de stad Gardabani.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 3 (ka) Main Results of the 2014 Census (Publication) (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) p.323-327 (28 april 2016). Gearchiveerd op 13 februari 2020. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- 1 2 (en) 2024 Population Census of Georgia results - Population of Georgia by self-governed units, urban-rural settlements and sex. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 23 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (en) Skinner, Peter F. (2014). Georgia, the Land Below the Caucasus - A narrative history, 1e druk. Narikala Publications, New York, Londen, Tbilisi, "12. "Georgia in the 16th Century: Surviving Turkish and Persian Invasions"", pp.210-231. ISBN 978-0-9914232-0-0. Geraadpleegd op 17 januari 2022.
- ↑ Skinner 2014, pp. 327-328, Hoofdstuk 16 "The Iron Fist: The Russian Annexation of Georgia 1801-1845".
- ↑ Russisch: Караязский участок.
- ↑ Russisch: Сартачальский участок.
- ↑ (en) The world's first democratically elected Muslim woman was from Georgia. Eurasianet (8 maart 2018). Gearchiveerd op 28 september 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) This is our history - Fari-Khanum Sofieva. Council of Europe - I Choose Equally. Gearchiveerd op 28 maart 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ Ook wel Karatapa. In het Russisch Караязы / Кара-тапа, Georgisch ყარატაფა en Azerbeidzjaans Qaratəpə.
- 1 2 (ru) 1939, Караязский район. Ethno Kavkaz. Gearchiveerd op 23 januari 2022. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (ru) Definition of "Gardabani ". Great Soviet Encyclopedia, 3rd edition 1969–1978. Gearchiveerd op 27 maart 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (ka) On Changing the Administrative Boundaries of Tbilisi, Gardabani Municipality and Mtskheta Municipality. Legislative Herald of Georgia (27 december 2006). Gearchiveerd op 7 oktober 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (ka) Results of the First National Census of Georgia in 2002, Volume II (pdf). Census.ge, National Statistics Office of Georgia (Geostat) pp.201-203 (2003). Gearchiveerd op 21 augustus 2019. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ Oppervlakte van Gardabani stond in de volkstelling van 2002 vastgelegd als 1304,1 km²;[13] in de volkstelling van 2014 was dit 1212,2 km².[1]
- ↑ (en) Georgia Says Russian Jet Bombed Vaziani Base. Civil Georgia (8 augustus 2008). Gearchiveerd op 11 mei 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Strategic Targets Bombed Across Georgia. Civil Georgia (9 augustus 2008). Gearchiveerd op 11 mei 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Independent International fact-Finding Mission on the Conflict in Georgia Volume I-III. Max Planck Institute (2009). Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ EU rapport, Volume II, pagina 216[17]
- ↑ (en) Levan Tielidze, Ramin Gobejishvili, Levan Maruashvili en Nikoloz Astakhov (2019). Geomorphology of Georgia. Springer, "12 Eastern Georgia (Iveria) Intermountain Plain", p.212. ISBN 978-3-319-77764-1. Geraadpleegd op 23 maart 2022.
- ↑ Tussen 1938 en 1947 rajon Karaja (Караязский район).
- ↑ Tot 1947 heette de plaats Karaja (Караязы).
- ↑ (en) Population divisions of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 21 maart 2022. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population cities & towns of Georgia. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 22 november 2021. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Ethnic composition rural Georgia 1923. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 15 maart 2022. Geraadpleegd op 18 januari 2022.
- ↑ (en) Population Dynamics in Georgia - An Overview Based on the 2014 General Population Census Data (pdf). National Statistics Office of Georgia, Geostat (29 november 2017). Geraadpleegd op 10 januari 2022.
- ↑ Gecorrigeerd cijfer 2002 gemeente Gardabani is 99.900. Bij de volkstelling van 2014 werd een onverklaarbaar gat ten opzichte van de data van het nationaal statistisch bureau Geostat gevonden. Uit VN begeleid onderzoek is gebleken dat de volkstelling van 2002 ongeveer 8-9 procent te hoog was. Zie[25], "1. Introduction", Pagina 1.
- 1 2 (en) 2024 Population Census of Georgia results - Demographic and Social Characteristics. National Statistics Office of Georgia, Geostat (22 juni 2026). Geraadpleegd op 22 juni 2026. “referentiedatum telling 14 november 2024”
- ↑ (en) Ethnic composition of Georgia 2014. Population Statistics Eastern Europe and former USSR. Gearchiveerd op 31 maart 2023. Geraadpleegd op 30 april 2023.
- ↑ Door de wijziging van de gemeentegrens in 2006 kwamen de dabas Didi Lido en Kodzjori in Tbilisi te liggen
- ↑ (en) Election Code of Georgia - Chapter XVI – Sakrebulo Elections of Self-Governing Communities and Self-Governing Cities (except for Tbilisi) - Artikel 138 e.v.. Legislative Herald of Georgia (25 juni 2025). Geraadpleegd op 10 oktober 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2014 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.17-18. Gearchiveerd op 1 april 2022. Geraadpleegd op 7 maart 2025.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2017 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.18-19. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2021 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.23-25. Gearchiveerd op 5 april 2022. Geraadpleegd op 5 april 2022.
- ↑ (ka) Protocol gekozen raadsleden en burgemeesters 2025 (pdf). CESKO Centrale verkiezingscommissie pp.12-13. Gearchiveerd op 17 oktober 2025. Geraadpleegd op 17 oktober 2025.
- ↑ Onafhankelijken (4), Georgische Arbeiderspartij (1), Beweging van Veteranen en Patriotten van de Georgische Strijdkrachten (1).
- ↑ Europees Georgië (1), Alliantie van Patriotten (1), Georgische Arbeiderspartij (1).
- ↑ (en) Martkopi Monastery. Georgian Travel Guide. Gearchiveerd op 7 juli 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Energy crisis sparks growing unrest: Georgia faces a bleak mid-winter as electricity supplies fall to an all-time low. IWPR via Reliefweb (8 januari 2001). Gearchiveerd op 28 maart 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) President Saakashvili opens new thermoelectric power stations in Gardabani. President Saakashvili Archive (23 januari 2006). Gearchiveerd op 21 december 2024. Geraadpleegd op 16 januari 2026.
- ↑ (en) Georgia's First Combined Cycle Power Plant By Çalik Enerji̇. Çalık Enerji (3 augustus 2012). Gearchiveerd op 5 augustus 2020. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) Turkey's Calik to build Georgian power plant. Reuters (3 augustus 2012). Gearchiveerd op 28 maart 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) Temur Gochitashvili - The new gas-fired, combined cycle TPP will significantly reduce imported electricity. Georgian Oil and gas Corporation (13 januari 2020). Gearchiveerd op 7 februari 2023. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) Gardabani Thermal Power Plant Opened. Georgian Oil and gas Corporation (22 juli 2015). Gearchiveerd op 28 maart 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Giorgi Galharia and Natia Turnava Officially Opened Gardabani TPP 2. Ministerie van Economie en Duurzame Ontwikkeling (17 januari 2020). Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Third TPP to be constructed in Gardabani, Georgia. Report.ge (9 september 2020). Gearchiveerd op 27 november 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Government plans to build a thermal power plant "Gardabani-4". Business Media Georgia (29 september 2021). Gearchiveerd op 9 juli 2022. Geraadpleegd op 27 maart 2022.
- ↑ (en) Georgian celebrations mark major step towards BTC pipeline completion. BP (12 oktober 2005). Gearchiveerd op 16 mei 2022. Geraadpleegd op 28 maart 2022.
- ↑ (en) Georgian Tourism in Figures 2023 (pdf). Georgian National Tourism Administration p.7 (1 september 2024). Gearchiveerd op 3 februari 2025. Geraadpleegd op 3 februari 2025.
- ↑ (en) Georgian Tourism in Figures 2019 (pdf). Georgian National Tourism Administration (1 december 2021). Gearchiveerd op 7 februari 2025. Geraadpleegd op 24 maart 2022.
· 
· 