Gaslighting

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Gaslighting is een vorm van psychologische manipulatie waarbij de pleger erop uit is zijn slachtoffer (tegenstander) mentaal te ontredderen. Dit probeert de pleger te bewerkstelligen door bij het slachtoffer twijfel te zaaien aan het eigen gezonde verstand. De gaslighter zal de werkelijkheid glashard ontkennen, of precies het tegendeel beweren van eerder door hem gedane uitspraken. De term is afkomstig van de titel van het gelijknamig toneelstuk Gaslight, dat ook meermaals verfilmd is. De term wordt ook gebruikt in wetenschappelijke, psychologische literatuur en in de politieke journalistiek.

Twee voorbeelden uit de gelijknamige film[bewerken | brontekst bewerken]

  • De echtgenoot draait zo nu en dan het gaslicht lager. De vrouw merkt dit op, maar de man ontkent in alle toonaarden, en suggereert herhaaldelijk dat ze de laatste tijd wat bijziend overkomt. De vrouw gaat twijfelen totdat ze uiteindelijk gelooft dat niet het licht zwakker wordt, maar haar eigen ogen.
  • De echtgenoot verstopt een schilderijtje. Wanneer de vrouw er tegen hem over begint, weet hij van niets. Als de vrouw er niet is, hangt hij het schilderij terug. Ze is verbaasd wanneer ze het ineens opnieuw ziet hangen. Ze informeert ernaar bij het personeel, maar die weten van niets. Vervolgens ontkent de echtgenoot dat het gesprekje zo plaatsvond. Het ging over het schilderijtje, maar niet dat het weg zou zijn. Hij voegt eraan toe dat hij zich zorgen maakt, dat ze naar een dokter moet en dat hij vreest dat er iets met haar geheugen of verstand is. Haar zelfbeeld brokkelt verder af.