Geertgen tot Sint Jans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Geertgen tot Sint Jans
"Gheerit, Schilder van die Heeren van sint Jans oerden to Haerlem" (anoniem portret, waarschijnlijk 17e eeuw)
"Gheerit, Schilder van die Heeren van sint Jans oerden to Haerlem"
(anoniem portret, waarschijnlijk 17e eeuw)
Persoonsgegevens
Bijnaam Gerrit van Haarlem
Geboren 1460-1465
Overleden 1490-1495
Geboorteland Bourgondische Nederlanden
Beroep(en) Kunstschilder
Oriënterende gegevens
Stijl(en) 'Hollandse Primitieven'
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Geertgen tot Sint Jans, tevens bekend als Gerrit van Haarlem was een Nederlands schilder, actief in Haarlem aan het eind van de vijftiende eeuw.

Levensloop[bewerken | brontekst bewerken]

Over zijn leven is weinig bekend. Hij zou in Leiden geboren zijn rond 1460/1465. Volgens Karel van Mander, in zijn Schilderboeck, was hij een lekenbroeder in het klooster van Sint Jan in Haarlem (waaraan hij zijn naam 'tot Sint Jans' dankte), was hij een leerling van Albert van Ouwater en stierf hij jong, op ongeveer achtentwintigjarige leeftijd.

Slechts twee panelen, geschilderd als beide zijden van een zijluik voor een altaarstuk voor de Janskerk in Haarlem en nu in het Kunsthistorisches Museum van Wenen, zijn met zekerheid van zijn hand. De stijl ervan is echter zo kenmerkend – slanke, popperige figuren met nogal eivormige hoofden met lang voorhoofd – dat een vijftiental andere schilderijen met wisselende zekerheid aan hem kunnen worden toegeschreven. Daarvan zijn er zes die in stijl sterk overeenkomen met de twee panelen uit Wenen, namelijk Opwekking van Lazarus, Johannes de Doper in de wildernis, Geboorte van Christus, Christus als Man van smarten, Maria met Kind en Aanbidding door de koningen (Cleveland). Andere aan Geertgen toegeschreven schilderijen zijn wellicht door hem op vroege leeftijd geschilderd, of door kunstenaars uit zijn omgeving gemaakt.[1]

Werken[bewerken | brontekst bewerken]

Dit is een lijst van werken die worden toegeschreven aan Geertgen tot Sint Jans en zijn atelier.[2]

Afbeelding Titel Afmetingen

h x b (cm)

Techniek Verblijfplaats
Geertgen tot Sint Jans 006.jpg De bewening van Christus [3] 175 x 139 olieverf op paneel Wenen, Kunsthistorisches Museum
Geertgen tot Sint Jans 005.jpg De lotgevallen van de beenderen van Johannes de Doper [4] 172 x 139 olieverf op paneel Wenen, Kunsthistorisches Museum
Geertgen lazarus grt.jpg De opwekking van Lazarus [5] 125 x 97 olieverf op paneel Parijs, Musée du Louvre
Geertgen tot sint jans - johannes de doper.jpg Johannes de Doper in de wildernis [6] 42 x 28 olieverf op paneel Berlijn, Gemäldegalerie
Geertgen tot Sint Jans 002.jpg De geboorte bij nacht [7] 34 x 25,3 olieverf op paneel Londen, National Gallery
Geertgen Man van smarten.jpg Christus als Man van Smarten [8]
of
Nood Gods [9]
24,5 x 24 olieverf op paneel Utrecht, Museum Catharijneconvent
Geertgen tot Sint Jans Mary with Child Milan.jpg Maria met kind [10] 11,8 x 8,7 olieverf op paneel Milaan, Pinacoteca Ambrosiana
Geertgen aanbidding door de koningen cleveland.jpg De aanbidding van de koningen (Cleveland) [11] 30,1 x 19,4 olieverf op paneel Cleveland, Cleveland Museum of Art
Geertgen tot Sint Jans 001.jpg De aanbidding van de koningen (Amsterdam) (Geertgen en/of atelier)[12] 91,5 x 72 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum
Geertgen aanbidding door de koningen praag met fragmenten.jpg De aanbidding van de koningen (Praag) met De verkondiging (Geertgen en atelier ?)[13]
+ Fragment met Jozef
111,2 x 69,5 olieverf op paneel (triptiek) Praag, Národní galerie
Frankfurt am Main, Historisches Museum
Geertgen tot Sint Jans, workshop - The holy kinship - Rijksmuseum.jpg De heilige maagschap (atelier of navolger)[14] 137,2 x 105,8 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum
Geertgen tot Sint Jans Virgin and Child.jpg Maria met kind (Hollitscher-Madonna) (atelier of navolger)[15] 83 x 53,5 olieverf op paneel Berlijn, Gemäldegalerie
De boom van Jesse Rijksmuseum SK-A-3901.jpeg De boom van Jesse (atelier of navolger)[16] 89 x 59 olieverf op paneel Amsterdam, Rijksmuseum
Geertgen Kruisiging Edinburg.jpg Linkerluik: Kruisiging van Christus (atelier of navolger)[17] 26,8 x 20,5 olieverf op paneel Edinburgh, National Gallery of Scotland
Museum Boijmans van Beuningen - Verheerlijking van Maria, Geertgen tot Sint Jans.jpg Rechterluik: De verheerlijking van Maria (atelier of navolger)[18] 26,8 x 20,5 olieverf op paneel Rotterdam, Museum Boijmans Van Beuningen
Geertgen Sint-Bavo.jpg Sint-Bavo (waarschijnlijk een fragment van een drieluik) (Geertgen of navolger)[19] 81 x 52 olieverf op paneel Sint-Petersburg, Hermitage

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • (en) Albert Châtelet, 1980 (1988), Early Dutch Painting. Painting in the Northern Netherlands in the Fifteenth Century (vertaald uit het Frans), Lausanne, Montreux fine art publications
  • (nl) Bernhard Ridderbos & Henk van Veen (red.), 1995, Om iets te weten van de oude meesters, Nijmegen, Sun / Heerlen, Open Universiteit
  • (nl) Henk van Os, Jan Piet Filedt Kok, Ger Luijten & Frits Scholten, 2000, Nederlandse kunst 1400-1600, Zwolle, Waanders / Amsterdam, Rijksmuseum
  • (en) Arie Wallert, Gwen Tauber & Lisa Murphy, 2001, The Holy Kinship. A medieval masterpiece, Zwolle, Waanders / Amsterdam, Rijksmuseum
  • (nl) J. Dijkstra, P.P.W.M. Dirkse & A.E.A.M. Smits, 2002, De schilderijen van Museum Catharijneconvent, Zwolle, Waanders / Utrecht, Museum Catharijneconvent, p. 48-49 (Man van Smarten, ca. 1490)
  • (nl) Jos Koldeweij, Alexandra Hermesdorf & Paul Huvenne, 2006, De schilderkunst der Lage Landen. Deel 1. De middeleeuwen en de zestiende eeuw, Amsterdam University Press
  • (nl) Friso Lammertse & Jeroen Giltaij (red.), 2008, Vroege Hollanders. Schilderkunst van de late Middeleeuwen (Tentoonstellingscatalogus Museum Boijmans-van Beuningen), Rotterdam / Museum Boijmans-van Beuningen
Zie de categorie Geertgen tot Sint Jans van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.