Geertruidskerk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Geertruidskerk
Geertruidskerk op de Markt in Geertruidenberg
Geertruidskerk op de Markt in Geertruidenberg
Plaats Geertruidenberg
Gebouwd in 14/16e eeuw
Restauratie(s) 1876-1886 en in 1955
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  15950
Afbeeldingen
Geertruidenberg, toren van de Geertruidskerk in straatzicht
Geertruidenberg, toren van de Geertruidskerk in straatzicht
Bankenplan
Bankenplan
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Geertruidskerk is de Hervormde kerk van Geertruidenberg. Deze kerk bevindt zich aan Elfhuizen 3.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Op de plaats van deze kerk stond in de 11e eeuw reeds een aan Gertrudis van Nijvel gewijde romaanse kerk uit tufsteen. Omstreeks 1200 werd het schip naar het zuiden toe uitgebreid. Pas in 1315 begon men met de bouw van de toren. In 1325 begon men met de noordelijke zijbeuk, terwijl omstreeks 1400 met de bouw van het priesterkoor en de crypte werd begonnen. Aan de noordzijde werd vervolgens de Onze-Lieve-Vrouwekapel gebouwd, waarna men het het zuidertransept begon.

In 1420 werd, in het kader van de Hoekse en Kabeljauwse twisten, de stad door de Dordtenaren in brand gestoken, waarbij ook de kerk zwaar beschadigd werd. De crypte werd nimmer voltooid en de stenen gewelven werden door houten tongewelven vervangen. De zuidarm van het transept werd in 1439 voltooid en de toren in 1447, terwijl de noordarm en de noordbeuk respectievelijk omstreeks 1500 en omstreeks 1539 werden voltooid.

Nieuwe beschadigingen volgden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Bij de inname in 1593 door Prins Maurits werd de toren gedeeltelijk verwoest en ook de latere belegeringen door de Fransen lieten de kerk niet onbeschadigd. Pas in 1768 werd de toren definitief hersteld. Een ingrijpende restauratie vond plaats van 1955-1990. Toen werd ook de crypte weer uitgegraven.

Uit oude documenten blijkt dat de abdij van Thorn bepaalde rechten had in Geertruidenberg. In 1310 werd de kerk op verzoek van de abdis van Thorn door Theobald, prins-bisschop van Luik, tot kapittelkerk verheven.

De eerste predikant in Geertruidenberg trad aan in 1574. De reeks van predikanten vertoonde echter een hiaat omdat de Spanjaarden de stad weer in bezit namen. Vanaf 1593 werd de kerk definitief Hervormd, later Protestantse Kerk in Nederland.

Gebouw[bewerken | brontekst bewerken]

Het gebouw is een driebeukige hallenkerk met een aan de noordzijde ingebouwde westtoren die uit vier geledingen bestaat. Aan de buitenzijde ziet men drie parallelle zadeldaken. Het bakstenen metselwerk is voorzien van speklagen. Dwarsarmen en koor zijn veelhoekig gesloten.

Inventaris[bewerken | brontekst bewerken]

Het orgel werd gebouwd door Johannes Vollebregt in 1861 en werd uitgebreid in 2005. Het verving een ouder orgel en is afkomstig van de Waalse kerk te Heusden.

De kerk bezit vier tekstborden: Eén uit 1582 ter ere van Willem van Oranje, een regentenbord uit 1583, een bord ter ere van Arent van Duvenvoorde uit 1596, en een visserijbord uit 1616. Voorts zijn er 17e en 18e-eeuwse grafzerken en een epitaaf met marmeren borstbeeld voor stadscommandant Stephanus Coopius (†1649), één voor zijn opvolger Dominicus Cassiopinus (†1651), een monument voor schout-bij-nacht Johan Zoutman uit 1845. Er zijn negen houten rouwborden, waarvan één uit 1662. Het koperen doopbekken uit 1741 is in Lodewijk XIV-stijl.

Vóór de kerk bevinden zich twee hardstenen hekpalen met rocaille-versiering uit 1768, vermoedelijk vervaardigd door Guilliam Carrier.

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]


Zie de categorie Geertruidskerk van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.