Gemeenlandshuis Swanenburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gemeenlandshuis Swanenburg
Huis Zwanenburg te Halfweg 20090927.jpg
Locatie Halfweg
Coördinaten 52° 23′ NB, 4° 45′ OL
Bouw gereed 1645
Monumentstatus rijksmonument
Monumentnummer 19915
Architect Pieter Post
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

Het Gemeenlandshuis Swanenburg (ook wel: Huis Zwanenburg) was een van de historische gemeenlandshuizen van het Hoogheemraadschap Rijnland, aan de Haarlemmerstraatweg in het dorp Halfweg.

In 1517 werd voor het eerst melding gemaakt van een stenen huis op deze locatie, het 'Huis ter Hart', naast de sluizen. Tussen 1645 en 1648 werd door de beroemde architect Pieter Post het 'Huis Swanenburg' gebouwd, gemeenlandshuis van het Hoogheemraadschap Rijnland. De stenen zwanen bij de poort van het huis herinneren hier nog aan.[1]

Vanaf 1735 werden er in hier dagelijks metingen gedaan van het weer. Deze zgn. 'Zwanenburgmetingen' zijn de eerste weermetingen gedaan in Holland. De resultaten worden nog steeds gebruikt voor historische overzichten.[2]

Na de droogmaking van de Haarlemmermeer in 1852 deed het Hoogheemraadschap afstand van het huis en werd het verkocht. Vanaf 1863 was hier een suikerfabriek gevestigd, sinds 1881 geheten: Suikerfabriek Holland, sinds 1919 deel van de CSM. In het oude huis Swanenburg stonden tot 1950 verdampingsketels opgesteld. De suikerfabriek werd in 1991 gesloten. Tegenwoordig maakt het gebouw deel uit van het complex SugarCity.

Het dorp dat bij Halfweg ontstaan was in de Haarlemmermeerpolder werd in 1913, naar de naam van dit huis, Zwanenburg genoemd.

Van 1842 tot 1927 was er tegenover het huis het eerste station Halfweg; het stukje Haarlemmerstraatweg daar (ter hoogte van de overweg tot de westelijke sluis van Zijkanaal F) werd toen het Stationsplein genoemd. In december 2012 werd hier een nieuw station Halfweg-Zwanenburg geopend aan de noordzijde van de Haarlemmerstraatweg (A200), dat door een loopbrug over de autoweg heen wordt verbonden met het trottoir en fietspad bij het Huis Swanenburg aan de zuidzijde van de Haarlemmerstraatweg.