Gemini (protocol)
Gemini is een netwerkprotocol voor het zoeken en ophalen van documenten. Het is ontworpen voor het internet en vergelijkbaar met HTTP en Gopher. Het werd geïntroduceerd in juni 2019 als een moderne alternatieve aanpak voor het delen van documenten op het internet.
Het protocol verplicht het gebruik van TLS als encryptielaag. Dit is vergelijkbaar met wat HTTPS doet, daar wordt het HTTP-verkeer ook voorzien van TLS-encryptie. De hypertext die dit protocol uitwisselt heet "gemtext", wat een simpeler format is dan HTML. Zo zijn hyperlinks enkel op nieuwe regels te plaatsen, en niet midden in bestaande tekst te vinden. De reden hiervoor is dat deze links hierdoor makkelijker terug te vinden zijn.[1]
Het protocol is, net zoals het Gopher-protocol, niet bedoeld om de andere protocollen te vervangen maar juist een aanvulling te zijn. De visie is dat de verschillende protocollen op het internet naast elkaar bestaan.[2] Standaard draait een Gemini-server op TCP-poort 1965. Inmiddels is er een brede verzameling aan software geschreven voor het protocol, bestaande uit clients, servers, browserplug-ins en verdere ondersteuningssoftware voor het gebruik van het protocol.[3]
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het protocol heeft in gebruik en ontwerp veel weg van het Gopher-protocol. Het kwam ook voort uit een blog op de zogenoemde "gopherspace"[4]; het deel van het internet dat via het Gopher-protocol met elkaar communiceert. Er was een langzame groei in het gebruik van het protocol, tot begin 2020. Op 1 mei 2020 kreeg het project plotseling veel meer bekijks, nadat er op Hacker News met veel enthousiasme over het project gesproken werd.[5]
Daarna bleef de "geminispace" gestaagd doorgroeien, ondanks dat er ook oude gebruikers stopten door plotselinge instroom van de vele nieuwe gebruikers die uiteenlopende visies hadden.
Breder publiek
[bewerken | brontekst bewerken]Op 25 juli 2022 gaf James Tomasino een presentatie op het evenement "May Contain Hackers".[6] Daar werd aandacht besteed aan hoe de protocollen Gopher en Gemini ingezet werden om een beter internet te maken. Dit wordt het "klein internet" (in het Engels "Small Internet") genoemd; een plek op het internet zonder tracking, zonder commercieel belang en met controle over de data.
Deze beweging voor een klein internet, of breder een internet met publieke waarden, wordt gedragen door activisten en ondernemers. In Nederland is een van de bekendste voorstanders de internetpionier Marleen Stikker. Voor dit thema heeft zij het boek Het internet is stuk - Maar we kunnen het repareren (ISBN 9789044542677) geschreven.
- ↑ (en) A quick introduction to "gemtext" markup. Geraadpleegd op 30 maart 2025.
- ↑ (en) Project Gemini FAQ (2 september 2023). Geraadpleegd op 30 maart 2025.
- ↑ (en) Gemini software. Geraadpleegd op 30 maart 2025.
- ↑ (en) History of Project Gemini. Geraadpleegd op 30 maart 2025.
- ↑ (en) Gemini – A new, collaboratively designed internet protocol (1 mei 2020). Geraadpleegd op 30 maart 2025 – via Hacker News.
- ↑ (en) Tomasino, James, Rocking the Web Bloat: Modern Gopher, Gemini and the Small Internet (25 juli 2022). Geraadpleegd op 30 maart 2025. “The web is a mess, bloated with data-gathering trackers, predatory UX, massive resource loads, and it is absorbing everything it touches. The Small Internet is a counter-cultural movement to wrangle things back under control via minimalism, hands-on participation, and good old fashioned conversation. At its heart are technologies like the venerable Gopher protocol or the new Gemini protocol offering a refuge and a place to dream of a better future.”