GenX (technologie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

GenX is een technologie die sinds in 2005 in de Verenigde Staten en sinds 2012 in Nederland door het van DuPont afgesplitste chemische bedrijf Chemours in Dordrecht gebruikt wordt bij het produceren van fluorhoudende polymeren, zoals polytetrafluoretheen (PTFE; merknaam Teflon). Deze stoffen worden onder andere gebruikt voor het vervaardigen van anti-aanbaklagen van pannen en voor allerlei hittebestendige coatings. In tegenstelling tot wat vaak in de pers wordt geschreven, is het dus niet een specifieke chemische stof, maar een vervaardigingsproces. De stoffen die met deze methode geproduceerd worden dienen ter vervanging van perfluoroctaanzuur (PFOA), dat in diskrediet gevallen is wegens carcinogene en reprotoxische effecten. Tijdens deze GenX-technologie komen echter evenzogoed onderstaande chemische giftige afvalstoffen vrij.

Chemisch proces[bewerken]

Bij de GenX-technologie wordt de stof perfluor-2-propoxypropaanzuur (FRD-903) gebruikt, dat na reactie met ammoniumhydroxide (ammonia) wordt omgezet in het ammoniumzout daarvan: ammonium 2,3,3,3-tetrafluoro-2-(heptafluoropropoxy)-propanoaat (FRD-902). Tijdens de polymerisatie hiervan wordt het niet-wateroplosbare heptafluoropropyl 1,2,2,2-tetrafluorethylether (El) gevormd. Tijdens het productieproces wordt ook de zeer giftige stof perfluorisobuteen (synoniem perfluorisobutyleen, IUPAC: perfluor-2-methylpropeen) gevormd. De stoffen FRD-903 en El komen tijdens het productieproces vrij in gasvorm en worden door de schoorsteen uitgestoten. FRD-902/FRD-903 wordt ook afgevoerd via het afvalwater van de fabriek.

Giftigheid van de gebruikte stoffen[bewerken]

De GenX-technologie heeft als doel om het gebruik van PFOA te vervangen, omdat PFOA in de natuur nauwelijks uiteenvalt en de neiging heeft om zich in het dierlijk lichaam te binden aan eiwitten, met name in de lever en in het bloed. De klaringstijd van PFOA bedraagt namelijk 2–4 jaar. FRD-902 verlaat vermoedelijk binnen enkele maanden het lichaam weer in onveranderde vorm. Over El is weinig bekend, maar vermoedelijk wordt de giftigheid van deze stof beperkt doordat hij slecht in het lichaam wordt opgenomen en het lichaam weer vrij goed via de adem kan verlaten.

Van FRD-902 is vastgesteld dat het bij vrouwelijke ratten levertumoren veroorzaakt en bij mannelijke ratten pancreas- en Leydigceltumoren. Aangezien de biochemie van ratten op relevante punten afwijkt van die van mensen, kan hieruit niet geconcludeerd worden of de stof ook voor mensen kankerverwekkend kan zijn. Er is echter wel een reden om de stof als verdacht menselijk carcinogeen (categorie 2) te classificeren.