Gennep

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Dit artikel gaat over een plaats in Nederlands Limburg. Zie Gennep (Eindhoven) voor de wijk in Eindhoven.
Gennep
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Gennep Wapen van de gemeente Gennep
Locatie van de gemeente Gennep
Situering
Provincie Limburg
Coördinaten 51° 41' NB, 5° 58' OL
Algemeen
Oppervlakte 50,42 km²
- land 47,71 km²
- water 2,71 km²
Inwoners (1 januari 2014) 17.285? (362 inw/km²)
Hoofdplaats Gennep
Belangrijke verkeersaders Maas, A77 en de N271
Politiek
Burgemeester (lijst) P.J.H.M. de Koning (VVD)
Bestuur D66, CDA, KERN
Zetels
D66
CDA
KERN
PvdA
VVD
17
4
4
4
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.000 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 248.000
WW-uitkeringen (2007) 20 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6590-6599
Netnummer(s) 0485
CBS-code 0907
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.gennep.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Gennep
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Gennep, dec. 2013

Gennep Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) (Geluidsfragment uitspraak in het dialect (info / uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Limburg. De gemeente telt 17.285 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 58,37 km² (waarvan 1,60 km² water).

De stad Gennep ligt op de samenloop van de rivieren de Maas en de Niers.

Dorpen en kernen[bewerken]

Fysieke structuur gemeente Gennep[bewerken]

  • Oppervlakte gemeente 5040 ha
  • Binnenwater 160 ha
  • Historische stads- of dorpskern 5 ha
  • Aantal woonruimten 8393
  • Woningen 6082
  • Wooneenheden 262
  • Recreatiewoningen 775
  • Capaciteit bijzondere woongebouwen 1274
  • Lengte van de wegen 203,1 km
  • Wegen buiten de bebouwde kom 82,5 km
  • Wegen binnen de bebouwde kom 71,6 km
  • Wegen onverhard/half verhard 49 km
  • Lengte van de recreatieve fiets-, ruiter- en wandelpaden: 68,6 km
  • Lengte van de waterwegen (Maas en Niers) 25,6 km
  • Openbaar groen 71 ha
  • Oppervlakte bossen 109 ha

Geschiedenis[bewerken]

Gennep (boven) en het Genneperhuis (onder) in 1649 door J. Blaeu

Gennep is afgeleid van het Keltische 'Ganapja'. Het verwijst daarmee naar de locatie van Gennep: plaats waar twee wateren samenkomen, de Maas en de Niers. Op een doorwaadbare plaats op deze plek kwamen zowel een noord-zuidelijke als een oost-westelijke weg van de Romeinen samen.

Na de Tweede Wereldoorlog blijkt dat er onder de (oude) kerk al rond 750 een houten kerkje gestaan heeft. Een grote stadsbrand op het einde van de 16e eeuw heeft alle gegevens hieromtrent vernietigd, maar toch moet Gennep ruim voor 1371 haar stadsrechten verworven hebben. Een brief uit 1371 maakt melding van een versleten en nauwelijks leesbaar document.

Op 6 januari 1371 verklaarde Reinout van Brederode, heer van Gennep:

soe dan dese voirs, brieff begript und reveniert op die voirbrieve, die welcke durch altheit verweert und verdunckelt sind, sodat men die letteren derselver brieven niet gesien of gelesen kan, dair die stadt und burgeren in vorthieden mit geprivilegiert und berechticht sint.[1]

De stad telde zo'n 750 inwoners en was via 3 poorten te betreden; de Zandpoort, de Nierspoort en de Maaspoort, die als laatste in 1820 werd afgebroken. De stad kende geen grote groei, voornamelijk door de strategische ligging van het nabijgelegen Genneperhuis, waardoor vele malen verschillende groepen buitenlandse soldaten Gennep bezetten. Het stadje was in tegenstelling tot het kasteel onverdedigbaar, voornamelijk door de afbraak van het stadskasteel dat zo ongeveer op de plaats van de huidige Sint-Martinuskerk gestaan moet hebben.

De stad heeft verschillende keren onder een ander bestuur gestaan: Kleefs (1441), Pruisisch (1609), Frans (1794), Nederlands (1815), Belgisch (1830) en uiteindelijk Nederlands (1839).

Vanaf 1540 vluchten er protestanten naar Gennep, op de vlucht voor de Spanjaarden. Doordat Gennep ten tijde van de Republiek in de 16de en 17de eeuw niet tot de Republiek behoorde, werd hier in 1660 een Nederduits Gereformeerde kerk gebouwd uit eigen middelen. Dit in tegenstelling tot de vele andere protestantse kerken van voor 1660. Doorgaans werd een katholieke kerk 'hervormd' en door de protestanten in gebruik genomen. In het Pruisische Gennep was dit onmogelijk, waardoor Gennep heden ten dage de oudste, uit eigen middelen betaalde, protestantse kerk op haar bodem heeft staan. De kerk is Nederlands-hervormd en ligt naast het stadhuis dat na de grote stadsbrand van 1597 door Van Bommel werd gebouwd. Ook 's-Heerenberg en Venlo hebben een stadhuis van zijn hand. De overeenkomsten tussen de drie stadhuizen zijn voor eenieder zichtbaar.

Gennep gezien vanaf de huidige St. Martinustoren
Gemeentekantoor (achtergrond) en stadhuis
De huidige verkeersbrug, ter vervanging van de spoorbrug. De kleur is nu echter wel veranderd
De Niers bij Gennep

Na het Congres van Wenen wordt besloten dat Pruisen de Maasscheepvaart niet mag beïnvloeden. Met een kanonschot (800 Rijnlandse roeden, ca. 3000 m) kijkt men hoe ver Pruisen van de Maas moet komen te liggen. Hierdoor komt Gennep binnen het nieuw te vormen Verenigd Koninkrijk der Nederlanden te liggen. Veel bloei kent de stad niet.

Bij de aanleg van de rijksweg Nijmegen-Maastricht in 1845 wordt gebruikgemaakt van de bestaande Niersbrug in Gennep, waardoor het stadje beter bereikbaar wordt. Als dan in 1869 door de NBDS eveneens de Spoorlijn Boxtel - Wesel door Gennep wordt aangelegd, begint er een grote bloeiperiode. Deze spoorlijn is lange tijd onderdeel van de kortste route tussen Londen en Moskou, waardoor o.a. keizer Wilhelm II en het Russische goud via Station Gennep reizen. Het Voorhoeve-park biedt woningen aan vele arbeiders. Bedrijven als de Page (Papierfabriek Gennep) maken handig gebruik van de spoorlijn. Ook de Maas-Buurtspoorweg vestigt haar hoofdkantoor in het Gennepse, naast het hoofdkantoor van de NBDS. De Gennepse spoorbrug is een punt van discussie, omdat Pruisen op deze manier de Maas te makkelijk zou kunnen oversteken in geval van oorlog. Hoogstwaarschijnlijk wordt om dezelfde reden de Maaslijn niet op de oostelijke, Gennepse kant gelegd, maar op de westelijke, Brabantse kant.

In 1878 treft een besmettelijke keelziekte Gennep; in de drie maanden tijd sterven er 45 kinderen en de scholen sluiten. Twee jaar later treft een enorme watersnoodramp de stad. Vrijwel alleen de hooggelegen Markt en het nieuwgebouwde klooster Sint Norbertusgesticht blijven droog.

Vanaf 1916 wordt een zogenoemde lighal geopend voor bedlegerigen met een lange herstelperiode. Op verzoek van dokter Stiemens komen er ook patiënten met longziektes naar Gennep. Vanaf 1918 worden zij opgevangen op Maria-oord. Vanuit heel Nederland komen tbc-lijders naar Gennep. Er ontstaat uiteindelijk een groot rustoordcomplex.

De angst dat de Maasbrug een zwakke plek in de Nederlandse defensie is wordt bewaarheid in 1940 als de Gennepse Maasbrug als enige, door list, in Duitse handen valt op de eerste oorlogsdag. De Peel-Raamstelling is hierdoor onhoudbaar geworden.

In het najaar van 1944 wordt de brug opgeblazen door het Duitse leger. De geallieerden kunnen de Maas hierdoor niet oversteken. Tussen oktober 1944 en februari 1945 is de Maas het frontgebied, maar na de bevrijding van Gennep op 12 februari dat jaar (tijdens Operatie Veritable) begint men aan een baileybrug. Door het opkomend hoogwater wordt de Gennep bridge uiteindelijk de langste baileybrug die tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt gebouwd.

Onder andere door de sluiting van de Nederlands-Duitse grens na WO II raakt de spoorlijn minder in trek en komt tenslotte te vervallen. De neergang was al ingezet door de Nederlandse neutraliteit in WO I en de beurskrach van 1929. In 1971 rijdt de laatste trein Gennep binnen in alle stilte en wordt de spoorbrug nog eenmaal gebruikt voor een carnavaleske leutexpres. Intussen is er wel een autobrug naast de spoorbrug aangelegd in de jaren 50, waardoor de eeuwenoude pont naar Oeffelt uit de vaart kan worden genomen.

Ter compensatie van het verlies van het hoofdkantoor van de Noord-Brabantsch-Duitsche Spoorwegmaatschappij (NBDS) wordt Zuidooster Autobusdiensten NV in Gennep gevestigd. Bij de fusie van Zuidooster en VSL tot Hermes wordt ook dit hoofdkantoor gesloten. Op een steenworp van het hoofdkantoor heeft vanaf 1953 jarenlang een van de 112 karakteristieke pompstations van Esso gestaan van de ontwerper Willem Dudok. Ook dit pompstation overleefde de tand des tijds niet en heeft plaats gemaakt voor een moderne opvolger.

Tijdens de Wederopbouw in de jaren 50 wordt aan de rand van de oude stadskern een nieuwe rooms-katholieke kerk gebouwd. De oude Sint-Martinuskerk zou door oorlogsschade dermate beschadigd zijn dat deze niet meer voor de eredienst gebruikt kon worden. De nieuwe kerk, in de stijl van de Bossche School, wordt op de Eerste Kerstdag 1954 ingewijd.

Begin jaren 60 begint de plaatselijke melkboer Jan Linders met een noviteit in Gennep: een supermarkt. Het blijkt een schot in de roos te zijn.

De hei rondom Gennep heeft op verschillende manieren invulling gevonden. Zo waren er de instellingen voor verstandelijk-lichamelijk gehandicapten Maria Roepaan en Augustinusstichting er gevestigd, een kuuroord van TBC-patiënten en tegenwoordig een Center Parcs.

Gennep bouwt een Regionaal Overslag Centrum (ROC) aan de Paesplas, een nieuw, 25 ha groot industrieterrein ‘De Sporen’ in de nabijheid van de A77 en een gerenoveerde stadskern als toeristische trekpleister.

Gennep is een Millennium Gemeente.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Enkele bezienswaardigheden in Gennep:

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

Gemeentevlag[bewerken]

De vormgeving van de gemeentevlag werd op 6 maart 1978 door de gemeenteraad vastgesteld. Beschrijving: de broeking geel, de vlucht rood en een schuinkruis van afwisselende kleuren, waarvan de armen 1/5 van de hoogte van de vlag is en tussen de armen een droogscheerdersschaar van afwisselende kleuren, de punten naar de onderkant van de vlag gericht en waarbij het schuinkruis zijn middelpunt heeft op de scheiding van broeking en vlucht, zijnde op 1/3 van de lengte van de vlag, gerekend van de broeking. Herziening van de gemeentevlag was nodig nadat de gemeente Ottersum en het dorp Heijen door gemeente Bergen aan Gennep was afgestaan. De gemeentegrens kwam nu in plaats van ten noorden ten zuiden van het dorp Heijen te liggen.

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Gennep bestaat uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
SP - - - - 5
D66 3 4 5 4 3
KERN 4 4 3 4 3
CDA 4 4 4 4 3
PvdA 4 3 4 3 1
VVD 2 2 1 2 2
Totaal 17 17 17 17 17

Geboren in Gennep[bewerken]

Panorama[bewerken]

Zicht op Gennep en Ottersum vanaf de Maasbrug

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Mook en Middelaar   Groesbeek (Gld)   Kranenburg (D
 Cuijk (NB)  Brosen windrose nl.svg  Goch (D
 Boxmeer (NB)      Bergen 

Stedenbanden[bewerken]

Gennep heeft een stedenband met:

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Noot[bewerken]

  1. Th.W.J. Driessen, M.P.J. van den Brand, 1000 jaar Gennep, Uitgeverij Historie Nijmegen (1975), blz. 41