Geschiedenis van Laos

De geschiedenis van Laos omvat de periode van de prehistorie, de Laotiaanse vorstendommen tot de huidige Democratische Volksrepubliek Laos.

Prehistorie

Anatomisch moderne menselijke jager-verzamelaarsmigratie naar Zuidoost-Azië vóór 50.000 BP is bevestigd door het fossielenbestand van de regio. Deze immigranten zouden zich tot op zekere hoogte kunnen hebben vermengd met de archaïsche Denisovamensen, zoals de fossiele ontdekkingen uit 2009 in de Tam Pa Ling-grot suggereren. Gedateerd tussen 46.000 en 63.000 jaar oud is dit het oudste in de regio gevonden fossiel dat moderne menselijke morfologische kenmerken draagt. Recent onderzoek ondersteunt ook een nauwkeuriger begrip van migratiepatronen van vroege mensen, die in opeenvolgende golven migreerden van west naar oost langs de kustlijnen, maar ook rivierdalen verder landinwaarts en verder naar het noorden gebruikten dan eerder werd gedacht.

Een traditie is herkenbaar in het Hoabinhian, de naam die gegeven is aan een industrie en culturele continuïteit van stenen werktuigen die rond 10.000 BP zijn aangetroffen in grotten en rotsschuilplaatsen.

Neolithische migraties

Sommige samenlevingen hebben bijgedragen aan de voorouderlijke genenpoel van de Laotiaanse etniciteiten in het hoogland, die collectief bekend staan als de Lao Theung, waarbij de grootste etnische groepen de Khamu uit Noord-Laos en de Brao en Katang uit het zuiden zijn.

De daaropvolgende neolithische immigratiegolven worden beschouwd als dynamisch en zeer complex.

Landbouw en bronsproductie

De technieken voor gierst en natte rijstbouw werden rond 2000 v.Chr. geïntroduceerd in de vallei van de Yangtze in Zuid-China. Jagen en verzamelen was een aspect van de voedselvoorziening, vooral in beboste en bergachtige gebieden in het binnenland. De vroegst bekende koper- en bronsproductie in Zuidoost-Azië is bevestigd op de vindplaats Ban Chiang in Noordoost-Thailand en onder de Phung Nguyencultuur in Noord-Vietnam, sinds rond 2000 v.Chr.

Vlakte der Kruiken

Van de 8e eeuw v.Chr. tot de 2e eeuw n.Chr. ontstond er een binnenlandse handelsgemeenschap op het Xieng Khouang-plateau, rond de megalithische vindplaats genaamd de Vlakte der Kruiken. De vlakte, die in 1992 werd genomineerd als UNESCO-werelderfgoed, wordt sinds 1998 vrijgemaakt van niet-ontplofte munitie. De kruiken, stenen sarcofagen uit de vroege ijzertijd (500 v.Chr. tot 800 n.Chr.), bevatten bewijs van menselijke resten, grafgiften en aardewerk. Sommige vindplaatsen bevatten meer dan 250 individuele kruiken. De hoogste kruiken zijn meer dan 3 meter hoog. De potten en het bestaan van ijzererts in de regio suggereren dat de makers van de site zich bezighielden met een winstgevende handel over land.

Vorstendommen

De wortels van Laos werden gelegd in de 14e eeuw toen Fa Ngum het koninkrijk Lan Xang (of Lan Xang Hom Khao), het rijk van de miljoen olifanten en de witte parasol, stichtte. Het koninkrijk bestond tot in 1707 en verviel toen in drie delen: het Koninkrijk Luang Prabang, het Koninkrijk Vientiane en het Koninkrijk Champassak. Ze werden alle drie blootgesteld aan constante invasies van de sterkere buren uit Birma, Siam (Thailand) en Vietnam.

Frans protectoraat

In 1893 werd Laos door de Fransen veroverd en werd het als het protectoraat Laos opgenomen in de kolonie Unie van Indochina. De koloniale economie was gericht op de export van grondstoffen en landbouwproducten. De inwijking van Europeanen bleef steeds erg beperkt.^[1]

Onafhankelijkheid

Na de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog verkreeg Laos in 1954 door een nederlaag van de Fransen in de Eerste Indochinese Oorlog zijn onafhankelijkheid.

In het Koninkrijk Laos bestond een fragiel evenwicht tussen drie prinsen: een linkse, een neutralistische en een rechtse. Doorgaans was de neutralistische prins de eerste minister. In 1960 werd de rechtse regering door een militaire staatsgreep onder leiding van de jonge officier Kong Le omvergeworpen. De rechtse generaal, Phoumi Novasan lanceerde een tegenaanval om een einde te maken aan de communistische guerrilla. Hij kreeg militaire steun van de Verenigde Staten. Zo begon de Tweede Indochinese Oorlog, later bekend als de Vietnamoorlog.

Tweede Indochinese Oorlog

Boven Laos werden meer bommen afgeworpen dan in de Tweede Wereldoorlog op Duitsland en Japan tezamen. Tegen 1973 beheerste de communistische Pathet Lao drie kwart van het land. Na de Parijse vredesakkoorden van 1973 waarbij de Verenigde Staten zich terugtrok uit Vietnam, werd op 21 februari 1973 een akkoord gesloten tussen de regering gesteund door het westen en de communistische Pathet Lao samen met linkse neutralen. Het Verdrag van Vientiane hield in dat alle buitenlandse troepen het land moesten verlaten en een regering met beide partijen moest worden gevormd ter voorbereiding van algemene verkiezingen.^[2]

Na de oorlog

Kort na het beëindigen van de oorlog grepen de communistische en neutrale groeperingen in het jaar 1975 de macht en riepen op 2 december 1975 de Democratische Volksrepubliek Laos uit. Koning Savang Vatthana en koningin Khamphoui traden af. Ze werden samen met kroonprins Vong Savang opgesloten in een interneringskamp. De koning stierf er op 13 mei 1978. Ook de koningin en de kroonprins overleden in gevangenschap. De jongste zoon van de koning, prins Sauryavong Savang, levend in ballingschap, treedt op als hoofd van de familie in naam van kroonprins Soulivong Savang (*1963), zoon van de overleden kroonprins. Prins Sauryavong Savang en zijn broer Thayavong Savang ontsnapten in 1981. Van het lot van de overige kinderen, prins Sisavang Savang, en de prinsessen Savivanh Savang en Thala Savang, en verdere familie is niets bekend. Ze zijn waarschijnlijk vermoord of overleden door de slechte behandeling in gevangenschap.

Op 14 augustus 1991 nam de volksassemblee van Laos voor het eerst sinds het overnemen van de macht door de communisten een motie aan. Op basis van zware economische problemen en de ineenstorting van de Sovjet-Unie ging Laos een openings- en hervormingsbeleid voeren met als doel de planeconomie te vervangen door een gemengde economie. Sinds 1997 is Laos lid van de ASEAN.

In de voormalige speciale zone (in het Laotiaans 'khetphiset') Saisombun (vanaf 31 december 2013 een nieuwe provincie van Laos), noordoostelijk van Vientiane zijn vandaag de dag^{[(sinds) wanneer?]} nog Hmong-strijders actief die de strijd niet opgegeven hebben. In deze regio vinden nog regelmatig incidenten plaats en bestaat een levendige handel in opium.

Zie de categorie History of Laos van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Bronnen, noten en/of referenties

Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) afgesplitst vanaf een ander artikel op de Nederlandstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie deze pagina voor de bewerkingsgeschiedenis.

↑ (fr) Christian Grataloup (2020). Atlas historique de la France. Les Arènes - L'Histoire, p. 183. ISBN 979-10-375-0261-2.
↑ Winkler Prins Jaarboek 1974, pp. 163-164, 193

[1] (fr) Christian Grataloup (2020). Atlas historique de la France. Les Arènes - L'Histoire, p. 183. ISBN 979-10-375-0261-2.

[2] Winkler Prins Jaarboek 1974, pp. 163-164, 193

[1]

[2]