Paramaribo

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Geschiedenis van Paramaribo)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Paramaribo
Stad in Suriname Vlag van Suriname
Paramaribo
Paramaribo
Situering
District Paramaribo
Coördinaten 5° 49′ NB, 55° 10′ WL
Algemeen
Oppervlakte 182 km²
Inwoners (2012) 240.924
Foto's
Paramaribo-Waterkant.jpg
De Waterkant, Paramaribo
Portaal  Portaalicoon   Suriname
Paramaribo omstreeks 1860.
De Maagdenstraat omstreeks eind-19e eeuw.
Kaart van Paramaribo met daarin de situatie uit 1916-1917.

Paramaribo is de hoofdstad van Suriname en wordt informeel soms ook afgekort tot Parbo. De stad is gelegen aan de westoever van de rivier de Suriname, ongeveer 10 kilometer van Atlantische Oceaan. De stad Paramaribo heeft samen met de directe omgeving de bestuurlijke status van een district. In 2012 woonden er ruim 240.000 mensen in de stad, dit loopt op naar circa 380.000 inwoners wanneer het verstedelijkte gebied om Paramaribo heen, het district Wanica en delen van Commewijne, worden meegeteld. Ruim de helft van de Surinaamse bevolking woont daardoor in of nabij de hoofdstad.

In het verleden vormde Paramaribo het belangrijkste bevolkingscentrum van de kolonie. Langs de Surinamerivier en de iets ten noorden van de stad uitmondende Commewijnerivier werden vele plantages gesticht, die bescherming genoten van Fort Zeelandia, later aangevuld door het Fort Nieuw-Amsterdam op de andere oever van de Surinamerivier. De oudste plantages lagen dichtbij de stad, maar in de 18e eeuw reikten de in cultuur gebrachte gronden dieper het binnenland in. Vrijwel alle plantages zijn inmiddels verdwenen en grote delen van de stad zijn gebouwd op de voormalige plantagegronden.

Geschiedenis[bewerken]

Stichting & wisselende overheersing[bewerken]

Paramaribo ontstond op een rits waar tegenwoordig de Henck Arronstraat over loopt. Het was een gunstig gelegen plaats, die droog bleef omwille van zijn verhoogde ligging en de kreek die ernaast liep en bovendien bestand was tegen erosie omwille van de hardere grond waaruit hij bestond. Hij werd daarom ook al bewoond door de indianen[1], die er een dorp hadden namens Parmirbo, Parmurbo of Parmarbo, waarvan de naam "Paramaribo" is afgeleid.

In 1613 werd er een Amsterdamse factorij gesticht. Dertig jaar later, in 1644 vestigde de Fransman Pierre de Noailly zich er met een zestigtal landgenoten. Zij bouwden een klein houten fort, maar vertrokken al snel weer omwille van de malaria en aanvallen van inheemsen.[1]

Na de succesvolle kolonisatie door de Engelsen onder leiding van Francis Willoughby in 1650 vergrootte William Byam het fort, dat hij naar zijn opdrachtgever Fort Willoughby noemde, en het bijhorende dorp. De hoofdstad was toen echter Thorarica, een landinwaarts gelegen plaatsje ten zuiden van Paramaribo.[1] De eerste platages werden in deze periode gesticht langs de Surinamerivier. Het hoogtepunt van de landbouw op de platages lag echter halverwege de 18e eeuw, toen de kolonie niet meer Engels was.

Nederlandse overname[bewerken]

In 1667 werd het gebied veroverd door een Zeeuwse expeditie met zeven schepen onder Abraham Crijnssen. De Zeeuwen doopten fort Willoughby om tot Fort Zeelandia en Paramaribo tot "Nieuw Middelburg", een naam die nooit aansloeg. Fort Zeelandia werd het centrum van de nieuwe kolonie; zo belangrijk dat Paramaribo door niet-inwoners nog altijd foto wordt genoemd, een verbastering van fort.

In de jaren na de Zeeuwse verovering groeide Paramaribo weinig tot niet. Bij zijn aankomst in 1683 beschreef gouverneur Van Sommelsdijck het als een "vlek", bestaande uit "zeven- of achtentwintig Huizen, meest Herbergen en Smokkelaarskroegen". Hierna begon de vestiging echter snel te groeien. Herlein, die de stad in 1712 bezocht, schreef dat er toen ongeveer vijfhonderd huizen waren, hoewel dit wellicht een overschatting is. Ze bleef echter beperkt tot de hogergelegen grond tussen de Sommeldijcksekreek, de Knuffelgracht en de Klipstenenstraat.[1]

In de loop van de 18de eeuw werd de stad fors naar het westen toe, langs de Surinamerivier, en landinwaards uitgebreid. In 1800 kende de stad ongeveer 1.100 huizen en 12.000 inwoners. Deze uitbreiding gebeurde planmatig, op bevel van het koloniale bestuur. Een belangrijke figuur voor de vroege geschiedenis van Paramaribo is dan ook de landmeter en stedenbouwkundige Franciscus Lieftinck, die een belangrijk deel van het oude Paramaribo ontwierp. Dit deel van de stad heeft dan ook een grotendeels rechthoekig stratenpatroon, ondanks de kromming van de Surinamerivier.[1]

Ontstaan van een vrije gekleurde bevolking[bewerken]

Na 1800 en tot ongeveer 1880 nam de stad niet meer sterk in omvang toe. De oorspronkelijke percelen waren groot en de huizen klein. In de loop van de tijd vergrootte men de huizen en bouwde slavenwoningen en bijgebouwen bij. De bevolking steeg dus nog wel, maar dit gebeurde door een toename van de bevolkingsdichtheid.[1] Een andere belangrijke demografische ontwikkeling die in deze periode in de stad plaatsvond was dat er een steeds grotere groep van vrije niet-blanken ontstond, dit waren voornamelijk (ex-)slaven die zichzelf (en hun familieleden) hadden vrijgekocht. In 1791 vormden blanken 53% van de vrije bevolking in Paramaribo, in 1862, het jaar voor de emancipatie, was dit teruggelopen tot 13%. De totale vrije bevolking nam daarbij toe van 3.760 naar 13.510 personen.[2]

De houten binnenstad werd in de eerste helft van de 19e eeuw zwaar geteisterd door enkele verwoestende branden. De Stadsbrand van 1821 en de Stadsbrand van 1832 behoorden tot de grootste stadsbranden in Paramaribo en legden respectievelijk het noordelijke en zuidelijke deel van het centrum in de as. De brand uit 1832 is later bekend geworden als Cojo branti, nadat er in de maanden na de brand ook verschillende andere branden uitbraken in de kolonie werden drie verdachte slaven terechtgesteld. Tegenwoordig wordt hun actie gezien als daad van verzet tegen het koloniale-bestuur en het slavenbestaan, in 2000 werd er een monument onthuld en het plein omgedoopt tot Kodjo, Mentor en Presenti-plein. Een gevolg van de grote brand was dat enkele straatwanden niet meer werden opgebouwd om brandoverslag te voorkomen. Huizen die van steen of klei werden gebouwd leverden bovendien belastingvoordelen op.

Na de afschaffing van de slavernij in 1863, en het aflopen in 1873 van de tienjarige periode van "staatstoezicht" (gedwongen arbeid), trokken veel ex-slaven naar de stad. Dit kon niet meer volledig door een verhoging van de bevolkingsdichtheid opgevangen worden. In 1874 vond een eerste verkaveling plaats ten westen van de Wanicastraat. Dit markeert de overgang van een geplande stadsuitbreiding naar een uitbreiding door particulieren zonder grote inmenging van de overheid, zoals het ook vandaag de dag het geval is. Dit leidde bijvoorbeeld bij het verkeer en de afwatering tot problemen die tot de dag van vandaag voortduren.[1]

20e eeuw & Surinaamse onafhankelijkheid[bewerken]

Tot 1950 woonden arm en rijk door elkaar. Op de erven van grote woningen werden huisjes voor de slaven gebouwd; later vestigden zich hier de armen. Vanaf 1950 ontwikkelt de overheid grote bouwprojecten, en zijn veel meer gefortuneerde inwoners naar het zuidwesten van de stad getrokken.

In 1987 vond in Suriname een bestuurlijke herindeling plaats. District Paramaribo werd hierbij onderverdeeld in 12 ressorten (wijken).

Geografie[bewerken]

Klimaat[bewerken]

Suriname heeft een tropisch regenwoudklimaat, met een grote en kleine regentijd en twee droge tijden, die echter ook gemiddeld meer dan 60 mm neerslag kennen. De temperatuur is gedurende het jaar zeer constant, deze schommelt tussen 24 en 36 graden Celsius. Gedurende de regentijd is de gemiddelde temperatuur 27,3 graden, terwijl die tijdens de droge tijd oploopt naar 32 graden Celsius. De droogste periode van het jaar duurt van september tot november. Jaarlijks valt er ruim 2100 mm neerslag.

Weergemiddelden voor Paramaribo
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
Hoogste maximum (°C) 33 34 35 37 37 36 37 37 36 37 36 36 37
Gemiddeld maximum (°C) 29,6 29,8 30,0 30,4 30,0 30,1 30,7 31,8 32,7 32,8 31,8 30,3 30,8
Gemiddelde temperatuur (°C) 26,0 26,0 26,2 26,7 26,5 26,5 26,7 27,4 27,8 27,9 27,3 26,4 26,8
Gemiddeld minimum (°C) 22,4 22,2 22,5 23,0 23,0 22,9 22,8 23,0 23,0 23,0 22,9 22,5 22,8
Laagste minimum (°C) 17 17 17 18 19 20 20 15 21 20 21 18 15
Neerslag (mm) 209 135 121 173 275 312 214 165 105 103 117 174 2.103
Bron: Weatherbase[3] Climate-data[4]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Voor een overzicht van monumenten zie:

Binnenstad[bewerken]

Het Presidentieel Paleis op het Onafhankelijkheidsplein.
Het Ministerie van Financiën
Huis Du Plessis
De Palmentuin
Waterkant vanaf de Surinamerivier.

De historische binnenstad van Paramaribo, die sinds juli 2002 op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO staat, is vrijwel volledig opgetrokken uit hout. Vele monumentale gebouwen zijn bewaard gebleven en vormen het aanzicht van Paramaribo. De binnenstad kent een unieke architectuur, waarbij vrijwel alleen met het lokaal ruim voorhanden zijnde materiaal hout is gewerkt. Dit is onder meer een gevolg van de verschillende overheersers, de vele verschillende culturen van de mensen die in Suriname zijn komen wonen en door de eigen architectuur van godsdienstige gebouwen. Uiteindelijk zijn hierdoor meegebrachte tradities vermengd met lokale gebruiken, wat tot de bijzondere binnenstad heeft geleid die is erkend door de UNESCO.

  • Het Onafhankelijkheidsplein vormt het hart van de republiek Suriname, vele belangrijke (overheids)gebouwen zijn rondom dit plein gelegen.
  • Fort Zeelandia (nu hoofdvestiging van het Surinaams Museum), vormt de oorsprong van de stad, rondom het fort werd de kolonie gesticht.
  • De Waterkant is een van de belangrijkste straten van de stad, aan de Surinamerivier bevinden zich vele monumentale panden.
  • De begraafplaats Nieuwe Oranjetuin werd in de tweede helft van de 18e eeuw gesticht, en kent vele gemetselde grafmonumenten.
  • De Hendrikschool, opgericht in 1887, was als (M)ULO lange tijd de hoogste opleiding in Suriname.
  • Huis Colaco Belmonte is een van de vele bijzondere monumentale gebouwen in de oude binnenstad.

Religieuze gebouwen[bewerken]

Synagoge en moskee
St. Petrus en Pauluskathedraal
De Arya Dewakertempel

De culturele diversiteit van Suriname komt onder andere tot uiting in vele verschillende religieuze gebouwen. Beroemd zijn een van de grootste houten kerken van het westelijk halfrond en de moskee en synagoge die gebroederlijk zij-aan-zij staan op de Keizersstraat.

Culturele voorzieningen[bewerken]

Monumenten[bewerken]

Een aantal monumenten zijn:

Sport gebouwen[bewerken]

Overige bezienswaardigheden[bewerken]

Centrale markt in Paramaribo
  • De Centrale Markt van Paramaribo ligt aan het eind van de Waterkant en is een grote overdekte hal van twee verdiepingen waar kooplui verse etenswaar, kleding en diverse andere spullen verkopen.
  • Paramaribo Zoo is de dierentuin van Suriname.
  • Bioscoop Tower, voormalige bioscoop gebouwd in art deco stijl.
  • De Goslar is een Duits koopvaardijschip dat in 1940 tot zinken is gebracht in de Surinamerivier en sindsdien op een zandbank in de rivier ligt als monument uit de Tweede Wereldoorlog.
  • De Jules Wijdenboschbrug over de Surinamerivier, in de volksmond "Bosje Brug".
  • Weg naar Zee is een plek en daarnaar vernoemd ressort naar de meest dichtbij zijnde kust van de oceaan.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Ressorten van Paramaribo

Het district Paramaribo bestaat uit de stad en het gebied ten noorden van de stad. Het ligt ingeklemd tussen de districten Wanica in het westen en Commewijne in het oosten, en de monding van de rivier de Suriname in het noorden.

Het district Paramaribo bestaat uit twaalf ressorten, die in het stedelijk gebied van Paramaribo meer de functie van een wijk op zich nemen:

Demografie[bewerken]

Het district Paramaribo heeft een oppervlakte van 182 km² en had 240.924 inwoners bij de volkstelling in 2012, wat een bevolkingsdichtheid van 1.324 inw/km² geeft. Qua oppervlakte is het daarmee het kleinste district van Suriname, maar qua aantal inwoners het meest bevolkte: de helft van de Surinaamse bevolking woont in Paramaribo. Ook direct buiten de stad is er in het een afgelopen decennium een sterke bevolkingsgroei opgetreden, de omliggende districten zijn daardoor meer verstedelijkt en kunnen inmiddels worden gezien als één metropolitaan gebied of agglomeratie. De gezamenlijke oppervlakte is circa 650 km² met 380.000 inwoners.

48% van de bevolking van Paramaribo is christelijk, 14% hindoe, 9% moslim, 4% heeft een ander geloof, 4% heeft geen geloof en 21% gaf bij de volkstelling geen antwoord op deze vraag.

De meest gesproken taal in de huishoudens van Paramaribo was in 2004 voor:

Het Nederlands is dus verreweg de meest gesproken taal en wordt in veel andere huishoudens nog als tweede taal gesproken. Niettemin blijft het Surinaams een belangrijke taal voor de informele communicatie.

Onderwijs[bewerken]

Op het gebied van onderwijs is Paramaribo verreweg de belangrijkste stad van het land. De Anton de Kom Universiteit van Suriname is de enige universiteit in het land, en bezit drie faculteiten en 16 studierichtingen: de Faculteit der Maatschappijwetenschappen (FMijW), de Faculteit der Medische Wetenschappen (FMeW) en de Faculteit der Technologische Wetenschappen (FTeW). Naast de universiteit bestaat er ook het Natuurtechnisch Instituut en is er een vestiging van de Nederlandse hbo-instelling Hogeschool Inholland.

Gezondheid[bewerken]

Het St.-Vincentiusziekenhuis.

Net als in andere op andere vlakken is Paramaribo ook in de gezondheidszorg de belangrijkste stad van het land. In de stad bevinden zich verschillende ziekenhuizen, die zijn ontstaan vanuit verschillende achtergronden. De belangrijkste ziekenhuizen zijn:

Sport & recreatie[bewerken]

De Surinaamse Voetbal Bond heeft zetelt in de Paramaribo, net als de meeste clubs die deel uitmaken van de SVB-hoofdklasse, het hoogste voetbalniveau van Suriname. Met 23 titels is SV Robinhood de record-kampioen van Suriname. SV Transvaal won 19 keer het landskampioenschap en slaagde er tevens in twee maal de CONCACAF Champions League te winnen. Daarnaast bereikten de twee clubs samen nog acht maal de finale, Robinhood (5 maal) en Transvaal (3 maal), van dit toernooi. Andere succesvolle clubs uit Paramaribo zijn Walking Boyz Company, SV Leo Victor, Politie Voetbal Vereniging en Super Red Eagles.

Naast het voetbal worden diverse andere teamsporten beoefend, waarvan volleybal en basketbal de meest gevolgde zijn. Daarnaast heeft de stad internationaal zeer competitieve atleten, zwemmers, baanwielrenners en denksporters voortgebracht. De bekendste is voormalig-Olympisch Kampioen Anthony Nesty. Het Wereldkampioenschap dammen 1988 werd eveneens in Paramaribo gehouden.

Paramaribo kent verschillende recreatieve verenigingen waar men wanneer men lid is aan tal van recreatieve voorzieningen gebruik kan maken en aan sporten kan deelnemen. Bekende verenigingen zijn Oase en De Witte Lotus beide in Zorg en Hoop.

Transport[bewerken]

Bussen in Paramaribo

Paramaribo is het knooppunt voor het wegvervoer van Suriname. De Oost-Westverbinding van de grens met Guyana bij Nieuw-Nickerie tot aan Albina, aan de grens met Frans-Guyana is een van de belangrijkste wegen in het land. Bij Paramaribo is in 2000 op deze verbinding de Jules Wijdenboschbrug geopend over de Surinamerivier. In noord-zuidrichting zijn er twee belangrijke verbindingen, naar Zanderij en Paranam.

In de stad ligt een netwerk van zogenoemde wilde bussen, die het openbaarvervoer verzorgen. De kleine bussen kunnen overal stoppen langs hun vaste route om mensen in en uit te laten. De bussen vertrekken op het moment dat ze vol zitten vanuit het centrum van de stad naar de buitenwijken.

Paramaribo heeft een regionaal vliegveld Zorg en Hoop, vanwaaruit naar de vliegvelden en airstrips in de rest van het land kan worden gevlogen. In vliegbewegingen gemeten is het de drukste luchthaven van het land. Internationale vluchten komen echter aan op Johan Adolf Pengel International Airport bij Zanderij, ruim 40 kilometer ten zuiden van de stad. Er zijn verbindingen met Amsterdam, Willemstad, Oranjestad, Port of Spain, Georgetown, Belém, Cayenne, Kralendijk, Philipsburg, Miami en Paramaribo-Zorg en Hoop.

Tevens bezit Paramaribo de belangrijkste en grootste haven van Suriname, onder beheer van N.V. Havenbeheer Suriname.

Bekende inwoners[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van personen uit Paramaribo voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Partnersteden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Lijst van monumenten in Paramaribo

Foto's en video's[bewerken]


Hoofdsteden in Zuid-Amerika
Onafhankelijke staten:Asuncion · Bogota · Brasilia · Buenos Aires · Caracas · Georgetown · La Paz · Lima · Montevideo · Paramaribo · Quito · Santiago · Sucre
Afhankelijke gebieden:Cayenne · King Edward Point · Stanley