Gevlekte rietorchis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gevlekte rietorchis
Dactylorhiza praetermissa Saarland 01.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Orde: Asparagales
Familie: Orchidaceae (Orchideeënfamilie)
Onderfamilie: Orchidoideae
Geslachtengroep: Orchideae
Geslacht: Dactylorhiza (Handekenskruiden)
Soort: Dactylorhiza majalis
Ondersoort: Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa
Variëteit
Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. junialis
(Verm.) Senghas (1968)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De gevlekte rietorchis of juni-orchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. junialis) is een Europese orchidee van het geslacht Dactylorhiza (handekenskruiden).

Het is een variëteit van de rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa) die, dikwijls samen met de nominaatvorm, voorkomt in vochtige graslanden.

Etymologie[bewerken]

De variëteitsaanduiding junialis is de genitief van het Latijnse iunius, wat juni betekent, de bloeimaand van deze plant.

Synoniemen[bewerken]

  • Dactylorhiza praetermissa var. junialis (Verm.) Senghas 1968
  • Dactylorhiza pardalina (Puglsley) Aver.
Gevlekte rietorchis, detail bloem met lusvormige tekening op de lip

Kenmerken[bewerken]

De gevlekte rietorchis lijkt sterk op de rietorchis, met de volgende verschillen:

  • de plant is forser dan de rietorchis;
  • de bladeren vertonen grote, roodbruine, ringvormige vlekken met een donkergroen eilandje, die op de hogere bladeren overgaan in de klassieke volle vlekken. Tegen het einde van de bloei vervagen de vlekken;
  • de bloemlip is donkerder paars getekend, met lusvormige lijntjes naast de stippen en strepen van de rietorchis;
  • ook de zijdelingse kelkbladen zijn getekend.

De bloeitijd is een week later dan die van de rietorchis, van begin juni tot eind juli.

Habitat[bewerken]

De gevlekte rietorchis komt voor in vochtige graslanden, meestal in volle zon of lichte schaduw, zoals dotterbloemgraslanden en beekdalgraslanden. De soort verkiest vochtiger plaatsen dan de rietorchis.

Voorkomen[bewerken]

De gevlekte rietorchis komt net als de gewone rietorchis in de Atlantische provincie van Europa voor, van zuidelijk Scandinavië over Zuid-Engeland tot in Midden-Frankrijk. Beide vormen komen dikwijls samen voor, de gevlekte rietorchis is dan meestal minder algemeen maar kan uitzonderlijk dominant optreden.

In België is de plant zeer zeldzaam. In Nederland is de plant meer algemeen. Komt ook voor in Noord Spanje meer bepaald in het natuurgebied van Ordessa en in de omgeving van Boltaña.

Taxonomie, verwante en gelijkende soorten[bewerken]

De gevlekte rietorchis behoort tot het geslacht van de handekenskruiden, waarvan een tiental sterk gelijkende soorten in België en Nederland voorkomt.

Ze kan van de andere soorten onderscheiden worden door de ringvormige vlekken op de bladeren, wanneer die nog aanwezig zijn.

Bedreiging en bescherming[bewerken]

De gevlekte rietorchis wordt net als de gewone bedreigd door het verdwijnen van zijn voorkeurshabitat door drooglegging, ingebruikname door de landbouw of bosbouw, en vermesting van vochtige biotopen.

De rietorchis staat op de Vlaamse Rode Lijst van planten en op de lijst van wettelijk beschermde planten in België. De gevlekte rietorchis wordt niet apart vermeld.

In Frankrijk is de rietorchis (en dus ook de gevlekte rietorchis) beschermd op regionaal niveau.