Sméagol

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Gollem)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Gollem
Gollem
Beeld van Gollem in het National Wax Museum Plus, (Dublin)
Gollem

Gollem (Engels: Gollum), geboren als Sméagol, is een personage uit de boeken De Hobbit (1937) en In de Ban van de Ring (1937-1949) van de Britse schrijver J.R.R. Tolkien.

Naam[bewerken]

De naam Gollem is mogelijk een onomatopee, naar aanleiding van de merkwaardige keelgeluiden die hij produceerde. Het kan echter ook een verwijzing zijn naar de Joodse legende over Golem. De Tsjechische auteur Gustav Meyrink schreef in 1915 een roman over deze figuur, en H. Leivick schreef in 1921 een toneelstuk over Golem. Tolkien werd mogelijk mede hierdoor geïnspireerd.[1]

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Gollem werd omstreeks het jaar 2440 van de Derde Era geboren als de hobbit Sméagol. Zijn sterfdatum was 25 maart 3019. Bij zijn dood was Gollem dus ca. 580 jaar oud.

Sméagol bracht zijn jeugd door in een uitgebreide familie die werd overheerst door zijn grootmoeder. In het jaar 2463 van de Derde Era raakte hij bij toeval in het bezit van de Ene Ring, die Sauron tijdens een grote veldslag aan Isildur had verloren. Toen Sméagol op een dag met zijn neef Déagol ging vissen in de rivier de Anduin, vond Déagol per toeval de ring. Sméagol eiste de ring voor zichzelf op als verjaardagscadeau. Toen Déagol de ring weigerde af te staan, werd hij door Sméagol gewurgd.

Sméagol raakte hierna al snel volledig onder invloed van de Ring. Hij werd door zijn familie verstoten, en moest voortaan voor zichzelf zorgen. Hij trok zich terug in onderaardse grotten waar de Ring hem lichamelijk en geestelijk almaar verder aantastte. Tegelijk werd zijn levensduur door de Ring op onnatuurlijke wijze verlengd. Sméagol was nu compleet aan de Ring overgeleverd en noemde de Ring zijn 'lieveling' ('my Precious'). Zo leefde hij meer dan 400 jaar lang onder de Nevelbergen, waar hij zich in leven hield met het eten van rauwe vis en jonge aardmannen. Inmiddels werd Sméagol Gollem genoemd, hoewel hij zichzelf nog steeds Sméagol noemde.

In juli 2941 kwam de hobbit Bilbo Balings terecht bij Gollem, die de Ring toen net ergens in de grotten was kwijtgeraakt. Bilbo vond de Ring per toeval en stak hem in zijn zak. Even later ontmoette hij Gollem. Nadat de twee een raadselspel hielden, met als inzet dat Gollem Bilbo de weg naar buiten zou wijzen, wist Bilbo te ontsnappen doordat Gollem zijn laatste vraag ("Wat heb ik in mijn zak"?) niet kon beantwoorden. Het antwoord op deze vraag had "de ring" moeten zijn.

Gollem ontsnapte uit de Nevelbergen om Bilbo te achtervolgen en de Ring terug te krijgen. Hij kwam uiteindelijk in Mordor terecht, waar hij in handel viel van Saurons krijgers. Na te zijn gemarteld gaf hij de namen van Bilbo en de Gouw prijs. Hierop werd hij vrijgelaten en later opnieuw gevangengenomen door de boselfen. Hij ontsnapte en vluchtte naar Moria.

In de Gouw geeft Bilbo de Ring inmiddels af aan zijn neef Frodo. Gollem komt in Moria op het spoor van de reisgenoten, die daar vooralsnog niet van op de hoogte zijn. Gollem blijft de overgebleven reisgenoten achtervolgen tot in Lórien, en daarna tijdens hun boottocht over de Anduin. Nadat het gezelschap uiteen is gevallen volgt Gollem Frodo en Sam, die hem ten slotte weten te vangen. Gollem belooft dat als ze hem weer vrijlaten, hij hen als gids zal dienen op hun weg naar Mordor.

Gollem leidt de twee hobbits echter naar de grot van de reuzenspin Shelob, in de hoop dat zij de hobbits zal verslinden waarna hijzelf de ring zal terugkrijgen. Dit plan mislukt en Gollem blijft de hobbits volgen, tot hij uiteindelijk zijn kans schoon ziet als Frodo op het punt staat de Ring in de Doemspleet te werpen. Op dat moment raakt Frodo geheel overweldigd door de Ring en steekt hem aan zijn vinger. Gollem weet hem te bespringen en bijt Frodo's wijsvinger af, waarna hij dansend van vreugde zijn evenwicht verliest en in het vuur valt. Zo speelt Gollem, zoals eerder voorspeld, een cruciale rol bij de vernietiging van de Ring en het ten val brengen van Sauron.

Tragiek[bewerken]

Gollem wordt gezien als het meest tragische personage uit In de Ban van de Ring. Allereerst omdat hij door de macht van de Ring een moordenaar van zijn eigen neef wordt. Daarna overwint zijn boze kant de goede kant, Sméagol, en verwordt hij tot een boosaardig en walgelijk schepsel. Na het verlies van de Ring komen herinneringen aan een vroeger leven weer terug, maar uiteindelijk overwint toch de boosaardige Gollem. Dat wordt uiteindelijk zijn ondergang waarbij hij tegelijk nog ten goede een taak vervult.

Taalgebruik[bewerken]

Een van de opvallende kenmerken aan Gollems taalgebruik is dat hij steeds nog een extra meervouds-s toevoegt aan woorden die al in het meervoud staan (hobbitses, birdses, etc.). Ook spreekt hij doorgaans over zichzelf in de eerste persoon meervoud. Dit komt doordat hij in feite aan een vorm van dissociatieve identiteitsstoornis lijdt. Soms krijgt zijn goede kant, Sméagol, heel even de overhand en spreekt dan in de eerste persoon enkelvoud.

Vernoeming[bewerken]