Groningen Seaports

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Het hoofdkantoor van Groningen Seaports aan de Handelskade Oost te Delfzijl

Groningen Seaports (GSP), van de jaren 1950 tot 1997 Havenschap Delfzijl genoemd, is de organisatie die het beheer voert over twee zeehavens in de Nederlandse provincie Groningen: de haven van Delfzijl en de Eemshaven, met de aangrenzende industriegebieden.

Tevens omvat Groningen Seaports twee in de gemeente Delfzijl gelegen binnenhavens: de Farmsumerhaven en de Oosterhornhaven.

Geschiedenis[bewerken]

Het bedrijf kent als beheerder van de zeehaven Delfzijl een lange geschiedenis. Tot 1819 was het beheer van de haven en zeewerken van de vesting Delfzijl in handen van de rijksoverheid. Tussen 1820 en 1897 had de gemeente Delfzijl het beheer over de haven van Delfzijl. De kleine gemeente kreeg voor het onderhoud gelden van het rijk, maar kon het uiteindelijk niet bekostigen. Daarop nam het rijk het beheer weer over en begon met een grootschalige uitbreiding van de havenwerken.

Na discussie over de vraag bij wie het beheer moest liggen, werd het bedrijf in 1911 overgedragen aan de provincie Groningen onder de naam 'Provinciaal Havenbedrijf'. Nadat er zout was gevonden onder de bodem van Heiligerlee en Tranendal, ontstond een omvangrijke industriële ontwikkeling in de haven van Delfzijl, die leidde tot een nieuwe, slagvaardiger organisatie waarmee beter op de ontwikkelingen kon worden ingespeeld: het 'Havenschap Delfzijl'. Deze organisatie was voor 50% in handen van het rijk, voor 30% van de provincie en voor 20% van de gemeente Delfzijl.

Daarop startte de omzetting van de Oosterhoek tot een grootschalig havencomplex, waarvoor de dorpen Oterdum, Heveskes en uiteindelijk ook Weiwerd van de kaart moesten verdwijnen. Borgsweer ontsprong de dans. De ontwikkeling verliep voorspoedig, waarop door het rijk en het havenschap de aanzet werd gegeven tot de aanleg van een nog grotere haven, de Eemshaven. De oliecrisis van 1973 gooide echter roet in het eten en de haven bleef lange tijd grotendeels leegstaan. Ook in de Oosterhoek, op de plek waar de drie gesloopte dorpen hadden gestaan, bleef de geplande industrialisatie achterwege. In de jaren 1980 ging het grondbedrijf van het havenschap daarop failliet en ontstond een discussie over de vraag wie de schulden van meer dan 220 miljoen gulden moest betalen. De rijksoverheid zocht ondertussen naar een manier om uit de organisatie te stappen. Nadat het kabinet-Lubbers II twee derde van de schulden voor zijn rekening nam, droeg de gemeente Hefshuizen (opgericht om de haven heen) het publiekrechtelijk eigendom over aan de haven.

In 1997 stapte de rijksoverheid geheel uit het havenschap en trad de gemeente Eemsmond (opvolger van Hefshuizen) toe als partner, waardoor het bedrijf sindsdien in handen is van de provincie en de gemeenten Delfzijl en Eemsmond. Sinds dat jaar wordt ook de naam Groningen Seaports gevoerd.

Resultaten[bewerken]

De laatste jaren groeiden de omzet en de winst van het bedrijf, met name door het alsnog vollopen van de Eemshaven met bedrijvigheid. Deze is vooral aan energie gerelateerd.

Groningen Seaports verwerkte in 2017 meer dan 12 miljoen ton vracht. Deze bestond voor ongeveer de helft uit mineralen, zoals zout, kalksteen en zand en voor een kwart uit olieproducten en chemicaliën. Ruim 10.000 schepen, min of meer gelijk verdeeld over zee- en binnenvaartschepen, deden de havens aan. De omzet in 2017 was zo'n € 45 miljoen en de winst ongeveer € 8,4 miljoen. De omzet wordt voornamelijk behaald door de verkoop en verhuur van grond. Ontvangen havengelden maken ongeveer 10% van de totale omzet uit.

Hieronder een historisch overzicht van belangrijke cijfers.[1]

Omschrijving 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
Terreinuitgifte (in ha) 19,1 14,1 18,4 120,4 24,9 25,4 28,9 5,7 13,3 50,6 4,4 38,27 13,37
Totaal overslag goederen (* 1000 ton) 7.101 7.721 7.805 7.963 6.899 7.622 8.052 8.705 7.289 10.113 11.428 11.700 12.456
Passagiersbewegingen (* 1000) 327 352 352 354 370 371 362 373 383 398 - - -
Omzet (€ miljoen) 11,691 14,394 19,214 42,487 25,476 36,956 23,736 28,239 35,421 51,242 35,732 51,040 45,548
Winst (€ miljoen) 827 2,017 5,899 25,597 5,525 13,288 0,063 1,586 1,036 2,691 3,550 12,176 8,375
Werknemers 66 69 72 75 85 88 90 90 86 83 84 77 81

In totaal heeft het havenbedrijf 2.796 ha onder beheer,hiervan is 743 ha nog uit te geven . In totaal zijn ruim 160 bedrijven op het terrein actief. Deze hebben circa 5.300 werknemers in dienst.

Deelnemingen[bewerken]

Groningen Seaports kent de onderstaande twee deelnemingen:

- Fivelpoort, bedrijvenpark te Appingedam.

- Groningen Railport, railterminal te Veendam.

Derivatenverliezen[bewerken]

In 2013 werd bekend dat Groningen Seaports voor honderden miljoenen euro's aan riskante financiële derivaten had afgesloten. Men had rentecontracten afgesloten zonder dat daar leningen tegenover stonden. Door de lage rente leidde dit tot speculatieverliezen van 12 miljoen euro aan kosten plus ruim 20 miljoen als onderpand, die jarenlang buiten de boeken waren gehouden.[2] Voorlopig bestaan deze verliezen alleen op papier.

Kaart van het gebied met de havens[bewerken]

Kaart van de Eemsmonding met de haven van Delfzijl (D), Farmsumerhaven (F), Oosterhornhaven (O), Eemshaven (Ee) en de Haven van Emden (Em), samen met de 6 vuurtorens en 4 kapen van dit gebied. De waternamen zijn: I = Ems (Eems in Duitsland), II = Dollard, III = Eems, IV = Dukegat, V = Randzelgat (geul), VI = Oude Westereems (geul), VII = Westereems (geul), IIX = Huibertgat (geul).
Kaart van de Eemsmonding met de haven van Delfzijl (D), Farmsumerhaven (F), Oosterhornhaven (O), Eemshaven (Ee) en de Haven van Emden (Em), samen met de 6 vuurtorens en 4 kapen van dit gebied. De waternamen zijn: I = Ems (Eems in Duitsland), II = Dollard, III = Eems, IV = Dukegat, V = Randzelgat (geul), VI = Oude Westereems (geul), VII = Westereems (geul), IIX = Huibertgat (geul).

Externe link[bewerken]