Grouw

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Grouw
Grou
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Grouw Wapen van Grouw
Details Details
Grouw (Friesland)
Grouw
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Leeuwarden Leeuwarden
Coördinaten 53° 6′ NB, 5° 50′ OL
Algemeen
Inwoners (2020) 5.760[1]
Overig
Postcode 9000 (postbussen); 9001
Netnummer 0566
Woonplaatscode 3602
Belangrijke verkeersaders A32 N354
Foto's
Het voormalige raadhuis van Idaarderadeel
Het voormalige raadhuis van Idaarderadeel
Grouw en omgeveving vanuit de lucht
Grouw en omgeveving vanuit de lucht
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Grouw (officieel, Fries: Grou) ligt in de gemeente Leeuwarden, in de Nederlandse provincie Friesland.

Het ligt ten zuiden van Leeuwarden, ten westen van Drachten, ten noorden van Heerenveen en ten noordoosten van Sneek. De dorpskern ligt ten westen van het Pikmeer en het Prinses Margrietkanaal en ten oosten van de A32 en de spoorlijn Zwolle-Leeuwarden. Het deelt samen met Irnsum een treinstation, station Grou-Jirnsum.

In 2020 telde Grouw 5.760 inwoners. Onder het dorp vallen ook de buurtschappen Gotum, Hofland en Zuiderend. Verder kent het onder meer het eiland De Burd, dat onderdeel is van het Nationaal Park De Alde Feanen. Het dorp heeft meerdere havens aan het Pikmeer en een haven op het eiland De Burd.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Grouw is in de vroege Middeleeuwen ontstaan op een terp. Het dorp was in eerste instantie gericht op de landbouw. Het richtte zich vanaf de 15e eeuw steeds meer op de handel en de scheepvaart. Het dorp groeide daardoor flink. In de 19e eeuw nam het belang van de scheepvaart af, maar dat werd goed opgevangen door de komst van goede verbindingen over wegen en het spoor. In de loop van de 20ste eeuw richtte het dorp zich steeds meer op de watersport en het toerisme.

De eerste vermelding van Grouw is voor zover bekend in 13e, toen het als de Growe werd vermeld. In 1412 werd het vermeld als Grouwa, in 1474 als Grou en in 1504 als to grow. Meer dan waarschijnlijk wijst de plaatsnaam op een geul of groeve (Growe) waarbij de terp was gelegen. Deze zou dan Growe hebben geheten. Maar er wordt ook gedacht dat Growe verwijst naar het afgegraven of gegraven natuurlijke water. Men wijst hier naar het water Kromme en Rechte Grouw.

Tot de gemeentelijke herindeling in 1984 was Grouw de hoofdplaats van de toenmalige gemeente Idaarderadeel, die toen opging in de nieuw gevormde gemeente Boornsterhem. Op 1 januari 2014 is deze gemeente opgeheven, waarop Grouw onderdeel is geworden van de gemeente Leeuwarden.

Tot 1989 was de officiële plaatsnaam Grouw; in dat jaar wijzigde de gemeente Boornsterhem (die toen al officieel Boarnsterhim heette) de naam in Grou. In de gemeente Leeuwarden zijn de Nederlandse plaatsnamen de officiële, behalve voor de plaatsen die werden overgenomen van de opgeheven gemeente Boornsterhem, waarbij de officiële status van de Friestalige namen werd gehandhaafd.

Grouw is de enige gemeente in Nederland waar niet Sint-Nicolaas wordt gevierd, maar Sint Piter.

Beschermd dorpsgezicht[bewerken | brontekst bewerken]

Grouw telt twee beschermd dorpsgezichten: de kern en Oosterveld. Zie ook de beschermde stads- en dorpsgezichten in Friesland. Verder zijn er in het dorp enkele tientallen rijksmonumenten.

Kerken[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp heeft twee kerken. De oudste is de Sint-Pieterkerk uit het begin van de 13e eeuw. De andere kerk, de Doopsgezinde kerk, stamt uit de 17e eeuw.

Molens[bewerken | brontekst bewerken]

Bij Grouw staan enkele molens. Ten noordoosten staat een maalvaardige paaltjasker uit 2001 en op het eiland staan de molens De Bird, De Borgmolen en de Haensmolen.

Cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp is bekend om de viering van Sint Piter op 21 februari in plaats van Sinterklaas op 5 december elders.[2]

Het dorp kent ook een aantal zangkoren, waaronder een dameskoor, Mingd Koar Grou en diverse popkoren.

Het Museum Hert fan Fryslân is een cultuurhistorisch museum. Het andere museum van het dorp ligt tussen Grouw en Wartena, en is het Mineralogisch Museum dat in een omgebouwde boerderij zit.

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

Skûtsjesilen bij Grouw in het bioscoopjournaal van 3 augustus 1957
Beeld Drie zeilers van Karianne Krabbendam

Het dorp telt een flink aantal sportverenigingen. Dat zijn onder meer de voetbalvereniging GAVC, de atletiekvereniging Athleta, de volleybalvereniging, Grouw'64, de gymnastiekvereniging SSS, de tennisvereniging TVG, de badmintonvereniging Raak 'm en diverse watersportverenigingen waaronder de (wedstrijd)zeilvereniging KWV Frisia.

De eerste wedstrijd van de Sintrale Kommisje Skûtsjesilen vindt elk jaar in Grouw plaats. In maart vindt jaarlijks de Merenloop plaats.

Samen met de dorpen Akkrum, Roordahuizum en Wartena heeft het sinds 2012 de korfbalvereniging Mid-Fryslân.

Kunstijsbaan[bewerken | brontekst bewerken]

Op 23 december 2007 beleefde Grouw een sportprimeur met de opening van de eerste schaatsbaan van kunststof in de buitenlucht. Het zogeheten "Glice-ijs", dat werd bedacht door Eric Sinnema uit Oudkerk, zou volgens Sinnema niet te vergelijken zijn met kunststofijsbanen die in de Verenigde Staten voorkomen.[3]

Onderwijs[bewerken | brontekst bewerken]

Grouw kent een tweetal basisscholen: de christelijke basisschool (CBS) Nijdjip en de de openbare basisschool (OBS) De Twa Fisken. Voorts kent het dorp een middelbare school: Openbare Scholengroep (OSG) Sevenwolden, locatie Grou.

Bevolkingsontwikkeling[bewerken | brontekst bewerken]

1954 1959 1964 1969 1973 1990 1999 2002 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2018 2019
3453 3522 3880 4129 4600 5316 5472 5731 5916 5875 5769 5737 5673 5634 5623 5646 5747 5757 5771 5733 5715 5740

Geboren in Grouw[bewerken | brontekst bewerken]

Overleden in Grouw[bewerken | brontekst bewerken]

Galerij[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Grou van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.