H.H. Nicolaas en Barbarakerk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
H.H. Nicolaas en Barbarakerk
Zicht op de kerk vanaf de Kasteelruïne
Zicht op de kerk vanaf de Kasteelruïne
Plaats Valkenburg
Gebouwd in 13e-20e eeuw
Restauratie(s) 1891, 1904, 1956, 1983
Gewijd aan Nicolaas van Myra en Barbara van Nicomedië
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer  36777
Architectuur
Bouwmateriaal Limburgse mergel
Afbeeldingen
Interieur naar het oosten
Interieur naar het oosten
Lijst van rijksmonumenten in Valkenburg
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De kerk van de H.H. Nicolaas en Barbara is een rooms-katholieke parochiekerk in het centrum van de Nederlands-Limburgse plaats Valkenburg. Het deels romaanse, deels gotische en deels neogotische gebouw is een rijksmonument.

Op ongeveer 200 meter naar het oosten ligt de Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstandkerk aan het Walramplein.

Geschiedenis[bewerken]

De kerk (of kapel) van Valkenburg werd voor het eerst genoemd in 1228. In 1281 werd ze parochiekerk. De kerk stond vlak bij de plaats waar in de 14e eeuw de Geulpoort werd gebouwd. De toren dateert uit het midden van de 13e eeuw, maar werd pas in 1463 voltooid. De huidige kerk kwam eveneens grotendeels tot stand in de 14e eeuw, maar werd in de 15e eeuw sterk verbouwd.

Van 1633 tot 1819 was de kerk simultaankerk voor zowel katholieken als protestanten.

De kerk werd door de eeuwen heen na branden en oorlogsgeweld diverse malen gerestaureerd en verbouwd, waarvan de uitbreidingen door Pierre Cuypers uit 1891 en die door zijn zoon Joseph Cuypers uit 1904 de meest ingrijpende waren. In 1983 werd de kerk voor het laatst gerestaureerd.

De kerk heeft vanouds twee beschermheiligen, Nicolaas van Myra en Barbara van Nicomedië. Hun naamdagen liggen dicht bij elkaar: 4 en 6 december. De kerk van de H.H. Nicolaas en Barbara wordt ook wel "oude kerk" genoemd; dit ter onderscheiding van de andere katholieke parochiekerk in het centrum van Valkenburg, de kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand uit 1961, de "nieuwe kerk".

Beschrijving exterieur[bewerken]

De kerk ligt midden in het centrum van Valkenburg. Aan de zuidzijde bevindt zich een plantsoen, waarop een perroen met een beeldje van Sint-Nicolaas is geplaatst. Aan de oostzijde bevindt zich een mergelstenen poortje, dat de toegang vanaf de Grotestraat afsluit. Aan de zuidzijde bevindt zich de pastorie.

De kerk is een laatgotische pseudobasiliek uit de 14e eeuw met een transept en een oudere toren, die romaanse kenmerken heeft. Het koor werd rond 1830 verlengd. De westelijke aanbouw rondom de toren kwam tot stand onder Pierre Cuypers in het laatste kwart van de 19e eeuw. De overige uitbreidingen, waaronder de verlenging van de transepten, dateren uit het begin van de 20e eeuw.

Beschrijving interieur[bewerken]

Het interieur wordt gedekt door gotische kruisribgewelven. De aankleding van de kerk is grotendeels het werk van Cuypers, hoewel de neogotische polychromie in 1965 na een brand is verwijderd. In het interieur bevindt zich een laatgotisch Mariabeeld van Jan van Steffeswert, dat mogelijk onderdeel is geweest van een marianum. Verder bezit de kerk een laat-15e-eeuws corpus, een geschilderd triptiek uit de tweede helft van de 16e eeuw met het leven van de Heilige Remigius, een marmeren doopvont uit ca 1600 en marmeren beelden van de HH. Nicolaas en Barbara uit het begin van de 18e eeuw. De twee eiken koorbanken dateren uit het begin van de 19e eeuw; het hoofdaltaar, de communiebank en de preekstoel uit 1905. De glas-in-loodramen zijn 20e-eeuws.

Bronnen[bewerken]

Externe link[bewerken]