Haile Selassie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Haile Selassie
1892 - 1975
Haile Selassie in 1969
Haile Selassie in 1969
Keizer van Ethiopië
Periode 1930-1936
1941-1974
Voorganger Zauditu
Opvolger Aman Mikael Andom (de-facto), Amha Selassie (de-jure)
Vader Makonnen Woldemikael Gudessa
Moeder Woyzero Yeshimebet Ali Abajifar
Imperial Coat of Arms of Ethiopia (Haile Selassie).svg
Wapen als keizer van Ethiopië

Haile Selassie (Ge'ez: ኃይለ፡ ሥላሴ) (Ejersa Goro, 23 juli 1892Addis Abeba, 27 augustus 1975) was keizer van Ethiopië (van 1930 tot 1936 en van 1941 tot 1974) en wordt door de Rastafaribeweging gezien als de reïncarnatie van Jezus, hoewel hij zelf steeds Ethiopisch-orthodox bleef.

Tijdens zijn regeerperiode ijverde hij voor onafhankelijkheid, vooruitgang en vrede.

Biografie[bewerken]

Haile Selassie (ca. 1923)

Haile Selassie werd geboren als Tafari Makonnen (Ge'ez: ተፈሪ መኰንን). Hij was een van een aantal adellijke personen met de titel 'Ras' (hertog). Hiervan is de naam van de Rastafaribeweging afgeleid.

Toen hij (op 2 november 1930) tot keizer van Ethiopië was gekroond kreeg hij de naam Haile Selassie, die staat voor Heilige Drievuldigheid, of Macht van de Drievuldigheid. Zijn volledige titel was indrukwekkend: ‘Zijne Keizerlijke Majesteit, Haile Selassie I, Erfzoon uit het zaad van Salomo(n), de Alles Overwinnende Leeuw van de stam van Jud(e)a, Koning der Koningen, Heer der Heren, Vader der Afrikanen uit het allergeliefde Ethiopië het moederland van de zonen en dochters in diaspora’ (Ge'ez: ግርማዊ፡ ቀዳማዊ፡ አፄ፡ ኃይለ፡ ሥላሴ፡ ሞዓ፡ አንበሳ፡ ዘእምነገደ፡ ይሁዳ፡ ንጉሠ፡ ነገሥት፡ ዘኢትዮጵያ፡ ሰዩመ፡ እግዚአብሔር; girmāwī ḳadāmāwī 'aṣē ḫaile śelassie, mō'ā 'ambassā ze'imneggede yehūda negus negast ze'ītyōṗṗyā, tsehume 'igzī'a'bihēr). Haile Selassie werd ook wel aangeduid als de "Negus" (Koning) of "Negus negesti" (Koning der koningen).

Opmars[bewerken]

Van de kroningsfestiviteiten en de daaraan voorafgaande politieke manoeuvres is onder andere door de Britse schrijver en journalist Evelyn Waugh een eigentijds verslag geschreven (Remote People, 1931).

Zijn vader was gouverneur van de provincie Harar. Via zijn huwelijk in 1911 met Wayzaro Menen, dochter van keizer Menelik II, kwam Tafari in de keizerlijke familie. In 1917 werd hij uitgeroepen tot troonopvolger van keizerin Zauditu, en als regent ging hij namens haar Abessinië regeren. Dertien jaar later kwam hij als Haile Selassie zelf op de troon. Hij schafte de slavernij in zijn land in 1931 formeel af.

Het onafhankelijke Abessinië was in Afrika een bijzonderheid. West-Europese landen hadden het continent in hun kolonisatiedrang onderling verdeeld. De Ethiopische dynastie, die volgens de overlevering al sinds de 10e eeuw v.Chr. bestond en voort zou komen uit de Bijbelse koning Salomo en de koningin van Sheba, gelukte het om de onafhankelijkheid van Ethiopië te waarborgen.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Haile Selassie (vermoedelijk 1942)

Deze situatie veranderde toen de Italiaanse dictator Mussolini in 1935 besloot vanuit Italiaans-Eritrea, een Italiaanse kolonie, Ethiopië binnen te vallen. Haile Selassie vluchtte naar het Verenigd Koninkrijk en probeerde steun te krijgen voor de vrijheidsstrijd en Ethiopië. Hij deed dit onder meer in 1936 tijdens zijn voordracht bij de Volkenbond, mede omtrent het gebruik van chemische wapens door Italië in Ethiopië.

Deze inspanningen bleven vergeefs tot Italië zich aan de zijde van Duitsland in de Tweede Wereldoorlog mengde. In 1941 verjoeg een troepenmacht met Britse militairen en Ethiopische vrijheidsstrijders de Italiaanse troepen. Haile Selassie kwam weer op de troon. Hij moderniseerde zijn land met onder meer een nieuw belastingstelsel en een democratische grondwet. Mede door zijn toedoen werd Ethiopië een stichtend lid van de Verenigde Naties.

Diplomatieke invloed[bewerken]

Haile Selassie was in de internationale diplomatie een man met gezag en aanzien. Hij had veel invloed binnen de Organisatie van Afrikaanse Staten en bracht staatsbezoeken aan de Verenigde Staten en diverse Europese landen, waaronder Nederland in 1954 en België in juli 1959. Haile Selassie ontving koning Boudewijn en koningin Fabiola in 1973 bij het bezoek van het vorstenpaar aan Ethiopië. De keizer was een Ridder in de Orde van de Kousenband en, om Ethiopië te eren voor het moedige verzet tegen Mussolini's troepen, Ridder Grootkruis in de Militaire Willems-Orde.

In 1951 werd de voormalige Italiaanse kolonie Eritrea, middels een beslissing van de Verenigde Naties, verbonden met Ethiopië in een federatie, waarbij Haile Selassie koning van Eritrea werd.

In de jaren vijftig groeide hij uit tot een voorbeeld voor veel Afrikanen, die ook het koloniale juk wilden afschudden. Het viel hem echter niet mee binnenslands de rust te bewaren. Ethiopië bestond uit vele religieuze groeperingen en Haile Selassie probeerde met een soort verdeel-en-heerspolitiek de onderlinge vrede te bewaren. Haile Selassie bezocht in 1954 Nederland, waar hij in Rotterdam koningin Juliana en zakenman K.P. van der Mandele ontmoette.

Eritrea[bewerken]

In 1961 annexeerde Selassie Eritrea, nadat Eritrea in de jaren vijftig een grote autonomie had gehad. Een gewapend conflict barstte hierop los dat 32 jaar zou duren en voornamelijk escaleerde onder de militaire junta na het afzetten van Haile Selassie.

In 1963 zat hij de oprichtingsvergadering van de Organisatie van Afrikaanse Eenheid voor, die zijn zetel kreeg in Addis Abeba. Later dat jaar (in oktober) sprak hij de Verenigde Naties toe. De Jamaicaanse zanger Bob Marley gebruikte een deel van deze speech als tekst voor het lied War.

Einde[bewerken]

Begin jaren zeventig stortte de economie in en na een periode van lange droogte greep de hongersnood om zich heen. In 1974 voerden militairen een staatsgreep uit en namen Haile Selassie gevangen. Hij werd opgevolgd door militair Aman Andom. Toen hij in 1975 overleed, vermoedden velen moord. Pas in 1992 werd zijn stoffelijk overschot teruggevonden. Van de Ethiopisch-orthodoxe Kerk kreeg hij in november 2000 een keizerlijke begrafenis in de kathedraal van Addis Abeba.