Halen (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Halen
Stad in België Vlag van België
Vlag van Halen Wapen van Halen
Halen (België)
Halen (België)
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Arrondissement Hasselt
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
36,29 km² (2011)
82,54%
8,69%
8,78%
Coördinaten 50° 57' NB, 5° 7' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
9.480 (01/01/2014)
49,82%
50,18%
261,19 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
18,69%
62,04%
19,27%
Buitenlanders 2,14% (01/01/2013)
Politiek en bestuur
Burgemeester Erik Van Roelen (CD&V)
Bestuur CD&V en sp.a
Zetels
CD&V
N-VA
Open Vld
sp.a
21
11
4
3
3
Economie
Gemiddeld inkomen 16.397 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,47% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3545
3545
3545
Deelgemeente
Halen
Loksbergen
Zelem
Zonenummer 013
NIS-code 71020
Politiezone West-Limburg
Website www.halen.be
Detailkaart
Halen Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Hasselt
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Halen is een stad in de provincie Limburg in België. De stad telt ruim 9000 inwoners en behoort tot het gerechtelijk kanton Hasselt 2 en het kieskanton Herk-de-Stad.

Halen heeft, naast de kern en hoofdplaats Halen, nog twee deelgemeenten: Loksbergen en Zelem. Ook Zelk is een kerkdorp van Halen.

Etymologie[bewerken]

Halen werd voor het eerst vermeld in 714 als Halon. De naam zou komen van Hal, een grote overdekte ruimte. Ook wordt geopperd dat het Germaanse Halhum, bocht in het hoogland, ten grondslag ligt aan de naam.

Geschiedenis[bewerken]

In 746 werd Halen door Robrecht van Haspengouw geschonken aan de Abdij van Sint-Truiden, maar vanaf 1189 behoorde Halen tot het Hertogdom Brabant. In 1206 werd door Hertog Hendrik I van Brabant de stedelijke vrijheid aan Halen geschonken. Het werd wellicht tussen 1206 en 1229 hoofdplaats van een van de drie meierijen van de hoofdmeierij Tienen, dat toen een groot gebied omvatte, en wel onder meer de dorpen Wever, Attenrode, Meensel, Glabbeek, Webbekom, Geetbets, Winge, Kersbeek, Kortenaken en Vissenaken. Deze dorpen liggen tegenwoordig in Vlaams-Brabant.

Op de grens met Geetbets en Kortenaken werd in 1237 een vrouwenklooster gesticht, de Abdij van Mariënrode, die bestaan heeft tot in de Franse tijd (1796), toen de abdij werd opgeheven.

Tijdens de Middeleeuwen was Halen, vanwege de samenvloeiing van vele riviertjes aldaar, een overslagplaats waar de lading van de grotere binnenvaartschepen overgeladen werd op kleinere binnenvaartschepen die als bestemming Zoutleeuw, Tienen of Sint-Truiden hadden. De lakenhandel was vanaf de veertiende eeuw eveneens een belangrijke economische activiteit: Op de locatie van het huidige gemeentehuis stond in de Middeleeuwen de lakenhal. Ook de landbouw was vanwege de vruchtbare grond een belangrijke economische factor.

De verdediging van Halen bestond uit een slotgracht met mogelijk een aarden wel. De stad had drie poorten: de Diesterpoort, de Luikerpoort en de Koepoort. In 1385 werd de stad omwald. Of er toen al een muur was is niet duidelijk.

De ruitvormige ringmuur, opgetrokken in ijzerzandsteen werd waarschijnlijk pas in de vijftiende eeuw voor het eerst gebouwd. Ze had twee poorten: de Diester Poort in het westen en de Luikerpoort in het oosten. Daarnaast was er nog de Koepoort of Kempische Poort. Zowel in 1567 als 1572 vonden verwoestingen plaats, respectievelijk door Hollandse en Spaanse troepen. Het duurde tot 1706 voordat de versterkingen weer werden hersteld, en van 1769-1780 werden ook de twee stadspoorten weer opgebouwd. In 1798 werd Halen toegevoegd aan het departement Neder-Maas, de latere provincie Limburg. In 1823 werden de omwallingen gesloopt om met de stenen een school te bouwen.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog vond hier in 1914 de Slag der Zilveren Helmen plaats waarbij het het Belgische leger een overwinning boekte op de Duitse cavalerie. In de gemeente bevindt zich een museum dat herinnert aan die slag. Ook is er de Belgische Militaire Begraafplaats en het Duits Kruis.

Halen is gelegen aan de doorgaande weg die van Diest naar Hasselt loopt. Dit heeft geleid tot de uitbating van enkele afspanningen. De landbouw was echter vanouds het belangrijkste bestaansmiddel. Tegenwoordig kent Halen ook enkele bedrijventerreinen (Halensbroek en Stadsbeemd) met kleine en middelgrote ondernemingen.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Halen

De Sint-Petruskerk van Halen

Natuur en landschap[bewerken]

Halen ligt op de grens van Haspengouw en Hageland. De gemeente ligt aan deVelpe en de samenvloeiing van de Demer en de Gete. De Velpe mondt in Zelk in de Demer. Iets voor de monding van de Gete komt de Herk uit in de Gete. Ook de (gekanaliseerde) Melsterbeek komt op de grens met Donk ter hoogte van Halen in de Gete.

Noordoostelijk en zuidwestelijk gericht loopt een reeks getuigenheuvels, waaronder Blokkenberg, Kluisberg, Mettenberg, Molenberg, Bokkenberg. Deze bereiken hoogten tot 80 meter en bevatten ijzerzandsteen, dat als bouwmateriaal werd gewonnen.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

De gemeente Halen ligt in het kieskanton Herk-de-Stad en het provinciedistrict Sint-Truiden, het kiesarrondissement Hasselt-Tongeren-Maaseik (identiek aan de kieskring Limburg).

Halen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag Limburg Limburg Hasselt Halen
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Limburg Hasselt-Tongeren-Maaseik Sint-Truiden Herk-de-Stad Halen
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads-

Burgemeesters[bewerken]

Burgemeesters van Halen sinds het begin van de 15e eeuw:[1][2]

  • Librecht Zanden (1403-1417)
  • Hendrik Kuninckx (1417-1420)
  • Goswijns Van Selke (1420-1423)
  • Jan Van Nederheem (1423-1431)
  • Laurens Van Menselen (1431-1435)
  • Willem de Cliver (1435-1451)
  • Jan Van Halle (1451-1459)
  • Jan Van Der Eycken (1459-1461)
  • Jan Van Den Hove (1461-1464)
  • Jan Van Der Eycken (1464-1466)
  • Jan Van Den Hove (1466-1473)
  • Niedaas Van den Venne (1473-1476)
  • Jan Van Lathem (1477-1483)
  • Philips de Zwane (1483-1489)
  • Hendrik Van Beringen (1489-1494)
  • Zeger Claes (1494-1533)
  • Christoffel Duhem (1533-1539)
  • Engelbert Van der Vorst (1539-1552)
  • Jan Van Craywinkel (1556-1577)
  • Jacob De Hont (1583-1583)
  • Joost Van der Vorst (1584-1624)
  • Jan Lamberti (1624-1626)
  • Cornelius De Bruyn (1626-1644)
  • Arnold de Longueville (1644-1656)
  • Jan Van Cannart (1656-1676)
  • Jan-Frans Standarts (1676-1686)
  • Lambert Van Cannart (1686-1700)
  • Hendrik Richard (1700-1740)
  • Melchior Frans Debruyn (1740-1751)
  • Sulpitius Paulus Severijns (1751-1788)
  • Guillaume Aerts (1788-1805)
  • Marcel Michiels (1805-1830)
  • Pierre Jacobus Jacobs (1830-1850)
  • Louis Michiels (1850-1865)
  • Dionysus Vaes (1866-1867)
  • Carolus Debruyn (1867-1872
  • Firmin Jacobs (notaris) (1872-1914)
  • Eugeen Cleeremans (1914-1921)
  • Firmin Jacobs (apotheker) (1921-1926)
  • Louis Gijsens (1926-1927)
  • Patrice Decoster (1927)
  • Etienne Jacobs (1927-1964)
  • Marcel Vanschoenbeek (1965-1973)
  • Eugeen Bastijns (1973-1981)
  • Walter Somers (1981-1982)
  • Willy Neven (1983-1987)
  • Gaston Gemis (1987-1994)
  • Willy Neven (1995-2012)
  • Erik Van Roelen (2013-heden)

Gemeenteraadsverkiezingen[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976:

Partij 10-10-1976[3] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[4] 14-10-2012[5]
Stemmen / Zetels % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 21
CVP1/CD&V2 29,911 6 39,251 9 39,071 9 - - - 43,882 11
N-VA - - - - - - 20,05 4
VU - - 10,96 1 - - - -
PVV1/Open Vld2 - 6,871 0 9,671 1 - - - 18,232 3
SP1/sp.a2 15,81 2 20,591 4 21,161 4 25,991 5 - - 15,682 3
sp.a-Groen! - - - - - 30,19 6 -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - - 8,871 1 11,282 1 -
CVB 32,52 7 20,28 4 19,14 4 22,92 4 - - -
NIEUW 21,77 4 13,01 2 - - - - -
INZET1/Inzet 20062 - - - 48,331 10 62,231 13 58,542 12 -
MBSVP - - - 2,77 0 - - -
D.N.A. - - - - 27,9 5 - -
HVB - - - - - - 2,16 0
Totaal stemmen 5411 5799 5870 6033 6312 6321 6524
Opkomst % 99,86 96,62 95,46 95,89 93,73
Blanco en ongeldig % 2,55 4,67 3,63 5,98 5,56 4,4 5,1

De zetels van de gevormde coalitie zijn vet weergegeven

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Sport[bewerken]

Volleybalclub Schuvoc Halen ontstond in 2002 uit een fusie tussen Schuvoc Herk-De-Stad en Halen VC. Het speelde van 2002-03 tot 2012-13 in de ereklasse of later Liga A van het volleybal. De club speelde ook enkele keren Europees in de CEV-Cup. Daarvoor moest het wel uitwijken naar de sporthal van Lummen. In 2007 veranderde de club haar naam in Aquacare Halen. In 2012 veranderde de clubnaam in Soleco Herk-De-Stad en vanaf het seizoen 2012-13 speelde de club in de nieuwe sporthal van Herk-De-Stad. Na dit seizoen hield de club in 2013 op te bestaan.

Zaalvoetbalclub SD Halen promoveerde in 2011 naar de hoogste klasse van de BZVB. In het seizoen 2011-2012 haalde de club de play-offs en won het de Beker van België. In het volgende seizoen 2012-13 verhuisde de club naar Hasselt, waar het actief werd onder de naam SD Gelko Hasselt.

Voetbalclub KFC Moedige Duivels Halen is aangesloten bij de KBVB en speelde in haar bestaan vijf seizoenen in de nationale reeksen.

Bekende mensen geboren in Halen[bewerken]

Partnersteden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Donk, Herk-de-Stad, Loksbergen, Zelk, Zelem, Linkhout, Geetbets

Externe links[bewerken]