Halloween

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Halloween (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Halloween.
Halloween
Carved Pumpkins.jpg
Gevierd in Ierland
Verenigd Koninkrijk
Verenigde Staten
Canada
Type Dodenherdenking
Datum 31 oktober
Verwant met Allerheiligen
Een halloweenfeestje
Kind tijdens trick-or-treattocht
Halloween, Howard Chandler, 1915

Halloween is een feestdag die vooral in Ierland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Canada gevierd wordt.

Op 31 oktober verkleden kinderen zich en bellen als het donker wordt aan bij huizen in de buurt die versierd zijn met pompoenen en lichtjes en roepen trick or treat, waarbij de keuze wordt gegeven tussen slachtoffer van een plagerijtje worden (trick) of iets lekkers (treat, meestal snoep) geven. De bewoners geven de kinderen dan snoepjes. Jonge volwassenen gaan soms naar halloweenfeesten.

Geschiedenis[bewerken]

De naam "Halloween" is afgeleid van Hallow-e'en, oftewel All Hallows Eve (Allerheiligenavond), de avond voor Allerheiligen, 1 november.[1] In de Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgende jaar lag klaar en dus was er even tijd voor een vrije dag, het Keltische Nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun, het Ierse woord voor de maand november).

Samhain was ook nog om een andere reden zeer bijzonder. De Kelten geloofden namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het afgelopen jaar terug kwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar.

Op het eiland Groot-Brittannië werd Halloween vooral door de Kelten gevierd. De geesten die uit dode mensen op zouden rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de deuren. Om echter de boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers. Toen de Romeinen Groot-Brittannië binnenvielen, vermengden ze de Keltische traditie met hun eigen tradities, die eind oktober natuurlijk de viering van de oogst betroffen en ook het eren van de doden.

In de negende eeuw van de huidige tijdrekening stak een Europees christelijk gebruik de zee over en vermengde zich met het halloweenfeest. Op Allerzielen (2 november) gingen in lompen gehulde christenen in de dorpen rond en bedelden om zielencake (brood met krenten). Voor elk brood beloofden ze een gebed te zeggen voor de dode verwanten van de schenker, om op die manier zijn bevrijding uit de tijdelijke straffen van het vagevuur te versnellen en zodoende zijn opname in de hemel te bespoedigen. De trick-or-treattocht vindt wellicht daar zijn oorsprong.

In de Verenigde Staten maakte het feest vooral opgang in de tweede helft van de negentiende eeuw, toen grote groepen Ierse en Schotse immigranten het land binnenkwamen. In de VS dook toen de bekende jack-o'-lantern-pompoen op, die in de hele wereld wellicht het bekendste gezicht van Halloween is.

Jack-o'-lantern[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Jack-o'-lantern voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Vooral bekend van Halloween zijn de uitgeholde pompoenen, die dienstdoen als lampionnen. Deze worden Jack-o'-lanterns genoemd.

Halloween in Nederland, België en Suriname en op Bonaire[bewerken]

In Nederland en België wordt er steeds meer aandacht besteed aan het halloweenfeest/Allerheiligenavond.[2] Dit gebeurt meestal in de vorm van langs de deuren gaan en snoep ophalen, halloweenfeesten en het versieren van huizen. Veel lagere scholen organiseren een zogenaamde trick-or-treattocht, waarbij de kinderen (veelal onder begeleiding van oudere) verkleed langs de deuren gaan. De bedoeling is om diegene die opendoet een beetje bang te maken. Vaak heeft de bewoner dan snoep in huis, waaruit de kinderen kunnen kiezen. De huizen die deelnemen, zijn herkenbaar door zichtbare halloweenversieringen. Sinds 1992 zijn deze artikelen in feestwinkels te verkrijgen en ze zijn een niet weg te denken handel voor deze groep winkels geworden. In sommige delen van Nederland en België is rond deze tijd het (van oorsprong rooms-katholieke) sint-maartensfeest, waar kinderen met lampionnen en met speciale sint-maartensliedjes de deuren langs gaan om snoep op te halen, populairder onder jongeren (van alle gezindten). In België en Nederland wordt Halloween ook gevierd in pretparken.

Ook in Suriname wordt Halloween groot gevierd. In dit land is deze traditie uit de Verenigde Staten overgewaaid. Vooral onder de jeugd is Halloween populair.

Op het eiland Bonaire komen alle kinderen van een dorp of stad bij elkaar, maar in plaats van bij mensen langs de deuren te gaan, gaan ze bij winkels langs.

Controverses[bewerken]

Een meisje ziet het gezicht van haar geliefde in de spiegel tijdens Halloween, zie ook spiegel in het bijgeloof
Beater Clown & La Catrina, Mexico
Pumpkinheads Heaven, 1901

In Nederland is op Halloween kritiek – zoals ook op Valentijnsdag – omdat het ontdekt zou zijn door de commercie als een geschikte aanleiding om de consument tot wat ruimer vertier aan te zetten in de 'slappe' periode tussen zomervakantie en Sinterklaas.

Verschillende organisaties en kerkgenootschappen hebben kritiek op Halloween vanwege het "heidense" karakter dat het feest op vele plaatsen zou hebben, alsmede vanwege het spiritisme dat erdoor bevorderd zou worden. Het oproepen van geesten is niet toegestaan in de bijbel. Het oorspronkelijke Ierse gebruik hing weliswaar samen met een Keltische heidense traditie, maar was in wezen op christelijke wijze ingevuld.

Pas later kwamen de demonenverkledingen en de horror-outfits op, in de Verenigde Staten. Hierbij kwam soms het karakter op spiritisme en zelfs de duivel te liggen bij de versieringen. Zie bijvoorbeeld de onderstaande kleurensymboliek.

Vanwege de afwijzing van Allerheiligen en Allerzielen en het vagevuur door het protestantisme, wordt vaak door reformatorische genootschappen bezwaar gemaakt tegen elke uiting van Halloween – ook het gekerstende Ierse gebruik kan als rooms-katholiek volksgebruik geen genade vinden in hun ogen.[bron?] Temeer daar 31 oktober voor protestanten een belangrijke gedenkdag is (Hervormingsdag) en gezien wordt als het begin van de reformatie.

Zie ook[bewerken]

Volgens Emmanuel Michielszoon is "to hallow" trouwens geen Engels woord maar via Halloween, na een foute etymologische betekenisgeving een Engels woord geworden. Zie: The Lord’s Prayer[edit]

Some Scottish and Northumbrian folk still say /uːr ˈfeðər/ or /uːr ˈfɪðər/”our father” and [ðuː eːrt] “thou art”.[3]

  • FADER USÆR ðu arðin heofnu
Sie gehalgad NOMA ÐIN.
Tocymeð RÍC ÐIN.
Sie WILLO ÐIN
suæ is in heofne and in eorðo.
HLAF USERNE of’wistlic sel ús todæg,
and f’gef us SCYLDA USRA,
suæ uoe f’gefon SCYLDGUM USUM.
And ne inlæd usih in costunge,
ah gefrig usich from yfle.

E. Michielszoon zegt dat het woord “haleged” zoals het in sommige teksten voorkomt na ongeveer het jaar 1500 steeds foutief vervangen werd door halowed en later zelfs in verband werd gebracht met de Halloweentraditie.

In bovenstaande tekst zie je goed dat het woord “geheiligd” van “gehalgad” afgeleid is en dat achteraf verkeerdelijk een link naar Halloween werd gelegd en er zelfs een nieuw woord werd gevormd in het Engels: "to hallow", heiligen Dat is dan ook de grootste etymologische fout sinds omstreeks 1500.