Hanzestad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Hanzesteden)
Ga naar: navigatie, zoeken
Stralsund, een Hanzestad

Hanzesteden zijn lid van het Hanzeverbond. Dit was van oorsprong een samenwerkingsorganisatie van Duitse steden rond de Oostzee en aan de Noordzee. Daaronder waren ook steden uit de Lage Landen (het huidige België en Nederland), Denemarken, Noorwegen en Zweden begrepen. De grote Hanzesteden, Gemeene of Principaalsteden genoemd, zochten hun machtsbereik uit te breiden over kleinere steden en dorpen in hun achterland. Hun voor de tijd moderne handel baseerden zij op gezamenlijke erkende rechten op het verhandelen van bepaalde producten, de juridische vorm van de handelscontracten en het nakomen van de daaruit voortvloeiende verplichtingen, eventueel af te dwingen via gezamenlijk erkende rechtbanken. Deze rechtsvormen werden aan andere steden overgedragen, zoals het Lübecker Recht of het Maagdenburger Recht (beide varianten binnen het zogenaamd Duits Recht) en de steden die zo'n recht kregen toegekend moesten dan bij geschillen het hoogste beroep indienen bij het gerechtshof van hun 'moeder'stad. In belangrijke West-Europese steden die geen lid van het verbond werden, zoals Londen en Antwerpen, werden kantoren met diplomatieke status geopend, die voor de belangen van handelaren uit de wel aangesloten steden opkwamen.

Lijst van historische Hanzesteden[bewerken]

Dit is een regionaal gestructureerde lijst naar Dollinger van steden alwaar kooplieden tussen de 14e en 16e eeuw Hanzevoorrecht werd verleend (een deel slechts kort). Ongeveer 70 van de ongeveer 200 hier weergegeven steden bedreven een actief Hanzebeleid. De meerderheid van de Hanzesteden liet zich (zoals in de Hanzedagen) door een grotere naburige stad vertegenwoordigen.

Noordzeekust[bewerken]

Oostzeekust westelijk van de Oder[bewerken]

Achter-Pommeren[bewerken]

  • Belgard, na 1945 Białogard, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Dramburg, na 1945 Drawsko Pomorskie, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch),
  • Gollnow, na 1945 Goleniów, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Greifenberg, na 1945 Gryfice, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Kammin, na 1945 Kamień Pomorski, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Kolberg, na 1945 Kołobrzeg, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Köslin, na 1945 Koszalin, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Schlawe, na 1945 Sławno, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Stargard, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Stolp, na 1945 Słupsk. hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Treptow, na 1945 Trzebiatow, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)
  • Wollin, na 1945 Wolin, hertogdom Pommeren, 1648 Brandenburgs (Pruisisch)

West-Pruisen, Oost-Pruisen, Silezië en Polen[bewerken]

Lijflandse en Zweedse steden[bewerken]

  • Dorpat (tegenwoordig Tartu), bisdom Dorpat, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Fellin (tegenwoordig Viljandi), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Goldingen (tegenwoordig Kuldīga), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Koerland (Pools-Litouwse Gemenebest)
  • Roop (tegenwoordig Straupe), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Kokenhusen (tegenwoordig Koknese), aartsbisdom Riga, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Lemsal (tegenwoordig Limbaži), aartsbisdom Riga, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Pernau (tegenwoordig Pärnu), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Riga, orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Reval (tegenwoordig Tallinn), wisselend orde van de Zwaardbroeders en hertogdom Estland (koninkrijk Denemarken), later koninkrijk Zweden
  • Stockholm, koninkrijk Zweden
  • Visby, Gotland (koninkrijk Zweden, 1409-1645 koninkrijk Denemarken)
  • Wenden (tegenwoordig Cēsis), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden
  • Windau (tegenwoordig Ventspils), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Koerland (Pools-Litouwse Gemenebest)
  • Wolmar (tegenwoordig Valmiera), orde van de Zwaardbroeders, later hertogdom Lijfland (Pools-Litouwse Gemenebest), later koninkrijk Zweden

Nederrijngebied[bewerken]

IJssel- en Zuiderzeegebied[bewerken]

Tussen de Rijn en Weser (Westfaalse steden)[bewerken]

Brandenburg[bewerken]

Midden Duitsland (tussen Oberweser en de Saale)[bewerken]

Tussen de Weser en Elbe (Saksische steden)[bewerken]

Hanzekantoren[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Hanzekantoor voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Het Oostershuis in Antwerpen.

Een Hanzekantoor was in de middeleeuwen een vestiging van Hanzekooplieden in het buitenland.

Er waren in totaal vier Hanzekantoren, het Hanzekantoor van Brugge (later verplaatst naar Antwerpen vanwege de verzanding van het Zwin), Tyskebrygge in Bergen, Peterhof in Novgorod en Stalhof in Londen. Tyskebrygge is het enige bewaard gebleven Hanzekantoor.

De Schra van Novgorod is de enige volledig bewaarde verzameling bepalingen over de interne reglementen van de vier Hanzekantoren.

Panorama van de Tyskebrygge, de "Duitse kade", in Bergen.
Panorama van de Tyskebrygge, de "Duitse kade", in Bergen.

Belangrijke dependances en handelsposten van de Hanze[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]