Beluister (info)

Harskamp

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Harskamp
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Harskamp (Gelderland)
Harskamp
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Gemeente Vlag Ede Ede
Coördinaten 52° 8′ NB, 5° 45′ OL
Algemeen
Inwoners
(2021-01-01)
3.545[1]
Overig
Postcode 6732
Netnummer 0318
Woonplaatscode 2768
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Harskamp is een dorp in het noordoosten van de gemeente Ede in de Nederlandse provincie Gelderland, gelegen op de rand van de Veluwe en de Gelderse Vallei. In 2021 had Harskamp 3.545 inwoners.

Betekenis van de naam[bewerken | brontekst bewerken]

De naam is een samenvoeging van 'Hars' en 'kamp'. De naam komt rond 1313 voor als Hernescampe, Herlescampe en Herscampe, werd in 1333 gespeld als 'Hoerscampe' en een goede eeuw later als 'Harscamp'. Een kamp is een stuk omheinde grond dat in bezit is van een enkele persoon (dit in tegenstelling tot een enk of eng) De latere betekenis werd algemener: veld, akker. Het eerste naamdeel komt uit het Middelnederlands: (h)ors, (h)ars, met de betekenis 'paard'.[2]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De geschiedenis van Harskamp is al eeuwen oud. In 1379 werd ene Brand van Delen beleend met het goed "Harskamp". Rond de eeuwisseling (rond 1900) werd in de buurt van Harskamp een militair schietkamp ingericht. Hierdoor zou het dorp later veel dienstplichtige mannen bekend worden als de plaats waar men een deel van zijn militaire diensttijd heeft moeten doorbrengen. Meestal gingen de soldaten te voet vanaf het station Ede naar het infantrie schietkamp (ISK) en terug.1 september 1899 wordt genoemd als de datum waarop het schietkamp in gebruik werd genomen.

Aan de Edeseweg staat al eeuwen lang "Huize Harskamp", later bekend als "Huis ten Ham[3]". Van een "Huize Harskamp[3]" is al sprake vanaf omstreeks het jaar 1360. Hier woonden later de families Knuttel en Kröller. Ook heeft er aan de huidige Laarweg (de vroegere Laarderboschlaan[4]) tussen Harskamp en Wekerom een landhuis gestaan, dit was Huize "Laarderbosch"[5]

Het Dorpswapen[bewerken | brontekst bewerken]

Dit wapen is afgeleid van het wapen van de familie Van Harscamp. Het wapen wordt ook gebruikt door de gemeentes Noville-les-Bois[6] en Profondeville[7] in België, bezittingen van de familie Van Harscamp.

Harskamp - Profondeville

Het wapen is bekend vanuit de 17e eeuw (Belgische tak) begin 18e eeuw (Utrechtse tak). De familie komt oorspronkelijk uit de buurt van Arnhem, en waren oa burgemeesters in Utrecht en zeer invloedrijk in de huidige provincie Namen in België en Gelderland in Nederland.[8]

In de Zesde Coalitieoorlog[9] en de Zevende Coalitieoorlog[10] is tevens het Harskamp Wapen te vinden. Best zichtbaar in de Slag bij Waterloo op 18 juni 1815, waarbij Napoleon Bonaparte definitief werd verslagen. De Slag bij Waterloo bevindt zich hedendaags 45 kilometer bij Noville-les-Bois vandaan, waar het Harskampse wapen nog steeds zichtbaar is.

Defensie[bewerken | brontekst bewerken]

Legerplaats de Harskamp in 1899
Militaire voertuigen in het museumpark

Het militair oefenterrein Legerplaats Harskamp voor infanterie bij Harskamp werd in 1899 in gebruik genomen.

In legerplaats Harskamp werden na de Tweede Wereldoorlog in 1945 zo'n 4000 mensen vastgezet en bewaakt door het Canadese leger om later berecht te worden. Dit waren de zwaarste gevallen van collaborateurs en landverraders uit het hele land die zich hadden ingezet voor de Waffen-SS, de Landstorm, de Ordnungspolizei of het Vrijwilligerslegioen Nederland, dat tegen het bolsjewisme vocht.[11][12]

Musea[bewerken | brontekst bewerken]

Op het terrein van de legerplaats waren een viertal musea gevestigd welke samen het Museumpark Harskamp vormden:

  • Infanterie Schietkamp Museum
Hier werd sinds 1978 en de geschiedenis van het infanterie schietkamp en het dorp Harskamp getoond.
  • Museum korps Nationale Reserve
Dit museum bestond sinds 1986 en was sinds 1999 deel van het museumpark.
In het museum werd aandacht besteed aan de historie van het korps Nationale Reserve en zijn voorgangers.
  • Infanterie Museum
In 1995 werd dit museum opgericht om er de verzamelingen van opgeheven infanterieregimenten in onder te brengen.
  • Smalspoor Museum
Het Decauville Spoorweg Museum liet de geschiedenis zien van het smalspoor.

Deze musea, behalve het Museum korps Nationale Reserve hebben per 1 september 2014 de deuren moeten sluiten in verband met bezuinigen bij het ministerie van Defensie.

Kerk[bewerken | brontekst bewerken]

Harskamp is een orthodox-christelijk dorp: bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 behaalde de SGP hier 50,26% van de stemmen, de drie christelijke partijen samen ruim driekwart. Het dorp heeft een Hervormde, een Gereformeerde en een Hersteld Hervormde Kerk.

Toerisme[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp is gelegen aan de rand van de Veluwe. Behalve als legerplaats is het bekend vanwege de aanwezigheid van campings en recreatieparken. Een toeristische attractie is de Passiflorahoeve, een zorgboerderij die de Nationale Plantencollectie Passiflora beheert. Rond het dorp is het 'Harscamperpad[13]' uitgezet, een zogeheten klompenpad. Dit is een wandelroute over historische kerkpaden. In het dorp staat de Lana Mariana, een als beltmolen gebouwde graanmolen.

In Harskamp zijn een aantal restaurants, vier cafés en vier grotere campings gevestigd.

Traditie[bewerken | brontekst bewerken]

Op Koningsdag bestaat de traditie om 's ochtends deze dag te starten met brommers zonder uitlaat, die vanaf circa 5 uur al luid te horen zijn, daarna volgt een vlaggenparade, waarbij burgers van Harskamp en militairen van de legerplaats Harskamp de dag starten door het gezamenlijk zingen van het Wilhelmus en het hijsen van de Nederlandse vlag. Voorafgaand worden toespraken gehouden door de commandant van legerplaats Harskamp en een afgevaardigde van burgemeester en wethouders van de gemeente Ede.

Verenigingen[bewerken | brontekst bewerken]

Muzikaal[bewerken | brontekst bewerken]

  • De muziekvereniging Fanfarekorps Excelsior Harskamp bestaat uit:
    • Fanfarekorps sinds 22 november 1922
    • Drumband sinds 8 september 1954

Sportief[bewerken | brontekst bewerken]

  • Voetbalvereniging SV Harskamp bestaat sinds 1948
  • Gymnastiekvereniging genaamd Door Oefening Tot Ontspanning (DOTO)
  • Motorclub Motor en Auto Club Harskamp
  • Tafeltennisvereniging Smash
  • Hengelsportvereniging De Goudwinde

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

In augustus 2021 kwam Harskamp negatief in het nieuws door een demonstratie tegen de komst van vluchtelingen uit Afghanistan.[14]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Foto's van Harskamp[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Harskamp van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.