Hasseberg
| Hasseberg | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
De Hasseberg | ||||
| Hoogte | 14,6 m | |||
| Coördinaten | 52° 57′ NB, 7° 11′ OL | |||
| Ligging | Westerwolde (Groningen) | |||
  | ||||
| ||||
De Hasseberg (Duits: Hasselberg) is een heuvel en natuurgebied op de grens van de Nederlandse provincie Groningen en de Duitse deelstaat Nedersaksen, twee kilometer ten oosten van het Groningse dorp Sellingen en ruim anderhalve kilometer ten noordwesten van het Duitse gehucht Hasselbrock. De heuvel is gebruikt voor het vastleggen van de grens met Duitsland,[1] wat te zien is aan een knik in de grens.
De heuvel heeft een hoogte van 14,6 meter boven NAP[1][2][3] en steekt zeven meter boven de omgeving uit. De top is het hoogste natuurlijke punt van de provincie.[1] Met een hoogte van dertig meter is de kunstmatige heuvel Kardingebult bij het sportcentrum Kardinge in de stad Groningen echter hoger.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]De Hasseberg is de erosierest van een stuwwal die door het landijs van het Saalien (de voorlaatste ijstijd) werd opgestuwd. Het is niet duidelijk hoe de rest van de stuwwal geërodeerd is. Anders dan de ondergrond bestaat de heuvel vooral uit keileem, dat door het ijs vermalen en voortgestuwd werd vanuit Scandinavië. Tijdens het Weichselien (de laatste ijstijd) stond de heuvel in een smeltwatervlakte waarvan de vlechtende rivieren naar de Waddenzee nog herkenbaar zijn in overzichtsfoto's van het landschap. Daarna ontstond veen dat uiteindelijk het hoogveen van het Bourtangermoeras vormde. In de prehistorie liepen veenwegen via de Hasseberg en mensen oriënteerden zich erop. Vlakbij zijn resten van een veenweg uit de IJzertijd gevonden.
In historische tijden overzag Bommen Berend vanaf deze heuvel de Slag bij Jipsinghuizen (1665). De verdroging van het Bourtangermoeras begon in die eeuw of misschien later. Hierdoor werd het veen enigszins begaanbaar. Ontginning werd rendabel en er ontstond een belangenstrijd tussen Nederland en het Koninkrijk Hannover die in 1764 leidde tot een grensbepaling, met de Hasseberg als meetpunt; in 1824 vond een correctie plaats en werd grenspaal 176 op de heuvel gezet.
In de 17e eeuw begonnen de ontginningen in het noordwesten van het moeras, maar de dunne veenlaag in het afgelegen gebied rond de Hasseberg werd pas in de 19e eeuw afgestoken. Daarbij werd ook een deel van de heuvel afgegraven, zodat het hoogste punt veranderd kan zijn. Anno 2022 ligt het hoogste punt van Groningen op of nabij de Duitse grens.[3]
Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]
Een groot deel van dit artikel, met name de historie en de geologie, is ontleend aan:
- Klinken, Alco van, De Hasseberg, een onbekend hoogtepunt. noorderbreedte.nl. Geraadpleegd op 27 augustus 2026.
- 1 2 3 Hasseberg. Canon van Nederland. Geraadpleegd op 27 augustus 2026.
- ↑ Lingen, Romy van der, Hét hoogtepunt van Groningen: ontdek deze wandelroute naar de top van de Hasseberg. Noorderland (13 januari 2026). Geraadpleegd op 27 augustus 2026.
- 1 2 Viewer Actueel Hoogtebestand. viewer.ahn.nl. Geraadpleegd op 27 augustus 2026.
N.B.: De gegeven markering is niet per se het hoogste punt, maar ondersteunt met 14,59 meter de andere secundaire bronnen die een hoogte van 14,6 meter geven. De kleurschaal laat zien dat het hoogste punt van Groningen op of heel dicht bij de Duitse grens ligt en niet noordwestelijker, waar een locale top is.