Haya van Someren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Haya van Someren
in 1964
in 1964
Algemene informatie
Naam Haya Victoria van Someren-Downer
Geboren 5 juli 1926
Overleden 12 november 1980
Partij VVD
Titulatuur cand.
Politieke functies
1959-1968 Lid Tweede Kamer
1966-1969 Lid Provinciale Staten Zuid-Holland
1969-1975 Partijvoorzitter
1970-1974 Lid Rijnmondraad
1974-1980 Lid Eerste Kamer
1975-1977 Penningmeester
1976-1980 Fractievoorzitter Eerste Kamer
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Haya Victoria van Someren-Downer, geboren als Gerarda Victoria Downer, (Amsterdam, 5 juli 1926 - Rotterdam, 12 november 1980) was een Nederlands politica. Namens de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) was zij onder meer van 20 maart 1959 tot 1 oktober 1968 lid van de Tweede Kamer en van 17 september 1974 tot aan haar overlijden van de Eerste Kamer. Ook was ze van 29 maart 1969 tot 15 maart 1975 partijvoorzitter.

Levensloop[bewerken]

Van Someren werd geboren in een doopsgezind gezin, maar werd later remonstrants. Haar vader was een makelaar in tabak. Ze had twee oudere broers en was zelf een nakomertje. Al vanaf haar prille jeugd noemde ze zich Haya.[1] Haar ouders en broers waren lid van de NSB,[2] wat tot spanningen met haar klasgenoten en tussen Haya (die toen nog Gerarda heette) en haar ouders leidde.[3] Van 1938 tot 1946 volgde ze het gymnasium in haar geboorteplaats. Ze behaalde zowel het diploma gymnasium-α als dat van gymnasium-β. In 1946 begon ze aan de Universiteit van Amsterdam met de studies wijsbegeerte en geschiedenis. Ze vond dat deze universiteit bestond uit "betweterige, onverdraagzame, linkse onderwijsgevenden en studenten" en ging daarom in 1948 aan de Vrije Universiteit studeren, maar van beide studies haalde ze in 1953 alleen het kandidaats.[4] Ze woonde in 1948 de oprichtingsvergadering bij van de VVD en werd actief in de afdeling Amsterdam.[4] Ze had aan de Tweede Wereldoorlog een hekel aan totalitaire regimes overgehouden en koos voor de VVD vanwege de grote nadruk op de vrije ontwikkeling van het individu.[4] In 1953 kwam ze als journaliste in dienst van dagblad de Telegraaf, eerst tot 1958 op de kunstredactie en later op de parlementaire redactie.

In 1959 werd ze gekozen tot lid van de Tweede Kamer voor de VVD. Ze was met 32 jaar het jongste vrouwelijke Kamerlid tot dan toe. In de Tweede Kamer hield ze zich aanvankelijk vooral bezig met onderwijs en omroepzaken. Zo was ze woordvoerder van haar partij bij de behandeling van de Mammoetwet, waarvan ze een fel tegenstandster was. Daarnaast pleitte ze - eveneens vergeefs - voor toelating van commerciële televisie op het verzuilde Nederlandse tv- en radionet. Op 19 augustus 1965 werd ze het eerste vrouwelijke Kamerlid van Nederland dat tijdens haar Kamerlidmaatschap moeder werd. Op 6 februari 1968 stemde ze tegen de wens van haar fractievoorzitter voor het per direct stoppen van Amerikaanse bombardementen op Noord-Vietnam en voor het verzoek aan alle strijdende partijen in de Vietnamoorlog om de vijandelijkheden per direct te staken en over te gaan tot vredesonderhandelingen.[5] Later dat jaar stapte ze uit de Tweede Kamer om meer tijd te kunnen besteden aan de opvoeding van haar kind. Van 2 juni 1966 tot maart 1969 was ze lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland en van 22 september 1970 tot september 1974 van de Rijnmondraad.

In 1969 werd ze voorzitter van de VVD en daarmee de eerste vrouw in Nederland die voorzitter werd van een politieke partij.[4] Tijdens haar voorzitterschap groeide het ledental van de VVD van 30.000 naar 80.000. Samen met Hans Wiegel en Harm van Riel was Haya van Someren (de drie H's) jarenlang gezichtsbepalend voor de koers van de VVD.

Op 7 januari 1974 werd haar oorspronkelijke eerste voornaam Gerarda, bij beschikking van de arrondissementsrechtbank te Amsterdam, officieel gewijzigd in Haya.

In 1974 werd ze lid van de Eerste Kamerfractie van de VVD, vanaf 1976 was ze ook fractievoorzitter. Als Eerste Kamerlid stemde ze met Guus Zoutendijk als enigen van de VVD-fractie voor de onafhankelijkheid van Suriname. Ze stemde tegen een wetsvoorstel dat abortus mogelijk moest maken. Bij de kabinetsformatie van 1977 werd haar naam genoemd als minister van Onderwijs, maar vanwege ziekte moest ze daarvan afzien.

Haya van Someren overleed aan kanker op 54-jarige leeftijd in het academisch ziekenhuis Dijkzicht in haar woonplaats Rotterdam.

Vernoemingen[bewerken]

Vanwege haar aandacht voor training en opleiding tijdens haar voorzitterschap is het opleidingsinstituut van de VVD sinds 1981 naar Haya van Someren vernoemd: de Haya van Somerenstichting. In Coevorden, Kudelstaart, Rijen, Tilburg en Bergen bevindt zich een Haya van Somerenstraat, in Zeist en Amstelveen een Haya van Somerenlaan. Amsterdam, Spijkenisse en Zutphen kennen respectievelijk een Haya van Someren-Downerstraat, -pad en -laan.

Biografieën[bewerken]

Haya van Someren vloert haar tegenstander (1961)

Jan van Zanen publiceerde in 1994 de biografie Haya. Haya van Someren-Downer. Vrouw voor Vrijheid en Democratie. Ter gelegenheid van het veertigjarig bestaan van de Haya van Somerenstichting verzocht de stichting aan historica en journaliste Alies Pegtel ook een biografie over haar te schrijven. De stichting en de VVD vonden dat Pegtel daarin te veel aandacht had geschonken aan het NSB-verleden van haar ouders; de stichting trok haar handen af van de uitgave, die als titel meekreeg: Haya van Someren-Downer. Liberaal activiste. Pegtel, alsook NIOD-directeur Marjan Schwegman, pareerden die kritiek door te stellen dat het NSB-lidmaatschap Van Someren-Downers verdere leven beïnvloed heeft.[2]

Privé[bewerken]

Haya van Someren sprak met een geaffecteerde stem en was een liefhebber van judo en hockey. Ze was meerdere jaren lid van de Nederlandse Padvindersvereniging, onder meer als akela. Op 26 oktober 1954 trouwde ze met de jurist Jan van Someren (1918-1993). Uit dit huwelijk werd een zoon geboren.

Externe link[bewerken]