Hendrick de Keyser Monumenten

Hendrick de Keyser Monumenten
	Kantoor van Hendrick de Keyser Monumenten (2014)
Locatie
Land	Nederland
Hoofdkantoor	Amsterdam
Adres	Herengracht 172
Activiteiten en ideologie
Type vereniging	behoud van historisch waardevolle huizen in Nederland
Activiteiten	bouwkundig monument, monumentenzorg
Status en tijdlijn
Vernoemd naar	Hendrick de Keyser
Opgericht	3 januari 1918
Organisatiestructuur
Rechtsvorm	vereniging
Oprichter	Jacobus Boelen
Voorzitter	Petri Hofstee
Financiën
Omzet/jaar	27.484.000 euro (2024)
Donaties	8.644.000 euro (2024)
Links
	Officiële website

Hendrick de Keyser Monumenten is een Nederlandse vereniging die zich bezighoudt met het behoud van architectonisch en historisch waardevolle huizen. De vereniging is vernoemd naar de Amsterdamse bouwmeester Hendrick de Keyser.

Geschiedenis

Hendrick de Keyser Monumenten werd in 1918 opgericht door enkele Amsterdammers onder leiding van wijnkoopman Jacobus Boelen. In een tijd van economische bloei constateerden de oprichters dat sloop, nieuwbouw en verpaupering het karakter van Nederlandse dorpen en steden ernstig aantastten. De directe aanleiding was de aanstaande sloop van een pand nabij de Westermarkt. De oplossing was eenvoudig maar krachtig: door panden aan te kopen konden zij worden verhuurd, waarbij de inkomsten uit verhuur het onderhoud mogelijk maakten.

De snelle groei maakte dat eind jaren 60 een professionelere instelling nodig was, waardoor een verandering van de bestuurlijke structuur noodzakelijk werd geacht.^[2] In 1970 werd daarom besloten om Walther Raue (1929-2019) als directeur aan te stellen, onder wiens leiding veel panden werden aangekocht. Hij bleef uiteindelijk 25 jaar aan als directeur.

Al in het eerste jaar van haar bestaan bepaalden de leden dat het werkgebied heel Nederland moest omvatten. Sindsdien is de vereniging uitgegroeid tot de grootste landelijke organisatie die zich bezighoudt met restauratie van monumenten in Nederland. Deze praktische aanpak vormt nog steeds de kern van de werkwijze van de vereniging. Veel huizen zijn te huur als woon- of werkruimte of voor evenementen. Tegenwoordig is het ook mogelijk bij de vereniging vakantiehuizen te huren.^[3]

Per 1 januari 2026 kregen zes huizen van Hendrick de Keyser officieel de status van museum en zijn nu ook met de museumkaart gratis te bezoeken. Dit betreft: Buitenplaats Beeckestijn, Huis Bartolotti, Huis van Eysinga, Huis Barnaart, Villa Rams Woerthe en Huis Sloëtjes.^[4] Ook Huis Polman, Huis van Meerten en Harsta State hebben de museumstatus.^[5]

De huizen van Hendrick de Keyser zijn regelmatig te zien in het KRO-NCRV programma BinnensteBuiten met architectuurhistoricus Valentijn Carbo.^[6]

Doel

Hendrick de Keyser Monumenten zet zich in voor het behoud van architectonisch of historisch waardevolle monumenten, gebouwen én hun interieurs. Eenmaal verworven panden blijven voor altijd in bezit.

Vanuit deze missie behoudt Hendrick de Keyser deze gebouwen voor nu en toekomstige generaties. De vereniging vindt het belangrijk dat mensen kennismaken met de nationale woongeschiedenis door de huizen te bezoeken, erin te wonen, werken en logeren. Het bezit is zeer divers: van renaissance tot het nieuwe bouwen en omvat onder meer ontwerpen van Berlage en Rietveld.

Het oudste huis van de vereniging is de Hervormde pastorie te Warffum, met een kern uit de 14e eeuw. Het jongste huis is de woning aan het Hollenberglandje 1 te Bergen (NH), gebouwd in 1995. Dit ruimtelijke huis kenmerkt zich door de openheid naar de omliggende tuin, verfijnde detaillering en het gebruik van vooruitstrevende materialen.

Inkomsten verwerft de vereniging onder meer uit: opbrengsten van de VriendenLoterij, lidmaatschapsgelden, donaties, nalatenschappen en huuropbrengsten.^[7] Hendrick de Keyser Monumenten is een erkende ANBI.^[8]