Hendrik III van Silezië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hendrik III van Silezië
1227/1230-1266
Het zegel van Hendrik III van Silezië.
Het zegel van Hendrik III van Silezië.
Hertog van Silezië-Breslau
Periode 1248-1266
Voorganger Bolesław II
Opvolger Hendrik IV en Wladislaus
Vader Hendrik II van Polen
Moeder Anna van Bohemen

Hendrik III van Silezië bijgenaamd de Witte (circa 1227/1230 - 3 december 1266) was van 1248 tot 1266 hertog van Silezië-Breslau. Hij behoorde tot de Silezische tak van het huis Piasten.

Levensloop[bewerken]

Hij was de derde zoon van groothertog Hendrik II van Polen, eveneens hertog van Silezië, en Anna van Bohemen, dochter van koning Ottokar I van Bohemen.

In 1241 sneuvelde zijn vader tijdens de Slag bij Liegnitz tegen het Mongoolse Rijk. Hendrik III was toen nog minderjarig en kon nog niet zelfstandig regeren. Na de dood van zijn vader werd zijn oudste broer Bolesław II daarom hertog van Silezië-Breslau zolang Hendrik III niet volwassenen was verklaard. Zijn oudere broer Mieszko kreeg het gebied rond de stad Lubusz, totdat hij in 1242 plots overleed.

In 1247 werd Hendrik III uiteindelijk volwassen verklaard. Het was de bedoeling dat hij dan samen met zijn oudste broer Bolesław II Silezië-Breslau zou regeren, maar zijn broer weigerde de macht te delen. Met de hulp van de adel slaagde Hendrik III erin om Bolesław II te overtuigen om de macht met hem te delen, maar door verschillende conflicten tussen de broers werd in 1248 besloten om Silezië-Breslau te verdelen. Hendrik III kreeg het hertogdom Breslau, terwijl Bolesław II het hertogdom Liegnitz ontving. Dit zou het begin betekenen van de versplintering van het hertogdom Silezië.

Bolesław II vond echter dat hij te weinig grondgebied had gekregen en begon daarom een oorlog tegen Hendrik III. Doordat Bolesław II in geldnood kwam, moest hij echter een deel van het gebied rond de stad Lubusz aan de aartsbisschop van Maagdenburg verkopen. Omdat Hendrik III eerder een vredevolle en spaarzame politiek voerde, was er in de eerste jaren van het conflict slechts sprake van een sterke bewapening. Dit veranderde echter toen Hendriks jongere broer Koenraad I zich met het conflict begon te bemoeien en een eigen gebied opeiste. Koenraad I, die zich ook het hertogdom Breslau toe-eigende, slaagde er zelfs in om Hendrik III drie jaar lang af te zetten. Nadat het hertogdom Liegnitz wegens interne verdeeldheid uiteen viel, profiteerde hij van het machtsvacuüm om zijn macht in Liegnitz uit te breiden.

Nadat Hendrik III terug aan de macht kwam in Breslau, werd hij de meest beduidende hertog van Silezië. Nadat hij zijn macht in binnenland gevestigd had, bekommerde Hendrik III zich om de verhoudingen met het buitenland. Zo had Hendrik III als hertog van Silezië goede contacten met het koninkrijk Bohemen, wat ervoor zorgde dat Bohemen een belangrijke bondgenoot was van hem. Deze alliantie leverde Hendrik III echter ook enkele vijanden op. In 1253 besteeg namelijk Ottokar II de Boheemse troon, die door zijn grote rijkdom een grote kans had om heerser van het Heilig Roomse Rijk te worden. Er brak echter oorlog tussen Ottokar II en de Hongaarse koning Béla IV. Als bondgenoot van Bohemen werd het hertogdom Silezië bedreigd door het deel van de Poolse adel dat Hongarije steunde. Toch bleef Hendrik III trouw aan koning Ottokar II van Bohemen en in 1260 nam hij deel aan de Slag bij Kressenbrunn, die door Bohemen gewonnen werd.

Ook probeerde Hendrik III om meer invloed te verkrijgen in het groothertogdom Polen. Dit plan mislukte echter omdat hij over een klein gebied met onduidelijke grenzen heerste. Als hertog van Silezië bevorderde Hendrik III net als zijn voorgangers ook de Oostkolonisatie van Duitse burgers in Silezië en verbeterde hij het politieke, het economische en het culturele beleid van Silezië. Ook schonk hij in 1261 stadsrechten aan de bevolking van Breslau, waarmee hij de geplande en breedvoerige wederopbouw van de stad kon verzekeren.

Als hertog van Silezië probeerde Hendrik III eveneens om de macht van de adel in te perken, wat voor grote onrust binnen de Silezische adel zorgde. In 1266 kwam de adel zelfs in opstand tegen Hendrik III en eiste de bisschop van Passau dat hij de macht zou gaan delen met zijn jongste broer Wladislaus. De opstand mislukte echter en de adel kon zijn eisen dus niet doordrukken. Hetzelfde jaar overleed Hendrik III echter onverwacht. Het is niet echt geweten wat zijn doodsoorzaak was, waardoor aangenomen wordt dat hij vergiftigd zou kunnen zijn. Binnen de adel zou dit zeker mogelijk geweest zijn, aangezien Hendrik III na het neerslaan van de opstand waarschijnlijk hard optrad tegen de verantwoordelijken. Ook zijn oudere broer Bolesław II of de bisschop van Passau konden verantwoordelijk zijn voor de vergiftiging. In ieder geval werd hij na zijn dood begraven in de Ursulijnenkerk van Breslau.

Na zijn dood werd Hendrik III als hertog van Silezië-Breslau opgevolgd door zijn jongste broer Wladislaus en zijn minderjarige zoon Hendrik IV, die later ook groothertog van Polen zou worden.

Huwelijken en nakomelingen[bewerken]

Op 8 juni 1252 huwde Hendrik III met Judith, weduwe van hertog Mieszko II de Vette van Opole. Ze kregen volgende kinderen:

  • Hedwig (circa 1252/1256 - voor 1300), huwde met prins Hendrik van Meißen en daarna met graaf Otto I van Anhalt
  • Hendrik IV (circa 1256 - 1290), hertog van Silezië-Breslau en groothertog van Polen.

Na de dood van zijn eerste vrouw huwde Hendrik III in zijn sterfjaar 1266 met Helena, dochter van hertog Albrecht I van Saksen. Dit huwelijk bleef echter kinderloos.